Biodiverzitet doline Une jedan od argumenata protiv skladišta radioaktivnog otpada

BANjALUKA - Očuvanje ekosistema sela Matavazi u opštini Novi Grad direktno doprinosi zaštiti sliva rijeke Une, čiji neprocjenjivi biodiverzitet služi kao prirodni štit i najsnažniji naučni argument protiv odlaganja radioaktivnog otpada na Trgovskoj gori, istaknuto je na današnjoj prezentaciji u Banjaluci o značaju očuvanja prirodnog nasljeđa ovog sela.

Ranka Vojnović, predsjednik Udruženja „Bubamara“ koje je radilo istraživanje na području sela Matavazi, rekla je novinarima da je istraživanjem 2019. godine otkriven niz vrsta flore i faune koje su strogo zaštićene ovdje i u Hrvatskoj.

„To je područje kraškog terena i poplavnih šuma izuzetno interesantno za očuvanje i veoma ugroženo ukoliko bude izgrađeno skladište radioaktivnog otpada na Trgovskoj gori“, istakla je Vojnovićeva.

Ona je istakla da taj kraj obiluje specifičnim vrstama, te navela da su identifikovane, između ostalog, žabe krastače i zelena gatalinka, kao i divlje orhideje koje su specifične za kraški teren.

„Susretali smo se i sa brojnim pticama grabljivicama, nevjerovatno velikim brojem izvora pitke vode, kao i raznim vrstama životinja, od slijepog miša, pijavica, vodenih životinja i organizama. Obišli smo i veliki broj pećina i ponora na području sela Matavazi, Gornji Rakani, Srednja Ruiška, Rašće, Veliki Buševići, Blatna i Ivanjska“, rekla je Vojnovićeva.

Internacionalni instruktor ronjenja i speleologije Zoran Dujaković, koji je učestvovao u istraživanju na području sela Matavazi kao stručni saradnik, rekao je da je zaštita pećina i pećinskog sistema jako bitna.

„Odlagalištem radioaktivnog otpada koji Hrvatska želi smjestiti u neposrednoj blizini Trgovske gore potencijalno imamo jako veliki problem za sliv rijeke Une i postoji mogućnost onečišćenja kompletnog tog dijela“, naglasio je Dujaković.

Stručni savjetnik u Ministarstvu za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske Svjetlana Radusin rekla je da su rezultati istraživanja na području sela Matavazi, odnosno u dolini rijeke Une, posebno značajni zbog toga što se uskoro očekuje studija uticaja na životnu sredinu za Trgovsku goru.

„Javnost je odavno upoznata o slučaju Trgovska gora i o nastojanjima Republike Srpske i BiH da osujeti namjeru Hrvatske da u neposrednoj blizini naše granice sagradi nuklearni objekat“, rekla je Radusin.

Ona je istakla da je značajno da se javnost i nevladine organizacije što više uključe u ovakve aktivnosti i da se priključe Ministarstvu i ostalim institucijama kada studija bude prezentovana na teritoriji BiH, najvjerovatnije u Novom Gradu, da mogu da daju svoje viđenje i primjedbe na taj dokument.

Koordinator Pravnog i ekspertskog tima BiH za Trgovsku goru Borislav Bojić rekao je novinarima da je stav institucija u BiH i Republike Srpske i Federacije potpuno jasan i nedvosmislen – nikakva gradnja ni odlaganje bilo kakve vrste otpada u dolini rijeke Une u neposrednoj blizini Novog Grada nije prihvatljiva.

„Na svim adresama gdje god smo imali prostora, pokrenuli smo pitanje zaštite interesa Republike Srpske. Više od 250.000 građana živi u neposrednoj blizini mjesta gdje Hrvatska ima namjeru da gradi skladište za odlaganje radioaktivnog otpada“, naveo je Bojić.

On je rekao da je Srpska pripremljena sa dovoljno kapaciteta i da zajedno sa međunarodno-pravnom ekspertskom kućom „Labord“ ima mogućnost da kvalitetno, sa argumentacijom, ukaže da izgradnja takvog objekta u neposrednoj blizini Trgovske gore nije prihvatljiva.

Bojić je istakao da je najprihvatljivije da se otpad odlaže tamo gdje on i nastaje, a to je Krško, odnosno Vrbina, gdje ima praktično izgrađen potencijal i dovoljno stručnog kadra koji može da vodi računa o radioaktivnom otpadu, što je i standard.

Prezentacija o značaju očuvanja prirodnog nasljeđa sela Matavazi, koje se nalazi u opštini Novi Grad, u neposrednoj blizini Trgovske gore, u organizaciji Ministarstva za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju Republike Srpske održana je u konferencijskoj sali Vlade Republike Srpske.

Prezentacija prikazuje rezultate terenskih istraživanja Udruženja žena „Bubamara“ iz Banjaluke, u okviru prikupljanja argumentacije za odgovor na studiju uticaja na životnu sredinu izgradnje skladišta radioaktivnog otpada i istrošenog nuklearnog goriva na Čerkezovcu, na Trgovskoj gori u opštini Dvor.

Hrvatska planira da radioaktivni otpad iz Nuklearne elektrane „Krško“, kao i postojeći institucionalni otpad, skladišti na lokaciji Trgovska gora u opštini Dvor, na samoj granici sa BiH.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.