Sličnost

Ni isti, ni različiti, nego slični, kao što su to žena i muškarac, takvi smo međusobno svi mi. Šta više, veća ili manja sličnost uspostavlja ujedno istovjetnost i različitost između svega živog, svega neživog, svega živog i neživog pod svodom nebeskim i na njemu.

To, da beskrajno mnoštvo raznih pojedinačnosti čini jedan te isti svijet i da su sve te pojedinačnosti istovremeno razdvojene i objedinjene, usklađeno je posredstvom njihove sveopšte, međusobne, manje ili veće, sličnosti.

Čovjek, na primjer, može da spava kao klada, da radi kao mrav, da plete kao pauk, da pjeva kao slavuj, da cvili kao štene, da podmeće kao kukavica, da se krije kao noj, da se izmigolji kao riba, da se opire kao stijena, da privlači kao magnet, da sagori kao gorivo, da osvježi kao studenac, da razgali kao cvijet, da se izduva kao vjetar, da zaštiti kao pećina, da se zatvori kao jaje, da izbije kao izdanak, da upotpuni kao začin, da se natmuri i razvedri kao nebo, da se igra kao majmunče...

U svim stvarima koje usredsređeno promatra izbliza, u svim prostranim prizorima koje sagledava na odstojanju, u svakom živom biću, pogotovo ljudskom, čiji lik posmatra, čovjek može da prepozna sličnost sa samim sobom, sa svojim likom i da doživljaj te sličnosti, lika s oblikom, lika s krajolikom, lika s likom, izrazi s likovnom slikom, u ravni ili prostoru. Otud mrtve prirode, pejzaži, portreti... Kao što je, u većoj ili manjoj mjeri, jedno drugom, sve na svijetu slično, tako, više ili manje, čovjek svemu sliči, tako su, više ili manje, svijet i slika svijeta slični.

Sličnost raznolikosti, koju zapažamo u svim oblicima, krajolicima, likovima, omogućuje da se putem njihovih zajedničkih crta uspostavlja opšte saobraćanje, čime se među njima prenosi značenje i ocrtava sveobuhvatna slika. Ovo prenošenje značenja, zgrčeno u grčkoj riječi metafora, jeste neprikosnoveni sveopšti umjetnik koji usklađuje zvuke raznolikosti i sličnosti u vječnom spjevu što ga izvodi svijet.

Metafora je, poput svjetlosti hitra, neiscrpna raznosačica svih pojedinačnih osobenosti svakoga i svačega, s kraja na kraj svijeta, sa najizoštrenijim čulima za prepoznavanje najtananijih sličnosti bez nipodaštavanja raznolikosti. Još od drevnih vremena mi čuvamo one proizvode ljudske djelatnosti u kojima nailazimo na zadivljujuće okretne putanje metafore i tako potvrđujemo našu naklonost prema istančanom uviđanju sličnosti u raznolikosti, našu usmjerenost na umjetnost.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.