Ljubica Jukić: Svjetlost slika Save Šumanovića

Zanimljivi detalji iz života Save Šumanovića su i to da je živeo u hotelu u Parizu, ali i da je na početku 20. veka bio vegetarijanac. Zato se uvek radujemo kada ljudi posete rodnu kuću ovog slikara i vide u kakvoj porodici je živeo i time upotpune sliku o njegovoj ličnosti. Na početku je njegovoj porodici bilo žao što će on biti “samo” akademski slikar i što ne želi da se bavi nekim drugim poslom.

Rekla je to u intervjuu za “Glas Srpske” kustos Galerije “Sava Šumanović” iz Šida Ljubica Jukić, koja je zajedno sa Vesnom Burojević autor izložbe “Poslednja decenija”.

Riječ je o postavci slika iz posljednje decenije stvaralaštva velikana srpske likovne umjetnosti Save Šumanovića. Postavka je ljubiteljima umjetnosti u Republici Srpskoj dostupna do 5. avgusta u Muzeju savremene umjetnosti Republike Srpske.

* GLAS: Šta čini srž izložbe koja obuhvata dio stvaralaštva jednog od najpoznatijih srpskih slikara?

JUKIĆ: Važan je sam naziv izložbe “Poslednja decenija”, a postavku čini zapravo izbor slika iz naše galerije. Imamo odličnu saradnju sa Muzejom savremene umjetnosti RS i zahvaljujući tome Šumanovićeve slike izložene su u Banjaluci. Fond naše galerije čine Šumanovićeve slike koje su postale vlasništvo Šida zahvaljujući Savinoj majci Persidi, koja ih je dala na poklon ovom gradu. Izbor najgledanijih slika, po mišljenju kritike i publike, odabrale smo i priredile za izložbu. U ovim delima primećuje se Savino oslobađanje od svih uticaja i škola koje je do tada prošao. Doživeo je neki smiraj u Šidu, što je izrodilo, posle svih iskustava, eksperimentisanja i uključivanja u najnovije likovne tokove, njegov lični stil, koji je odnegovao kroz tu poslednju deceniju. Na poslednjim slikama iz 1942. godine vidi se da Šumanović menja način slikanja i završava ciklus “Beračice”, a tu nas očekuje novi put u Savino slikarstvo koji je ostao nedorečen. Svakako da izložba “Poslednja decenija” obuhvata izbor najboljih dela.

* GLAS: U čemu je za Vas najveća ljepota i draž slika Save Šumanovića?

JUKIĆ: Moram da ponovim ono što je hiljadu puta rečeno: “Sava Šumanović je slikar svetlosti”. Takođe, on je slikar atmosfere i svakodnevnog života, a to je sve proisteklo iz njegovog ličnog ciklusa koji se održava i na slikarski opus. Veličina njegovog dela nije samo u poslednjoj deceniji, nego je sveobuhvatna, od prvog do poslednjeg dana stvaralaštva. Kao moderan i mlad slikar Sava Šumanović je stalno bio ispred svog vremena. Šteta je što ga njegovi savremenici nisu razumeli, pa ga čak nisu razumevali ni posle Drugog svetskog rata. Naravno, postojali su pojedinci koji su shvatali veličinu i snagu dela ovog umetnika.

* GLAS: Koliki je značaj Šumanovićevog djela u okvirima srpske kulture?

JUKIĆ: Sava je bio intelektualac koji je ostavio veliko umetničko bogatstvo na svojim slikama. Njegove slike ne ostavljaju ravnodušnim nijednog likovnog kritičara, ali ni posetioce koji se ne bave umetnošću. Onaj ko se razume u umetnost može da raspravlja o Šumanovićem slikama, a onaj ko se ne razume može da uživa gledajući ih. Nikada ne treba zaboraviti da je kultura nosilac duha jednog naroda. Kada pričamo o starim civilizacijama, uvek govorimo o njihovoj kulturi. Sve kulturne tekovine koje su ostale iza jednog naroda su zapravo ono najdragocenije što je stvoreno u tom narodu. Vrhunac jedne civilizacije je njena umetnost. Ratovi se pamte i beleže u istoriji, a umetnost spaja ljude i narode.

Tekstovi

* GLAS: Interesantno je da je Šumanović pisao tekstove za kataloge svojih izložbi. Da li i to svjedoči o njegovoj neobičnoj prirodi?

JUKIĆ: Sava Šumanović je uvek imao potrebu da svaku svoju izložbu obrazloži publici i kritici. Pošto je bio neshvaćen umetnik u svom vremenu i tradicionalnoj sredini, pisao je obrazloženja za izložbe. Ali ni beogradska ni zagrebačka javnost tada nije shvatala šta on hoće da kaže svojim delima. Ta činjenica me uvek ražalosti. Iz tekstova za kataloge izložbi vidi se koliko je Šumanović bio savremen.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.