Znate li šta je "avion sudnjeg dana" i zašto ne smije da sleti?

Dok većina aviona služi za prevoz putnika, neke američke letjelice imaju potpuno drugačiju ulogu – da obezbijede da država nastavi da funkcioniše čak i u najtežim mogućim scenarijima.

Ti specijalno modifikovani avioni dizajnirani su da služe kao komandni centri u vazduhu, sposobni da se dopunjavaju gorivom tokom leta i da ostanu operativni duže vrijeme, dok ključni zvaničnici upravljaju sa neba.

Ovi avioni raspoređuju se tokom perioda povećane nacionalne krize, često bez znanja javnosti, jer je njihova uloga vezana za najosjetljivije planove nacionalne bezbjednosti.

Iako je veliki dio njihovog rada skriven, oni postoje kako bi obezbijedili da se kritične vladine funkcije nastave u vanrednim okolnostima, čak i ako tradicionalni komandni centri postanu nedostupni.

Američka vlada već decenijama razvija planove za kontinuitet vlasti, zbog čega su ovi avioni opremljeni naprednim komunikacionim sistemima koji omogućavaju vezu sa američkim vojnim snagama širom svijeta. Njihova konstrukcija omogućava im da ostanu u vazduhu veoma dugo, a zahvaljujući mogućnosti dopune goriva tokom leta, mogu značajno da produže vrijeme operativnog djelovanja.

Njihova glavna svrha je očuvanje sposobnosti donošenja odluka u vanrednim okolnostima, uključujući velike prirodne katastrofe, vojne sukobe ili scenario nuklearne krize.

Četiri „boinga“

Boeing E-4B Nightwatch jedan je od najneobičnijih aviona američke vojske. Njegov zvanični naziv je National Airborne Operations Center (NAOC) – leteći centar za komandovanje i komunikaciju u vanrednim situacijama, piše časopis Air Force.

Osnova aviona je širokotrupni putnički avion Boeing 747-200, ali je potpuno prepravljen za vojnu namjenu. Prvi E-4B uveden je u upotrebu 1980. godine, a sada su u floti četiri aktivna primjerka, navodi se na sajtu Air Force Global Strike Command.

Sva četiri aviona Boeing E-4B Nightwatch, poznata pod nadimkom „avioni Sudnjeg dana“ (Doomsday planes), pripadaju američkom Ratnom vazduhoplovstvu i bazirana su u bazi Offutt u Nebraski.

Dužine oko 70,5 metara, sa rasponom krila od približno 60 metara, ovaj avion, težak oko 360 tona, ima četiri turbomlazna motora. Maksimalna visina leta je iznad 9.000 metara, a autonomija leta bez dopune goriva iznosi oko 12 časova.

Međutim, jedna od ključnih sposobnosti E-4B je dopuna goriva tokom leta (air-to-air refueling).

To znači da avion može da primi gorivo od aviona-tankera i tako produži boravak u vazduhu daleko iznad standardnih 12 časova. Prema pisanju magazina Air & Space Forces, u teoriji, uz odgovarajuću podršku, misije mogu da traju više dana.

Najvažniji dio ovog aviona je njegova elektronika.

E-4B je opremljen naprednim satelitskim komunikacionim sistemima, velikim brojem antena, sistemima za komunikaciju sa vojnim snagama širom svijeta i opremom za koordinaciju strateških odluka.

Leteći komandni centar

Za razliku od običnog Boeinga 747, njegova unutrašnjost namijenjena je komandnim timovima, komunikacionim stručnjacima i vojnim oficirima.

U njemu se nalaze posebne prostorije, kao što su komandni centar, sala za konferencije, prostor za brifinge, operativni centar, komunikaciono odjeljenje i prostor za odmor posade.

Može da primi 110 ljudi, uključujući letačku posadu, vojne komandante, tehničare i osoblje za komunikacije.

Jedna od najpoznatijih karakteristika ovog aviona jeste zaštita od posljedica nuklearnog sukoba.

Posebno je značajna zaštita od elektromagnetnog impulsa (EMP), koji može da onesposobi elektroniku. EMP predstavlja veliku opasnost jer nuklearna eksplozija visoko u atmosferi može da stvori snažan elektromagnetni udar koji bi mogao da ošteti ili uništi veliki broj elektronskih uređaja.

Avion ima i ojačane električne sisteme, zaštitu od nuklearnih i termičkih efekata, kao i posebne sisteme hlađenja zbog ogromne količine elektronske opreme.

Namijenjen je najvišim američkim zvaničnicima, uključujući predsjednika SAD, ministra odbrane, načelnika Združenog generalštaba i druge najviše vojne i državne funkcionere.

Ovo je avion koji bi postao „Pentagon u oblacima“. Njegova svrha je da američki vojni lanac komandovanja ostane funkcionalan čak i ako bi zemaljski komandni centri bili uništeni ili nedostupni.

Iako ga mnogi miješaju sa predsjedničkim avionom Air Force One, razlika je velika: Air Force One služi prvenstveno za prevoz predsjednika i ima luksuzne kancelarijske kapacitete, dok je E-4B Nightwatch vojni „ratni kabinet u vazduhu“, napravljen za komunikaciju, komandovanje i preživljavanje u ekstremnim situacijama.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.