Torinsko platno je obmana, raskrinkana još u 14. vijeku

Sveti pokrov ili Torinsko platno čuvena je hrišćanska relikvija i mnogi misle da je to plaštanica u koju je umotano tijelo Isusa Hrista nakon raspeća. Međutim, dokaza da je riječ o falsifikatu iz srednjeg vijeka sve je više, a najnoviji dokaz je srednjovjekovni dokument.

Brazilski forenzički 3D umjetnik Cicero Moraeš je, u studiji objavljenoj u žurnalu Archaeometry, dokazao da se na Svetom pokrovu ne nalazi ni otisak lica i tijela Isusa Hrista, ni otisak bilo kojeg ljudskog tijela, već otisak plitkog reljefa.

Drugi naučnik sada je objavio studiju u Journal of Medieval History u kojoj otkriva najstariji poznati zapis o Svetom pokrovu i mišljenje koje je o njemu dao čuveni normanski teolog Nikola iz Orezma.

Otkriće pokazuje da je ovaj teolog, kasnije biskup Lizijea, odbacio mogućnost da je Torinsko platno (tada nazivano samo Pokrov) autentično i naveo da je to „jasna i očigledna prevara – rezultat obmane ‘sveštenika’“, saopštio je Taylor & Francis, izdavač žurnala.

Datiranje radioaktivnim ugljenikom

Ranija datiranja Svetog pokrova radioaktivnim ugljenikom pokazala su da je platno proizvedeno krajem 13. ili 14. vijeka, a ne u vrijeme Isusovog života.

– Ova sada kontroverzna relikvija vijekovima je u žiži rasprava pristalica i kritičara njenog kulta – rekao je dr Nikolas Sarzou, glavni autor nove studije.

Dr Sarzou je istraživač istorije na Katoličkom univerzitetu u Levenu, u Belgiji. Njegova specijalnost je istorija relikvija i slika, a posebno onih sa Zapada u kasnom srednjem vijeku. Njegov novi rad je važan, objašnjava on, jer pokazuje da je izjava koju su pronašli poznati istoričari Alen Buro i Beatriče Delorenti u raspravi Nikole iz Orezma – prva i najstarija koja predstavlja zvanično i poštovano odbacivanje Torinskog platna.

Raniji najstariji izvještaj napisao je 1389. biskup iz Troa, Pjer d’Arsi, koji je odbacio Sveti pokrov kao prevaru i naveo da je njegov prethodnik to uradio oko 1355.

Dr Sarzou rekao je da je Nikola iz Orezma, kasnije biskup Lizijea, bio veoma važna ličnost tog vremena i bio je poznat po pokušajima da nađe racionalna objašnjenja za čuda i druge fenomene. Bio je uticajan i zbog svojih radova iz oblasti ekonomije, fizike, astronomije i filozofije.

Plaštanica je odbačena

– Ovo što je otkriveno je značajno odbacivanje plaštanice. Nikola iz Orezma tvrdi: „Ne moram da vjerujem nikome ko tvrdi: ‘Neko mi je učinio takvo čudo’, jer mnogi sveštenici tako varaju druge, kako bi iznudili priloge za svoje crkve. To je očigledno slučaj za crkvu u Šampanji, gdje se govorilo da postoji pokrov Gospoda Isusa Hrista, i za gotovo beskonačan broj onih koji su takve stvari krivotvorili, i druge.“ On nije odabrao bilo koju relikviju kao primjer prevare sveštenika – odabrao je da naglasi pokrov iz hrama u Šampanji kao izuzetan primjer laži sveštenika – rekao je dr Sarzou i dodao:

– Ovaj zapis odskače zbog pokušaja racionalnog objašnjenja za neobjašnjive pojmove, umjesto da ih tumači kao božanske ili demonske. Filozof je čak rangirao izjave svjedoka prema faktorima pouzdanosti, a bio je obazriv i prema glasinama.

– Nikola iz Orezma nije bio voljan da žrtvuje naučni pristup u pastoralne svrhe – za njega je bilo ključno da osudi sve greške i manipulacije. Kada se posmatra u široj istoriji relikvija i pobožnih slika, ovaj slučaj nam daje neobično detaljan prikaz prevare sveštenika – teme koja se obično generički obrađuje u satiri ili teološkim debatama o potencijalu za sujeverno obožavanje, ali vrlo rijetko dokumentuje u obliku konkretnih optužbi za prevaru protiv klerikalne institucije – naveo je dr Sarzou.

Filozofova procjena pokrova podstakla ga je, dodaje, da bude još više sumnjičav prema tvrdnjama sveštenstva.

Komentarišući ovo otkriće, jedan od najvećih svjetskih stručnjaka za Sveti pokrov ili Torinsko platno, prof. Andrea Nikoloti, profesor istorije hrišćanstva i crkve na Torinskom univerzitetu, rekao je da ovo predstavlja „dodatne dokaze da su još u srednjem vijeku znali da plaštanica nije autentična“.

Tehnološki i naučni dokazi

– Drugi tehnološki i naučni dokazi, koji ukazuju na isto, nisu se promijenili. Novo otkriće je posebno važno jer potvrđuje da su ga u vrijeme njegovog nastanka, vjerovatno oko 1370, predstavljali kao autentično u Lireu. I da je to bila velika vijest, koja je stigla i do Pariza. Mišljenje Nikole iz Orezma bilo je važno jer nije bio lično uključen u spor i nije imao interesa da podrži jednu ili drugu stranu – rekao je on.

Nikola iz Orezma, dodao je dr Sarzou, spomenuo je Sveti pokrov u dokumentu pisanom između 1355. i 1382, najvjerovatnije poslije 1370. Njegova hipoteza je da je ovaj otkrio prevaru kada je bio istraživač i savjetnik kralja. Pokrov je bio izložen u Lireu (tada je bio poznat kao Pokrov iz Lirea) oko 1355. kada je biskup iz Troa naredio da ga sklone. Nakon toga vođena je velika istraga sa mnogo dokaza da plaštanica nije autentična i da su ljudi plaćeni za „lažna čuda“.

Pokrov je bio sakriven tri decenije, dok nije papa Kliment VII dozvolio da ponovo bude izložen, ali uz stroge instrukcije da se vjernicima kaže da je to predstava Pokrova, a ne Pokrov. Zvanično je proglašen lažnim u dokumentu pape Klimenta VII iz 1389.

Plaštanicu je kasnije preuzela dinastija Savoja, a 1578. prebacili su je u Torino, svoju novu prijestonicu. Postala je vlasništvo Rimokatoličke crkve nakon smrti bivšeg italijanskog kralja Umberta II Savojskog (inače unuka crnogorskog kralja Nikole Petrovića) 1983.

– Sveti pokrov je najbolje dokumentovani slučaj falsifikovane relikvije iz srednjeg vijeka i jedan od primjera kulta koji su odbacili i Crkva i sveštenici – rekao je dr Sarzou.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.