Gusle – priča koja traje vijekovima

ISTOČNO SARAJEVO – Druga epizoda dokumentarnog TV serijala „Gusle – priča koja traje vijekovima“, u produkciji Forum teatra iz Istočnog Sarajeva, biće emitovana na Prvom programu Radio-televizije Republike Srpske u nedjelju u 14.20 časova.

Serijal čine dvije polučasovne epizode i nadovezuje se na prethodno realizovane serijale „Azbuka starih zanata“, „Zlatne ruke“, „Ogledalo tradicije“, „Čuvari tradicije“ i „Zlatne niti“.

Gusle predstavljaju simbol srpskog naroda i tradicije i jedan su od najznačajnijih muzičkih instrumenata balkanske tradicije, duboko ukorijenjeni u identitet naroda Balkana, a posebno srpskog naroda.

„Ovaj instrument nije samo sredstvo za muziciranje, već i simbol borbe za slobodu i očuvanje kulturnog identiteta i prepoznata vrijednost kulturne baštine Republike Srpske i Srbije“, rekla je autor i producent serijala Aleksandra Mitrić Štifanić.

Ona je pojasnila da je tema serijala iskazivanje lijepog u tradicionalnoj kulturi i narodnoj umjetnosti, te u kojoj mjeri se potreba za stvaranjem i doživljavanjem iskazuje kroz djela narodne umjetnosti i kako narodna umjetnost postaje inspiracija kroz koju se čuvaju tradicionalne vrijednosti.

„Cilj je očuvanje kulturne baštine i tradicije srpskog naroda i srpskog nacionalnog i kulturnog identiteta i popularizacija tradicionalne srpske kulture i običaja, ističući njihov poseban značaj“, istakla je Mitrić Štifanić.

Ona je dodala da proučavanje porijekla i razvoja gusala omogućava razumijevanje njihove duboke ukorijenjenosti u balkanskoj istoriji, koja se odlikuje bogatim folklornim nasljeđem.

„Gusle kao simbol nacionalne tradicije imaju ključnu ulogu u očuvanju kulturnog identiteta naroda na Balkanu. Njihova kompleksna istorija svjedoči o preplitanju različitih uticaja i tradicija koje su se mijenjale kroz vijekove. Gusle su bile prisutne tokom mnogih značajnih istorijskih perioda. Od davnina, guslari su prenosili priče o junacima i istorijskim događajima, doprinoseći očuvanju kolektivne memorije naroda. Gusle kroz balkansku istoriju simbolizuju ne samo muzički instrument nego i medij kroz koji su se širile narodne epske pjesme i legende“, rekla je Mitrić Štifanić.

Serijal kroz priču o guslama promoviše značajno kulturno nasljeđe i tradiciju srpske narodne umjetnosti i jedinstvo srpskog naroda u Srbiji i Republici Srpskoj, jer, kako je pojasnila Mitrić Štifanić, gusle imaju tu čarobnu moć da povezuju mnogo elemenata kulturne baštine – od muzike, rituala i usmene tradicije do simbolike.

Ona je otkrila da serijal istražuje i koliko su mladi danas zainteresovani da nastave misiju očuvanja tradicije i da li mogu da prepoznaju njene vrijednosti.

„Škole gusala i učenje guslanja igraju ključnu ulogu u očuvanju tradicije i kulture, u predstavljanju guslarskog nasljeđa kao dijela nematerijalne kulturne baštine“, istakla je Mitrić Štifanić.

Ona je napomenula da je 29. novembra 2018. godine na Mauricijusu prihvaćen prijedlog da se pjevanje uz gusle u Srbiji upiše na Reprezentativnu listu nematerijalnog kulturnog nasljeđa čovječanstva, zbog čega je značajno veličati gusle, jer su istorija gusala i njihova uloga u epskoj poeziji nemjerljivi za srpsku tradiciju i kulturu, kao i za prenošenje herojske poezije i usmenog nasljeđa.

Kulturna vrijednost gusala, napomenula je Mitrić Štifanić, nije ograničena samo na muziku, već su gusle i sredstvo za izražavanje istorije, legendi i moralnih vrijednosti.

„Inovativan pristup u predstavljanju muzičkog instrumenta, istraživanje istorijskih okolnosti njegovog nastanka i razvoja, kao i načina na koji su nove tehnologije uticale na njegov opstanak, otkrivaju na koji način čuvari tradicije i kulturne baštine doprinose promociji tradicionalnih vrijednosti, edukujući mlade kako da ih vrednuju i čuvaju“, rekla je Mitrić Štifanić.

U serijalu Vukojica Sandić, osnivač i umjetnički rukovodilac Škole guslanja „Sandić“ iz Beograda, govori o značaju otvaranja i postojanja škola gusala, obrazovanju sve većeg broja mladih, značaju očuvanja srpske tradicije kroz guslanje i tome koliko su nam gusle važne, jer su one i bukvar i istorijska čitanka naše svijetle istorije i svih burnih zbivanja kroz sva vremena našeg postojanja.

Mlada umjetnica Bojana Peković, koja je gusle „iznijela“ na svjetsku muzičku scenu, spajajući srpsku epsku poeziju sa savremenim muzičkim žanrovima, uspjela je da naš tradicionalni instrument predstavi od Finske do Amerike, od Švajcarske do Rusije, od Katara do Kanade.

Bojana je jedna od rijetkih žena koje sviraju gusle, ali i rijetkih umjetnika koji su gusle istraživali i izučavali na najprestižnijim muzičkim akademijama u svijetu. Njen doprinos popularizaciji gusala u svijetu, kao i povezivanju tradicionalnog instrumenta i sviranja sa modernim žanrovima, predstavlja izuzetno uspješan muzički eksperiment.

Mladi polaznici škole gusala i najmlađi guslar iz Istočnog Sarajeva Lazar Čolaković na afirmativan način govore o guslama i tradicionalnom pjevanju uz gusle, kako bi podstakli i druge da se vrate tradicionalnoj umjetnosti.

Pored njih, u serijalu su učestvovali i Boško Golijanin iz Saveza guslara Republike Srpske, Zvornik, dr Nataša Mladenović Ribić, viši kustos Etnografskog muzeja u Beogradu, mr Zorana Guja Dražeta, istraživač-saradnik Muzikološkog instituta SANU, Lazar Vitomir iz Han Pijeska i Željko Čurović iz Saveza guslara Srbije.

Mitrić Štifanić navela je da posebnu zahvalnost duguju Školi gusala „Sandić“ iz Beograda, Etnografskom muzeju u Beogradu, Muzikološkom institutu SANU, Savezu guslara Republike Srpske, Savezu guslara Srbije, JU Centru za omladinu i sport „Pogled“ iz Han Pijeska, Tkačkom dvoru Rakari i Opančarevoj kćeri.

Ona je napomenula da je serijal podržan od Ministarstva informisanja i telekomunikacija Srbije.

 

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.