Ljiljana Ševo: Freske nepravedno potcijenjene

Nova tehnologija nužno ne ugrožava tradiciju, naprotiv, ona može da pomogne u njenom očuvanju i prezentaciji.

Rekla je ovo u intervjuu "Glasu Srpske" istoričar umjetnosti dr Ljiljana Ševo, dobitnica nagrade "Stuplje" Sajma knjige u Banjaluci za njegovanje pravoslavne tradicije i duhovnosti za knjigu "Srpsko zidno slikarstvo 18. vijeka u vizantijskoj tradiciji" u izdanju "Art printa".

- Mnogo bih se radovala kada bi dobre fotografije zidnog slikarstva, ikonopisa, umjetničkog zanatstva iz naše baštine bile dostupne, sa provjerenim i ažuriranim podacima, na internet stranicama - rekla je Ševo.

GLAS: Šta Vama znači nagrada koju ste dobili na Sajmu knjige?

ŠEVO: Nagrada za njegovanje pravoslavne tradicije i duhovnosti čini mi čast i doživljavam je kao značajno priznanje za trud uložen u istraživanja, pripremanje i pisanje ove monografske studije. Veoma me raduje što su članovi žirija prepoznali i taj trud i važnost naučnih traganja u ovoj oblasti za cjelokupnu nacionalnu tradiciju i duhovnost. To ohrabruje tim više što 18. vijek nije vrijeme uzleta i sjaja u bogatoj srpskoj istoriji, već, naprotiv, doba teških iskušenja za očuvanje nacionalnog bića.

GLAS: Kakav je značaj Vaše knjige i možete li nam reći nešto više o višegodišnjim istraživanjima, na osnovu kojih je knjiga i nastala?

ŠEVO: O značaju knjige treba da govore recenzenti, izdavač, publika. Knjiga jeste rezultat višegodišnjih terenskih i arhivskih istraživanja. Tridesetak crkava sa sačuvanim zidnim slikarstvom rađenim u 18. vijeku u vizantijskoj tradiciji nalaze se na veoma širokom prostoru na kojem je u tom vijeku živio srpski narod - od rumunskog Banata do Boke Kotorske i od sjevera Mađarske do Hilandara. Priprema i istraživanja su podrazumijevali boravak u manastiru Bezdinu kod Arada, Šemljugu kod Temišvara, Srpskom Kovinu kod Budimpešte, Mesiću kod Vršca, Vraćevšnici i Drači kod Kragujevca, Pelinovu i Mrkovi u Boki, Dobrićevu, Nikšiću. Srpski nacionalni korpus tog vremena podijeljen je na veći dio koji živi na teritoriji konzervativne Osmanske imperije i onaj koji se poslije takozvane velike seobe našao na prostoru evropskog, prosvijećenog Habzburškog carstva. Naravno da su ove okolnosti bitno uticale na stvaralaštvo, ali je zajednički imenilac za sve, ovom studijom obuhvaćene cjeline zidnog slikarstva, odanost staroj vizantijskoj likovnoj praksi. Ona djeluje anahrono u odnosu na tokove likovne produkcije Evrope tog razdoblja, ali je srpskim naručiocima garantovala očuvanje pravoslavnosti, koje je jednako bilo ugroženo i pod Osmanlijama i pod Habzburzima, a koje je poistovjećivano sa nacionalnim identitetom.

GLAS: Koliko, prema Vašem mišljenju, u eri digitalizacije i savremenih tokova polažemo na njegovanje naše tradicije i duhovnosti?

ŠEVO: Djela manje značajnih renesansnih i baroknih, italijanskih ili holandskih majstora dostupna su na mreži - zašto ne bi bile i freske iz naših crkava. Knjiga za koju sam dobila nagradu je namijenjena u većoj mjeri istraživačima specijalizovanim za ovu oblast, a manje širokoj čitalačkoj publici, ali je to vrijedan umjetnički materijal - pored sopoćanskog i mileševskog živopisa, treba da se zna i za onaj iz Vojlovice, Hodoša, Sekešfehervara. I drugi vidovi baštine, čak i nematerijalne, treba da budu dostupni na toj globalnoj mreži - od ojkače do ručno kovanih varcarskih kosa.

Novi projekti

GLAS: Radite li na nekom novom projektu?

ŠEVO: Ostajem na svom području - srpska umjetnost u vremenu osmanske vlasti, od 16. do kraja 18. vijeka. Mnogo je još neistraženih i nepublikovanih, a vrijednih, graditeljskih i slikarskih ostvarenja iz tog vremena, čije je stvaralaštvo katkad nepravedno potcijenjeno. A kad se istraživanja privedu kraju i zaokruže neke sinteze i zaključci, obaveza je istraživača da ih objelodani.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.