Neprocjenjiva vrijednost fresaka manastira Zavala

Na rubu Popovog polja, podno planine Ostrog, smješten je manastir Zavala, koji plijeni kako arhitekturom, tako i ljepotom svoje unutrašnjosti.

Istinu o broju vijekova tokom kojih ovaj manastir ponosno stoji u hercegovačkom kršu znaju tačno samo njegove zidine, jer pouzdanih podataka o vremenu njegovog nastanka, za sada, nema.

Jedni izvori tvrde da manastir datira iz devetog, dok drugi navode trinaesti vijek.

Prema narodnoj tradiciji, postanak manastirske crkve Vavedenja presvete Bogorodice u vezi je sa prvim hrišćanskim carem, Konstantinom. Car je, poslije izgradnje velike crkve u Slanom stigao u Zavalu, i vidjevši da je stanovništvo pobožno, odlučio da i tu sagradi hram.

Ostavio je Bogorodičinu ikonu na brežuljku Petkovica sa namjerom da mu zadužbina bude tu podignuta. Sljedećeg dana ikona je pronađena ispred ulaza u pećinu, na mjestu današnje crkve. Pošto se čudesno premještanje ikone ponovilo i naredna dva dana, car je shvatio da mu sama ikona pokazuje mjesto podizanja zadužbine.

- Specifičnost arhitektonskog rješenja manastirske crkve uslovljena je njenim položajem, koji ostavlja utisak isposničkog monaškog prebivališta - rekla je za "Glas Srpske" načelnik Odjeljenja za konzervatorsko-restauratorske poslove u Republičkom zavodu za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Milijana Okilj.

Manastir ima tri zida, pošto je četvrti, u stvari, stijena, na koju je crkva naslonjena.

Unutrašnjost crkve kompletna je živopisana.

- Crkvu je 1619. godine freskama ukrasio veliki srpski slikar 17. vijeka, hilandarski monah Georgije Mitrofanović, čiji je stil oslonjen na likovni izraz klasične vizantijske freske - rekla je Okiljeva.

Mitrofanović je jedan od naših najvećih freskoslikara, živopisaca tog perioda, i samim tim, freske u manastiru Zavala su od neprocjenjive vrijednosti.

U svojoj dugoj istoriji hram Vavedenja presvete Bogorodice više puta je skrnavljen i razaran, što se dogodilo i u posljednjem ratu.

To je bila sudbina većine naših manastira koji su se, poput Zavale, našli u središtu ratnog vihora. Iako crkva nije direktno pogođena, bila je oštećena od detonacija.

Zahvaljujući angažovanosti zaposlenih u Republičkom zavodu za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa, manastir je obnovljen.

Danas je Zavala manastir koji svojom ljepotom nikoga ne ostavlja ravnodušnim, a rado ga posjećuju mnogi vjernici i putnici namjernici.

Vasilije Ostroški

U prvoj polovini 17. vijeka svoj iskušenički, monaški život počeo je u manastiru Zavala sveti Vasilije Ostroški, koji se 1610. godine rodio u obližnjem selu Mrkonjići. U Zavalu je došao kao dvanaestogodišnji dječak Stojan Jovanović, u vrijeme kada je iguman manastira bio njegov stric Serafim. Došao je da se "uči knjizi i pismenosti", jer je manastir bio poznat u hercegovačkom kraju. Poslije toga, sveti Vasilije je prešao u manastir Tvrdoš, gdje se zamonašio i postao mitropolit hercegovački.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.