Željka Milanović: Žene dirigenti više nisu muzički kuriozitet

Veliko mi je zadovoljstvo što se direkcija Narodnog pozorišta Republike Srpske iz Banjaluke odlučila na ovakav repertoarski korak.

Čast mi je što imam priliku da učestvujem u ciklusu "Maestre", koji promoviše učešće žena dirigenata u savremenom muzičkom izvođaštvu. Rekla je ovo za "Glas Srpske", proslavljena dirigentkinja Željka Milanović komentarišući ideju koja stoji iza koncertnog ciklusa "Maestre", Gudačkog orkestra Narodnog pozorišta Republike Srpske. Slavna umjetnica u okviru tog koncertnog serijala će u ponedjeljak 27. aprila sa početkom u 20 časova na Velikoj sceni NPRS pod svojom dirigentskom upravom održati koncert sa Gudačkim orkestrom NPRS , a kako ona ističe žena na mjestu dirigenta danas viže nije izuzetak.

- U današnje vreme u svetu (pa i kod nas) žena za dirigentskim pultom je sva manje kuriozitet, a sve više uobičajena pojava na muzičkom podijumu, rekla je Milanović.

GLAS: Sam koncert ima za jedan od ciljeva rušenje predrasuda o ženama na dirigentskim pozicijama. Da li ste se tokom svoje bogate karijere susretali sa takvim predrasudama, kako ste ih prevazilazili i koliko je, iz Vašeg ličnog iskustva, danas drugačija pozicija žena u dirigentskom svijetu u odnosu na period kada ste Vi počinjali?

MILANOVIĆ: Što se mene tiče, sa takvim predrasudama tokom dirigentske karijere, nisam se susretala. Premda, moram reći, da žene dirigenti i danas, teže dolaze do pulta. Na početku mojih studija kod prof. Darinke Matić Marović, ona je bila jedina žena u to vreme, sa afirmisanim dirigentskim imenom. Stasavanjem moje i novih generacije tokom poslednjih nekoliko decenija, situacija se bitno promenila. Često, tako, zapažamo, da se na studije dirigovanja danas, upisuje više devojaka, nego muškaraca.

GLAS: Na programu su djela Dvoržaka, Bendžamina i Mendelsona. Šta povezuje ova tri kompozitora u okviru jedne večeri i kakvu emociju želite da prenesete banjalučkoj publici?

MILANOVIĆ: U ponuđenom programu, sa delima tri velika kompozitora različitih generacija (Čimaroza/Bendžamin, Mendelson, Dvoržak), uočila sam zajedničku, veliku lirsku osećajnost. Ne pamtim, da sam do sada, dirigovala koncert sa takvim sadržajem. Volela bih da sa Gudačkim orkestrom tu emociju koju sam osetila, podelim i sa banjalučkom publikom.

GLAS: Kada smo kod emocija, koliko je Vama kao dirigentu značajno da uspješno pomirite na sceni emocionalnost i virtuoznost izvođenja? Naime, često se zna u umjetničkim krugovima isticati važnost sviračke tehnike nad neposrednošću muzičarevih osjećanja.

MILANOVIĆ: Tehnika sviranja je uslov za izvođača, ali i najbolja tehnika je samo sredstvo za postizanje izražajnosti i istinskog umetničkog iskaza. Dileme nema. Jedno bez drugoga ne može.

Foto: Miomir Polzović

GLAS: U svojoj karijeri dirigovali ste brojnim orkestrima i ansamblima, koliko su te promjene, različiti umjetnici i različita iskustva oblikovali Vaš pristup danas?

MILANOVIĆ: Svaki susret sa novim izvođačem ili ansamblom donosi novu energiju i umetnički pristup. Usklađivanje i komunikacija putem muzike stvara nova iskustva koja obogaćuju naše umetničke ličnosti. Svaki ansambl ima svoje specifičnosti u zavisnosti od repertoara koji neguje, mentaliteta izvođača i drugih okolnosti, te je potrebna fleksibilnost u radu, da bi se postigla motivišuća i stvaralačka atmosfera.

GLAS: U svijetu domaće opere, bez pretjerivanja, važite za maestru, učitelja i uzor za brojne kolege sa tri decenije iskustva u rukama. Koliko je operska forma različita u odnosu na druge orkestarske forme i žanrove i kad gledate na taj cijeli period u SNP, kako biste ga opisali danas?

MILANOVIĆ: Tokom studija intenzivno sam se bavila horskim dirigovanjem u amaterski horovima "Abrašević" i "Beogradski madrigalisti". Sam kraj mojih studija obeležio je celovečernji koncert sa Beogradskom filharmonijom 1987. godine. Nakon završenih studija profesionalni put me odveo u Operu NP u Beogradu. Prošavši sve faze rada u Operi, dirigujem svoju prvu opersku predstavu ,"Trubadur" 1991. godine, što je i prvo pojavljivanje žene za operskim pultom u NP. Pun profesionalni razvoj postižem u SNP-u u Novom Sadu, dirigujući blizu 400 operskih i baletskih predstava. Uz to, imala sam i niz koncerata sa Horom i simfonijskim orkestrom RTS (Beograd), orkestrom Aakedemije umetnosti (Novi Sad) i dr. Opera i Balet kao muzičko-scenska dela sa velikim brojem izvođača u orkestru i na sceni (solisti, hor, balet), traži od dirigenta sposobnost usklađivanja svih pomenutih učesnika u skladnu celinu, dok je u radu sa simfonijskim orkestrom, akcenat pre svega na muzičkoj pripremi i kvalitetnoj realizaciji dela koje je na programu.

GLAS: Kao umjetnik i pedagog značajnog iskustva koji obrazuje buduće muzičare, šta biste poručili mladim dirigentima, bez obzira na pol i umjetničke sklonosti, a koji tek stupaju na scenu?

MILANOVIĆ: Sa takvim stečenim iskustvom preporučujem mladim kolegama da samopregorno i hrabro krče put u ovoj zahtevnoj profesiji, služeći pre svega muzičkoj umetnosti.

Podrška

GLAS: Sarađujete sa Gudačkim orkestrom Narodnog pozorišta Republike Srpske, dijelom jednog od najmlađih simfonijskog orkestra u regionu, koje prevodi kao umjetnički direktor Dušan V. Urošević. Kako biste opisali rad sa ovim ansamblom?

MILANOVIĆ: Formiranje simfonijskog orkestra izuzetno je važan korak u kulturi ovog regiona. Za sada u smanjenoj formi Gudačkog orkestra, koji je nukleus, nadajmo se, budućih velikih projekata, ovakav ansambl uverava da će svojim delovanjem muzičke institucije u Republici Srpskoj dobiti željeni okvir i snagu. U tom smislu, treba pružiti svakovrsnu i čvrstu podršku posvećenom radu kolege Uroševića.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.