Evropa okreće leđa zaštiti vuka

SRBAC - Vuk, kao krovna vrsta jednog eko-sistema, ima ključnu ulogu u obnovi i očuvanju njegove ravnoteže i zabrinjavajuća je činjenica da još nije zakonski zaštićen u BiH, a nedavno je smanjen i status zaštite ove vrste na evropskom nivou.

Ovo su riječi doktora bioloških nauka i docenta na Prirodno-matematičkom fakultetu u Banjaluci Dragane Šnjegota iz Srpca koja je autor nedavno objavljene naučne monografije "Genetika vuka Bosne i Hercegovine" u kojoj je sažela neke od najvažnijih rezultata dosadašnjih populacionogenetičkih studija i monitoringa vuka u BiH.  

Šnjegota kaže da su istraživanja nastala kao rezultat dugogodišnje saradnje sa brojnim istraživačima i institucijama iz regiona i Evrope, a ideja knjige je da čitaocima približi vuka kao vrstu, njegov način života i ponašanja, genetiku i ulogu u eko-sistemu.

- Ovo je prva naučna knjiga kada je riječ o vuku sa područja BiH i mislim da je ugledala svjetlost dana u pravom trenutku, s obzirom na trenutna dešavanja vezana za smanjenje zaštite vuka u Evropi, što bi moglo biti veoma pogubno za njegovu ukupnu populaciju - istakla je Šnjegota.

Ona navodi da je status zaštite vuka u zemljama EU promijenjen iz kategorije strogo zaštićen u kategoriju zaštićen, prema Bernskoj konvenciji, a ova promjena se dogodila uprkos kontinuiranim naporima naučne zajednice da spriječi takav potez.

- Iako se ne može reći da je opstanak vuka ugrožen, jer je na kontinentalnom nivou u ekspanziji, ovakva promjena predstavlja veliki izazov i tek treba da budu sagledane posljedice smanjenja njegove zaštite. Na području BiH ne primjećujemo drastične promjene u povećanju ili smanjenju veličine populacije vuka, ali treba da budemo oprezni i posvećeni očuvanju vuka na nacionalnom i evropskom nivou - naglasila je Šnjegota.

Koliko su vukovi značajni za prirodu i održavanje ekološke ravnoteže, svjedoči, između ostalog, njihova uloga u kontrolisanju brojnosti biljojednih vrsta poput jelena, srna i divljih svinja, što utiče na sprečavanje prekomjerne ispaše i očuvanje vegetacije, odnosno staništa i hrane za brojne druge životinjske vrste. Uz to, vukovi najčešće love slabije, bolesne i stare jedinke, što pomaže u održavanju zdravih populacija drugih životinja.

- Ono što trenutno primjećujemo, ne samo u BiH već i šire, jeste značajan porast broja šakala i ova vrsta sve češće prodire u staništa koja su istorijski naseljavali vukovi. To predstavlja potencijalni izazov za vuka, jer još nije u potpunosti jasno kakav je odnos između ove dvije vrste i koja vrsta će se pokazati dominantnijom u zajedničkim staništima i da li će doći do ukrštanja između navedenih vrsta, što vodi ka gubitku "genetičke čistoće" obje vrste - rekla je ona.

Šnjegota je trenutno koordinator finalnog projekta koji se bavi istraživanjem hibridizacije šakala i vukova te preklapanjem njihovih teritorija na području BiH. Projekat finansira fondacija "Rufford" iz Velike Britanije, a pored toga, zajedno sa kolegama sa Biološkog fakulteta Univerziteta u Gdanjsku radi na analizi genoma vuka sa evroazijskog područja. Jedan od njenih naučnih radova, koji je plod saradnje sa istraživačima i stručnjacima iz Srbije i Poljske, a koji je obuhvatio veliki broj jedinki vuka sa Balkana, Karpata i Kavkaza, objavljen je u međunarodnom naučnom časopisu i nagrađen od strane Ministarstva za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje RS.

Početkom ove godine, uz podršku kolega iz BiH i Srbije, osnovala je udruženje građana pod nazivom Centar za istraživanje biodiverziteta i trenutno koordinira jedan projekat koji je vezan za zaštitu močvarnih područja.

- Posebna želja mi je da opremim laboratoriju za populacionogenetička istraživanja koja bi omogućila uključivanje studenata kako bih im pružila priliku za sticanje praktičnih znanja i doprinijela podizanju svijesti o značaju zaštite biodiverziteta - naglasila je Šnjegota.

Monografija

Izdavač monografije "Genetika vuka BiH" je Prirodno-matematički fakultet u Banjaluci, a u planu je štampanje 100 primjeraka koji će biti dostupni u fakultetskoj biblioteci, gradskim i opštinskim bibliotekama i neće se naći u prodaji.

- Finansiranje knjige je djelimično obezbijeđeno kroz lična sredstva i projekte, a pomoć je pružilo i Ministarstvo za naučnotehnološki razvoj i visoko obrazovanje. Plan je da se predstavi javnosti kroz promociju, što je trenutno u pripremi - rekla je Dragana Šnjegota.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.