Šta nam je sve ostavio u nasljeđe Josif Pančić, jedan od najznačajnijih srpskih naučnika

Na današnji dan, 25. februara 1888. godine, preminuo je Josif Pančić, jedan od najznačajnijih srpskih naučnika 19. vijeka, ljekar, botaničar, prirodnjak i prvi predsjednik Srpske kraljevske akademije.

Ko je bio Josif Pančić

• prvi predsjednik Srpske kraljevske akademije
•  doktor medicine i botaničar
•  rektor Velike škole šest puta
•  otkrio Pančićevu omoriku
•  opisao više od 190 novih biljaka
•  osnovao botaničku baštu u Beogradu
•  utemeljio naučno proučavanje prirode Srbije

Svojim radom Pančić je postavio temelje sistematskog proučavanja prirode Srbije i Balkana i uveo srpsku nauku u evropske naučne tokove.

Njegov život bio je spoj naučne radoznalosti, prosvjetiteljskog rada i istraživačkog duha, a njegovo nasljeđe i danas predstavlja osnovu bioloških i prirodnih nauka u Srbiji.

 Školovanje 

Pančić je obrazovanje je sticao u više evropskih centara, što je u to vrijeme bilo rijetko za naučnike sa ovih prostora.

Rođen je 17. aprila 1814. Uvijek se nalazio među pet najboljih đaka, zbog čega mu je stric obezbedio sredstva i upisao ga 1830. godine u Višu školu u Zagrebu (Regia Academia Scientiarum) u kojoj su postojali pravni i filozofski smjer i Pančić je izabrao da studira filozofiju. Međutim, pošto su prirodne nauke, za koje je Pančić imao posebnu sklonost, bile slabo zastupljene, školovanje je nastavio na Medicinskom fakultetu u Pešti.

• Višu školu pohađao u Zagrebu
• Medicinu završio u Pešti
• U Beču usavršavao botaničke studije
• Tamo je upoznao Vuka Karadžića, koji ga je savjetovao da dođe u Srbiju

Po tom savjetu, Pančić 1846. godine dolazi u Srbiju i već ubrzo počinje da radi kao ljekar i prirodnjak, istovremeno istražujući prirodu zemlje koju je prihvatio kao svoju.

Od okružnog ljekara do rektora Velike škole

Pančić je u Srbiji najprije radio kao ljekar:

• u Jagodini
• u Paraćinu
• u Kragujevcu

Njegov naučni i pedagoški rad ubrzo je prepoznat, pa je postavljen za profesora prirodnih nauka u Liceju u Beogradu, a potom i u Velikoj školi, preteči današnjeg Univerziteta.

• Rektor Velike škole bio je čak šest puta
• Vaspitavao je generacije učenika i studenata
• Osnovao i uredio Botaničku baštu u Beogradu

Savremenici su isticali da je svojim životom i radom djelovao vaspitno na čitave generacije, podstičući ljubav prema nauci i prirodi.

U toku boravka u Jagodini, Pančić je posjećivao i Ćupriju, u kojoj je upoznao Ljudmilu, ćerku barona Kordona.

Isprosio ju je i vjenčali su se u januaru 1849. g. u pravoslavnoj crkvi u Ćupriji.

Četiri godine kasnije Pančić je postavljen za profesora prirodnih nauka u Liceju.

U Liceju, a kasnije u Velikoj školi, Pančić je radio do kraja života.

 Istraživač prirode Balkana

Tokom više od četiri decenije rada Pančić je neprekidno putovao, sakupljao biljke, proučavao teren i sistematizovao prirodno bogatstvo Balkana.

Proučavao je:

• floru Balkanskog poluostrva
• životinjski svijet Srbije
• minerale i geološki sastav zemlje
• šume i prirodne resurse

Njegova istraživanja predstavljala su prvi ozbiljan naučni pokušaj da se priroda Srbije opiše sistematski i naučno.

Najveća naučna otkrića

Pančić je opisao desetine vrsta novih za nauku i time Srbiju uveo na kartu evropske botanike.

Njegova najznačajnija otkrića:

• otkrio endemski četinar Pančićevu omoriku
• otkrio Natalijinu ramondu
• opisao nove insekte sa Tare i Rile
• otkrio više od 190 biljaka novih za nauku
• opisao oko 80 biljnih i životinjskih vrsta

Pančićeva omorika i danas je jedan od simbola srpske prirode i naučnog nasljeđa.

Naučna djela koja su obilježila epohu

Pančić je objavio oko 30 naučnih radova iz više oblasti i ostavio temeljnu literaturu za buduće generacije naučnika.

Najznačajnija djela:

• „Flora Kraljevine Srbije“
• „Ptice Srbije“
• „Ribe Srbije“
• „Šumsko drveće i šiblje u Srbiji“
• „Građa za faunu Srbije“

Pored naučnih radova, napisao je i udžbenike iz:

• botanike
• zoologije
• mineralogije
• prirodopisa

 Herbarijum – trajno svjedočanstvo prirode Srbije

Pančić je 1860. godine poklonio svoju biljnu zbirku Velikoj školi, čime je osnovan prvi herbarijum u Srbiji.

• Danas se njegova zbirka:
• čuva u Botaničkoj bašti „Jevremovac“
• ima više od 15.000 herbarskih listova
• sadrži originalne primjerke biljaka koje je otkrio
• pokazuje kako se priroda Srbije mijenjala u posljednjih 150 godina

Zbog svoje naučne i istorijske vrijednosti, ova zbirka predstavlja jedno od najznačajnijih blaga srpske nauke.

Pančićev vrh – simbol naučnika

Najviši vrh Kopaonika nosi ime Pančića i predstavlja simbol njegovog naučnog rada i nasljeđa.

U mauzolej na vrhu 1951. godine preneseni su njegovi posmrtni ostaci.
 Danas je to mjesto poštovanja nauke, prirode i srpske kulture.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.