Istočno Sarajevo - grad vaskrsle nade

ISTOČNO SARAJEVO - Duhovna akademija povodom 30 godina od egzodusa sarajevskih Srba pokazala je da su sarajevski Srbi u Republiku Srpsku uložili herojstvo i junaštvo braneće opštine u Srpskom Sarajevu koje su branili i odbranili, a nakon Dejtonskog sporazuma i dolaska mira pokazali da je egzodus najveći zalog Republici Srpskoj.

• Oko 120.000 sarajevskih Srba napustilo je svoja ognjišta nakon potpisivanja Dejtonski mirovni sporazum.
• Tokom rata 1992–1995. godine, Sarajevsko-romanijski korpus sa oko 15.000-20.000 vojnika odbranio je šest opština, koje su kasnije pripale Federaciji BiH.
• U ratu je stradalo više od 4.000 sarajevskih Srba, a iz Sarajeva je otišlo oko 2.000 srpskih intelektualaca.
• Prije rata u Sarajevu je živjelo oko 157.000 Srba i oko 30.000 Jugoslovena (uglavnom Srba).
• Danas u najmanje 50 od 64 lokalne zajednice u Republici Srpskoj žive Srbi iz Sarajeva, koji su doprinijeli razvoju tih sredina.
• Egzodus sarajevskih Srba jedna od najvećih seoba u novijoj istoriji. 

Nakon himni Republike Srpske i Srbije, koje je izveo ansambl studenata Muzičke akademije Univerziteta u Istočnom Sarajevu, prisutni su minutom ćutnje odali počast svim borcima i civilima stradalim u Odbrambeno-otadžbinskom ratu od 1992. do 1995. godine,

Na akademiji se prvi obratio docent na Filozovskom fakutetu Univerziteta Crne Gore i nekadašnji redovni profesor na Katedri za istoriju filozovskog fakulteta u Istočnom Sarajevu Aleksandar Stamatović.

Temelji Srpske na februarskoj i martovskoj povorci 

Stamatović je rekao  da je sarajevsko ratište i Srbi Sarajeva stvorili Republiku Srpsku.

- Temelji Republike Srpske čvrsto stoje na februarskoj i martovskoj povorci od 120.000 duša sarajevskih Srba koji su prije 30 godina u egzodusu napustili svoja ognjišta - poručio je Stamatović.

Kako su učesnici ove akademije poručili, ova akademija treba da bude zajednička molitva i dug onima koji su sve dali da bismo danas imali ime i budućnost.

Sarajevo su sarajevski Srbi , kako je Stamatović podsjetio, napustili da bi sačuvali gole živote i opstali.

- Sve je naše u Sarajevu starije od tog vašeg - istakao je u svom obraćanju  Stamatović i podsjetio da je prema popisu stanovništva u Sarajevu živjelo 157 000 Srba i 30 000 Jugoslovena koji su uglavnom bili Srbi.

Stamatović je rekao da je Sarajevsko-romanijski korpus, koji je imao oko 20.000 vojnika, odbranio šest opština koje su Srbima otete poslijee rata.

On je rekao da je istorija neumoljiva i da se u Sarajevu desio kulturocid jer je tokom rata iz njega izašlo oko 2.000 srpskih intelektualaca.

- Ja sam jedan od hiljada djece, porijeklom iz Crne Gore, koji su prvo sunce svoga života ugledali iznad pitome doline rijeke Miljacke u Sarajevu - rekao je Stamatović.

On je naveo da je politika Sarajeva danas politika predaka, paša, aga i begova koji su morili srpski narod u BiH.

- Više od 4.000 ljudi je stradalo na raznim stratištima i u raznim logorima. Zar posle 200 logora i stratišta da ostanemo pod vašom čizmom- rekao je Stamatović.

Stamatović je poručio političkom Sarajevu da je sve što je najstarije u Sarajevu srpsko.

- Stariji su naši stećci, naša ćirilica koju ste preimenovali u bosančicu. Starija je naša priča o evropejskom Sarajevu, a svi danas hoće u Evropu. Sve je naše u tom Sarajevu starije od vašega, i crkva na vrh Baščaršije, i stećci, i ćirilica i Prosvjeta - rekao je Stamatović.

On  je pojasnio da je crkva na vrh Baščaršije, čiji su temelji zidani u doba svetih kraljeva i careva, od Nemanjića.

- Starija je od vaših bogomolja. Stariji su naši stećci, starija je naša ćirilica koju ste preimenovali preko svojih austrougarskih istoričara u bosančicu, starija je naša priča o evropejskom Sarajevu, a svi sad hoće u Evropu - istakao je Stamatović.

 Srpska čaršija embrion evropskog Sarajeva

Srpska čaršija, naglasio je, prvi je embrion evropskog Sarajeva, navodeći da je to građeno srpskim kapitalom, prvo pozorište u Despića kući je rezultat Srba, nije ono došlo iz Stambola. 

- Naša je `Prosvjeta` starija od vašega `Gajreta`, Safet beg Bašagić prepisivao je od odrednice iz `Prosvjete` da bi formirao `Gajret`. Prvi hotel je podignut 1882. srpskim kapitalom porodice Jaftanović. To je Evropa u Sarajevu koju su donijeli Srbi - podsjetio je Stamatović. 

U obraćanju je ukazao da ima jedna država što je nigdje na svijetu nema, narodski rečeno "čardak ni na nebu, ni na zemlji, putnik ni na put, ni na do".

-Ona država u kojoj polovina naroda ne želi da živi u toj državi. Istorija je neumoljiva - poslije 35 godina iste su dileme kao 1992. godine- rekao je Stamatović.  

Istakao je da se kao dijete Sarajeva tu ne osjeća kao gost, nego kao domaćin jer je jedan od hiljada djece porijeklom iz Crne Gore koje su prvo sunce svoga života ugledali iznad pitome doline Miljacke u Sarajevu.  

Crna Gora uvijek uz Srpsku

- Nije Njegoševa Crna Gora umrla. Nije svoja morna krila salomila. Turci, Latini, Austrougari, a u ovom savremenom dobu i Dukljani i Montenegrini zlo sjeme roda su našega. Crna Gora je s vama uvijek bila - rekao je Stamatović.

Istakao je da je sarajevsko ratište stvorilo Republiku Srpsku, da je hrabri i mučenički Sarajevsko-romanijski korpus imao 15.000 do 18.000 ratnika u opštoj mobilizaciji, da se hrabro držao naspram 40.000 muslimanskih ratnika i `svetih alahovih` ratnika iz Irana i odakle ne koji su došli na ove prostore.

Napomenuo je da je taj korpus održao šest opština koje su Dejtonom otete i da je pitanje pobjednika i poraženog u istoriji vrlo relativno.
 
- Potomcima aga, paša, begova, izetbega, gavrankapetana, zvizdića poručujemo da opet šetamo ulicama Sarajeva, opet je naš osmjeh tu. Na puškomet od vas napravljen je novi grad Srpsko Sarajevo, Istočno Sarajevo pun mladog naroda, parkova, obdaništa, škola, niste nas pobijedili-rekao je Stamatović.

Napomenuo je da "nas je pobijedio Dejton, ali da se spirala istorije opet ovdje vraća".

Ocijenio je da su nam uske granice na Drini, uske na Šćepan Polju, na Ilijinom Brdu, na Mojdežu i da Srbi imaju ljudsko i Božije pravo da živi u istoj državi. 

Zahvalnost borcima

- Hvala sarajevskim Srbima za stvaranje Republike Srpske, posebno borcima koji su odbranili ono što je bilo srpsko - rekao je na akademiji  Njegovo visokopreosveštenstvo mitropolit dabrobosanski Hrizostom.

Mitropolit je istakao da je sve poteklo iz Sarajeva jer je bilo veliki duhovni centar srpskog naroda i kulture.

- Tragediju koju ste vi prošli malo je ko prošao - rekao je mitropolit Hrizostom.

Naglasio je da je Dejton mudro spakovana priča od Amerikanaca i Engleza, prije svega da se osvete sarajevskim i Srbima Sarajevsko-romanijske regije jer su odbranili svoje prostore.

- To je bila njihova čista osveta prema Srbima. Niko nije postavljao pitanje garancija srpskom narodu u FBiH ako želi da ostane - naglasio je mitropolit Hrizostom.

Prema njegovim riječima, sve što se desilo je bila emotivna reakcija srpskog naroda Sarajeva na nepravdu koja mu je pričinjena na kraju rata.

Takođe je ukazao da je mnogo naučio na ovoj akademiji na kojoj je iznesena istina o teškoj sudbini srpskog naroda Sarajeva.

Podsjetio je na seobe Srba, ali je istakao da takve scene bola nikada nisu viđene u srpskoj istoriji kao u egzosudu.

- Dobro je sjetiti se srpskih mučenika, koji su sve dali da bi srpski narod imao slobodu. Sloboda je naša najveća cijena, samo majka i sloboda su dvije riječi koje su najskuplje za Srbe. Vi ste izabrali slobodu da živite u Republici Srpskoj - rekao je mitropolit Hrizostom.

Sarajevski Srbi oplemenili mnoge gradove

On je naveo da su sarajevski Srbi oplemenili mnoge gradove u Republici Srpskoj i  istakao da su njihovi preci dostojni divljenja i da je presrećan što je njihov mitropolit.

Načelnik Istočnog Novog Sarajeva Jovan Katić izjavio je da su Srbi iz Sarajeva prije 30 godina krenuli u egzodus kako bi sačuvali identitet jer su istinski osjećali da je važnije sačuvati život od zidova i imanja.

Prećutkivanje istorije

Katić je istakao da grad Istočno Sarajevo danas ljepši, kao i svaka ulica u njemu od onih koju su Srbi ostavili u Sarajevu.

On je rekao da se 30 godina nakon kolone Srba iz Sarajeva postavlja pitanje koje istorija prećutkuje, a to je šta je natjeralo te ljude da napuste sve ono što su gradili decenijama.

- Odgovor nije da je to bio strah od budućnosti, već u krvavoj prošlosti. Srbi Sarajeva nisu gledali samo u političke sporazume, gledali su u stradanje i krvavu prošlost svojih đedova - rekao je Katić.

Načelnik opštine Trnovo Miroslav Bjelica istakao je da su sarajevski Srbi platili najveću cijenu za stvaranje Republike Srpske.

- Nema nam spasa bez jake Republike Srpske i Istočnog Sarajeva! - poručio je Bjelica.

Načelnik opštine Pale Dejan Kojić rekao je da su najveću žrtvu u stvaranju i odbrani Republike Srpske, podnijeli Srbi Sarajeva.

- Ne želim da umanjim ničiju žrtvu, ali moram zbog budućih generacija da kažem kolika je ta žrtva bila, kada su poslije potpisivanja Dejtonskog sporazuma napustili ono što su u ratu odbranili - rekao je Kojić.

On je dodao da su Srbi tokom egzodusa bili složni, te da po pitanju nacionalnih interesa to i danas treba biti slučaj.

Žrtva za vječnost

Gradonačelnik Istočnog Sarajeva Ljubiša Ćosić rekao je večeras da uspomenu na egzodus Srba iz Sarajeva treba vječno prenositi budućim generacijama koje moraju znaju šta znači podnijeti dvostruku žrtvu za Republiku Srpsku.

Ćosić je rekao da je 30 godina otkako je posljednji Srbin izašao iz dijela Sarajevskog polja - vijekovnog srpskog prostora koji je pripao Federaciji BiH, te da je egzodus Srba iz Sarajeva najveća seoba naroda zarad slobode koja se zvala Republika Srpska.

- Od 64 lokalne zajednice u najmanje 50 žive Srbi iz Sarajeva i nijednu od njih nisu unazadili, već unaprijedili - naglasio je Ćosić.

On je poručio da je danas Istočno Sarajevo stabilno mjesto za život, te da opštine u njegovom sastavu danas izgledaju mnogo bolje nego prije 30 godina.

Prema njegovim riječima, u onom trenutku istorije kada je svaki narod želio da ima svoju državu, to Srbima nije dozvoljeno.

- Mi smo ovdje gdje nam je vijekovima mjesto, a to je sada Istočno Sarajevo - poručio je Ćosić i dodao da su Srbi narod koji nikome ne želi loše.

Put stradanja

Srpski narod Sarajeva podnio je ogromnu žrtvu za slobodu i za Republiku Srpsku, tokom rata njihov put je bio put golgote i stradanja, ali i herojstva i junaštva, istakao je večeras ministar rada i boračko-invalidske zaštite Republike Srpske Radan Ostojić.

Ostojić je istakao da je na tom putu herojstva i junaštva vaskrsla Republika Srpska.

On je naglasio da je srpski narod iz Srpskog Sarajeva ratovao za ideal slobode, a poslije potpisivanja Dejtonskog mirovnog sporazuma izabrao je i slobodu i Republiku Srpsku.

- U novembru 1995. godina kada je za Srbe nastupio mir, za srpski narod Sarajeva je nastupila još jedna tragedija i žrtva koja je ponovo pretvorena u junaštvo i herojstvo - rekao je Ostojić.

On je naglasio da su Srba iz Sarajeva kada su napustili svoja vjekovna ognjišta ostavili i sve svoje uspomene, imovinu zarad Republike Srpske i slobode, a to može da uradi samo veliki narod kakav je srpski.

Ukazao je da je ogroman broj Srba iz Srpskog Sarajeva došao u Bijeljinu koja je danas njihov grad.

On je napomenuo da Republika Srpska 30 godina živi u slobodi i miru, ali da je srpski narod do današnjeg dana izložen neviđenim progonima.

- Moramo da gradimo slogu i jedinstvo da bi očuvali slobodu, mir i Republiku Srpsku- istakao je Ostojić i dodao da je privilegije biti u mjestu gdje su vizionari iznijeli ideju koja se kasnije pretvorila u formu i suštinu, što je danas Republika Srpska. 

Načelnik Istočne Ilidže Marinko Božović naveo je da je imao tri i po godine i svjesdočio kako se brane srpska ognjišta i ocijenio da je egzodus najveća srpska seoba, da je gledao slike srpskih grobova i sanduke  na kamionima.

- To su bile biblijske scene izlaska iz Sarajeva. Uspjeli smo uz ogromne žrtve , ali smo uspjeli. U Srpskom Sarajevu, sada Istočnom Sarajevu je zakucalo srce Republike Srpske - poručio je Božović.

Načelnik Istočnog Sarog Grada Bojo Gašanović podsjetio je da je 1. marta 1 992. godine počela istorijska borba srpskog naroda .

- Odbranili smo Srbe Sarajevsa. Djeca Srpskog Sarajeva su sada tu u Istočnom Sarajevu i mi smo i danas nova snaga Republike Srpske- poručio je Gašanović.

Korijen Republike 

Načelnik Sokoca Strahinja Bašović rekao je da je ova opština imala veliku ulogu u doba egzodusa i bili najveći izbjeglički kamp.

- Ovdje je korjen Repšublike Srpske . Ovdje je nastala Republika Srpska za koju su Srbi Sarajeva podnijeli najveću žrtvu- rekao je Bašović i dodao da ovdje stanuje Republika Srpska .

Pjesnik Ognjen Kondić u bravuroznim stihovima je poručio da je  Istočno Sarajevo grad vaskrsle nade.

Akademiji prisustvovali brojni građani Istočnog Sarajeva i drugih dijelova Republike Srpske i zvaničnici sa nivoa BiH, Republike Srpske, lokalnih zajednica, predstavnici Srbije i Crne Gore.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.