Sve više sajtova podiže digitalne zidove protiv vještačke inteligencije

Vještačka inteligencija je za samo nekoliko godina promijenila način na koji pretražujemo internet, pišemo, učimo i radimo. I dok AI kompanije razvijaju sve moćnije modele, na internetu raste i sve snažniji otpor njihovom načinu prikupljanja podataka.

Evo teksta prepisanog na ijekavski izgovor srpskog jezika, uz pravopisna i leksička prilagođavanja:

Mnogi tvrde da je era slobodnog interneta završena i da se pred našim očima podižu „digitalni zidovi” koji treba da zaštite sadržaj od AI sistema, piše Chosunilbo.

Analitičari upozoravaju da se širom svijeta razvija svojevrsni „anti-AI pokret”, podstaknut nezadovoljstvom autora, umjetnika, novinara i vlasnika sajtova koji smatraju da velike tehnološke kompanije godinama koriste njihov rad za treniranje vještačke inteligencije, bez dozvole i bez ikakve nadoknade. Istovremeno, raste i nezadovoljstvo korisnika zbog ogromne količine takozvanog AI „slop-a”, odnosno nekvalitetnog sadržaja koji automatski generišu sistemi vještačke inteligencije.

Prema izvještaju kompanije Cloudflare za prvi kvartal 2026. godine, čak 30,6 odsto ukupnog globalnog internet saobraćaja više ne dolazi od ljudi, već od AI botova, automatizovanih programa koji obilaze internet i prikupljaju podatke.

Problem, međutim, nije samo njihova brojnost.

Izvještaj pokazuje da se čak 89,4 odsto saobraćaja ovih AI „crawler-a” ne koristi za potrebe internet pretrage, već za prikupljanje ogromnih količina podataka kojima kompanije treniraju svoje modele vještačke inteligencije.

Drugim riječima, vlasnici sajtova snose troškove serverskog saobraćaja, dok njihove tekstove, fotografije i druge sadržaje AI sistemi preuzimaju bez plaćanja i koriste za razvoj komercijalnih proizvoda.

Digitalna odbrana

Kao odgovor na ovakav trend, sve više administratora internet stranica uvodi zaštitu od AI botova. Cloudflare je analizirao takozvani „block rate”, odnosno procenat pokušaja pristupa AI botova koji su blokirani.

Otkrio je da su najčešće blokirani GPTBot kompanije OpenAI – 5,52 odsto pokušaja pristupa završava blokadom; CCBot organizacije Common Crawl – 5,08 odsto; Claudebot kompanije Anthropic – 4,88 odsto.

Vlasnici sajtova, međutim, suočavaju se sa ozbiljnim paradoksom. Ako potpuno zabrane pristup AI botovima, postoji rizik da će njihove stranice postati manje vidljive ili čak nestati iz rezultata internet pretrage, čime bi izgubili veliki dio posjeta.

Autori uzvraćaju „otrovnim” podacima

Borba protiv AI kompanija više nije samo tehnička. Sve više umjetnika i kreatora koristi alate Nightshade i Glaze, koje su razvili istraživači sa Univerziteta u Čikagu, kako bi zaštitili svoje radove.

Ovi programi u fotografije ubacuju gotovo neprimjetne izmjene, koje ljudsko oko ne može da primijeti, ali koje potpuno zbunjuju vještačku inteligenciju.

Na primjer, AI sistem može da nauči da je fotografija psa zapravo mačka ili da pogrešno prepoznaje druge objekte. Na taj način podaci koje AI sistemi neovlašćeno preuzmu postaju svojevrsni „otrov” koji narušava kvalitet budućih AI modela i otežava njihovo treniranje.

Nisu samo autori počeli da se brane. Velike kompanije sve češće pokušavaju da jasno razlikuju sadržaj koji su napravili ljudi od onoga koji je generisala vještačka inteligencija.

Tako je Spotifaj, usljed naglog porasta AI muzike, uveo oznake za verifikaciju kako bi korisnici lakše razlikovali autentične profile izvođača od sadržaja koji je kreirala vještačka inteligencija.

Korisnici napuštaju Google zbog AI rezultata

Promjene se osjećaju i na tržištu internet pretrage. Dio korisnika sve je nezadovoljniji Google-ovim funkcijama poput AI Overviews, koje na vrhu rezultata prikazuju odgovore koje generiše vještačka inteligencija.

Zbog toga pojedini korisnici prelaze na plaćeni pretraživač Kagi, koji mjesečno košta između 5 i 25 dolara. Kagi obećava pretragu bez reklama i filtriranje AI sadržaja, uz fokus na informacije koje su napisali ljudi.

Jedna od njegovih najpopularnijih opcija je „Forum filter”, koji prikazuje isključivo diskusije stvarnih korisnika sa internet foruma, umjesto tekstova koje je generisala vještačka inteligencija.

Interesovanje za ovu platformu brzo raste, pa je broj posjeta povećan sa 4,41 milion u februaru na 5,22 miliona u aprilu.

Li Hačinson, viši tehnološki urednik američkog portala Ars Technica, opisao je svoju odluku veoma direktno:

„Napustio sam Google. Uz Kagi izbjegavam reklame i smeće koje generiše vještačka inteligencija.”

Da li internet ulazi u novu eru?

Sve veći broj blokada AI botova, razvoj alata koji „truju” podatke namijenjene treniranju vještačke inteligencije i rast popularnosti pretraživača koji favorizuju sadržaj koji stvaraju ljudi pokazuju da internet ulazi u novu fazu razvoja.

Nekada otvorena mreža, zamišljena kao prostor slobodne razmjene informacija, sve više postaje mjesto na kome se vodi borba između tehnoloških kompanija koje žele što više podataka za razvoj AI sistema i autora koji nastoje da zaštite svoj rad i intelektualnu svojinu. Za mnoge stručnjake, upravo taj sukob mogao bi da odredi kako će internet izgledati u godinama koje dolaze.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.