Rariteti zaslužuju bolje uslove čuvanja

Banjaluka - Problem arhivacije, čuvanja stare i rijetke knjige u Narodnoj i univerzitetskoj biblioteci RS, ali ne samo u njoj, nego i u svim bibliotekama koje postoje u Srpskoj je jedno od ključnih i strateških pitanja kulture, rekao je za “Glas Srpske” informatičar za bibliotečku građu Aleksandar Grandić.

Objašnjava da Narodna i univerzitetska biblioteka nema organizovano posebno odjeljenje arheografskog karaktera, koje bi trebalo da ima, kako bi se na adekvatan način zbrinule i sačuvale stare i rijetke knjige.

- Papir kao i čovjek boluje od iste bolesti. Može se desiti  da se neki danas izliječeni virusi i bakterije iz starog doba nalaze na tom papiru i zato se u ozbiljnim bibliotekama kao što su nacionalne biblioteke Sjedinjenih Američkih Država ili biblioteke Francuske rariteti koristite pod strogo kontrolisanim uslovima - dodaje Grandić, ističući da su to komore sa apsolutnom mikrobakteriološkom zaštitom.

Prema njegovim riječima, ono kako se radi u našoj biblioteci  je samo primarna zaštita da se te knjige sklone kako se ne bi dalje oštećivale korišćenjem na nepropisan i neadekvatan način, ali ni izdaleka ne postoje uslovi da se te knjige očuvaju.

- Knjige se moraju čuvati u posebnim uslovima, posebnim vitrinama, takođe posebnim temperaturnim, svjetlosnim, mikrobakteriološkim uslovima - ističe on.

Grandić smatra da ono što je preživjelo različite zone i različite vladarske kuće na ovom prostoru može da se nazove jednim pleonastičkim izrazom “ostaci ostataka”.

- Mi nemamo mapu prvih štampanih knjiga. U našoj biblioteci baštinimo nešto knjiga iz osmanlijskog doba, pisanih turskim i arapskim jezikom, ali ono što je najžalosnije, mi nemamo izgrađenu niti preglednu mapu, niti neku vrstu zapisa šta je sve pod Turcima uništeno - priča Grandić.

Kako kaže, predstavnici Srpske pravoslavne crkve nehotično nekad, u strahu od novih pohara, ne otkrivaju šta je u domenima Srpske pravoslavne crkve sačuvano, ali ono što i predstavlja sakralno blago nije samo duhovno nasljeđe, nego je to istovremeno i baština svijeta.

- Kada danas govorimo o podacima o staroj i rijetkoj knjizi, gotovo je nemoguće doći do toga da se ne dotaknete srpske pravoslavne kulture i svetosavskog civilizacijskog  nasljeđa, jer najstariji spomenik koji baštini srpski narod, Miroslavljevo jevanđelje iz 1180. godine, i nije po svojim osobinama najstarija knjiga koju Srbi imaju - naglašava Grandić.

Do originala koji se danas čuva u vrlo dobrim uslovima u Narodnoj biblioteci Srbije može se doći kada se usaglase predsjednik Akademije nauka i umetnosti, direktor biblioteke, ministar kulture, direktor Arhiva, a potrebno je i specijalno odobrenje iz MUP-a Srbije i tek onda se može pristupiti knjizi.

- U domenima jezičko-stilske analize, očigledno je da je to spomenik koji je prepisan sa jednog od starijih rukopisnih predložaka, a koji je imao grčki izvornik, dakle kod Srba je postojalo još nekoliko starijih knjiga, ali ova je ostala kao najstarija sačuvana - objašnjava Grandić.

On smatra da ljudi na ovim prostorima moraju da vode računa o onome što ih spaja, a ne o onome što ih razdvaja i kada se govori o kulturi, ne može se koristiti govor mržnje.

- Kada govorite o starim i rijetkim knjigama, morate govoriti o širini, kada govorite o tome šta mi najvrednije imamo - imamo te spomenike različitosti koji nas uče kako da živimo jedni sa drugima, ne moramo biti braća, ali možemo biti komšije - zaključuje Grandić, dodajući da ako izbrišete prošlost, nećete ni dočekati budućnost, jer je to  ono što je pojam stare i rijetke knjige i što je i suština njenog čuvanja.

Mogućnosti

Divno bi bilo da imamo mogućnost da postoji jedna dobro organizovana zgrada, tj. namjenski prostor na nivou grada Banjaluke i cijele Srpske, pa da se kaže to je nacionalna kuća, tu se nalazi biblioteka i da mi te kolekcije koje imamo i koje baštinimo pokažemo, rekao je Grandić.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.