Sjećanja na razaranje Narodne biblioteke Srbije, stigli pokloni iz 30 ambasada

Beograd - Program obilježavanja Dana sjećanja na razaranje Narone biblioteke Srbije nastavljen je u zgradi Biblioteka predstavljanjem jedine rukopisne knjiuge koja nije spaljena 6. aprila, 1941, razgovorom o knjizi “Svakodnevni život pod okupacijom 1941- 1944” i prezentacijom knjiga koje su prikupljene na pocetku kampanje “Povratak knjige na Kosančićev venac”.

Gužva u holu centralne čitaonice bila je znak da su gosti i redovni čitaoci požurili da pogledaju “Zbornik srpskih žitija i hilandarski tipik” koji je ispisao grešni taha monah Marko, jedinu sačuvanu rukopisnu knjigu iz predratnog fonda NBS.

Kodeks napisan u Hiladaru sredinom 14. vijeka imao je burnu istoriju, ali se od 19. vijeka nalazio u NBS iz koje je iznet pred sam rat a vraćen 1944. i od tada se čuva u trezoru NBS.

Publika je danas imala prvi put priliku da ga vidi ali samo do 20 sati. Kako je tokom predavanja o ovoj izuzetno dragocenoj knjizi rekla prof. dr Irena Špadijer, u njoj se nalaze originalna djela stare sprske književnosti (Domentijanovo “Zitije svetog Šimeona”, Teodosijevo “Žitije svetoga Save” prepis Hilandarskog tipika i druga djela).

Ona je ispričala da je kodeks pozajmio na revers istoričar Vladimir Čorović i čuvao ga tokom rata, a vraćen je odmah nakon oslobođenja i tako nije podijelio sudbinu kolekcije od 1.400 starih srpskih rukopisa koji su izgorjeli.

U neposrednoj blizini je postavljena izložba od oko 1.500 knjiga koje su poklonjene od jutros NBS u okviru akcije “Povratak knjige na Kosančićev venac”.

Pokloni

Kako je Tanjugu rekao v.d. direktora NBS Dejan Ristić, pokloni su stigli iz 30 ambasada.

Poljska je poklonila paket od 100 naslova, a iz ambasade Njemačke je stigla raskošno ilustrovana monografija “Kulturni svetovi” ali i pismo u kome se objašnjava da je pravi poklon njemačke države na putu i radi se o prvom izdanju, iz 1854, “Srpskih narodnih bajki” na njemačkom jeziku, Jakova Grima i Vuka Karadžića, što je bibliofilska rijetkost prvoga reda.

Ristić je kazao da se akcija “Povratak knjige na Kosančićev venac” nastavlja i da će naslovi kojih nema u fondu NBS biti zadržani, dok će ostale knjige, prikupljene na ovaj način, biti date biblioteci u Kuršumliji. On je zahvalio svima koji su već poklonili knjige i pozvao pojedince i instutcije da daruju knjige.

Tokom popodneva predastavljena je istoriografska monografija “Svakodnevni život pod okupacijom 1941-1944” koju su priredili Nataša Milićević iz Instituta za noviju istoriju Srbije i Dušan Nikodijević iz NBS.

- Knjiga ima 900 strana i izbor je iz nedvnih beležaka koje je ostavio Dragutin J. Ranković, državni činovnik i publicista u penziji i član predratne Demokratske stranek - rekao je Nikodijević.

On je od septembra 1941. do avgusta 1944. svakodnevno bilježio ono što je smatrao da je važno za sliku o životu u okupiranom Beogradu. Prema riječima Nikodijevića, sve bilješke su čuvane na Odeljenju posebnih fondova i za razliku od svjedočenja generala, diplomata, političara i književnika prikazuju rat iz perspektive “malog običnog čoveka”.

Iz bilježaka se može saznati kakvo je bilo vrijeme svakog dana tokom rata, čega je bilo na pijacama i po kojoj cijeni, dešavanja na ulicama, a posebno je značajan njegov opis bombardovanja aprila 1941. i savezničkog za Uskrs (16. april) 1944.

Nikodijević je kazao da je Ranković upisivao pred kraj rata i politčke komentare iz kojih se moglo vidjeti da je bio naklonjen pokretu Draže Mihailovića u odnosu na partizanski.

Do kraja dana predviđena je prezentacija projekta Matematičkog instituta SANU i NBS u oblasti zaštite kulturne baštine i koncert hora Srpsko-jevrejskog pevačkog društva.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.