Ó ïîñ¼åòè Çå¼òèíëèêó - ñâåòèœè ñðïñêîã íaðîäa

Íà óëàçó ó âåëèêè ãðîášàíñêè êîìïëåêñ, ïðâî ïàäà ó î÷è êàïåëà-öðêâà, èñïîä êî¼å ñå íàëàçè êðèïòà ñà âèøå îä øåñò õèšàäà ïîñìðòíèõ îñòàòàêà íàøèõ âî¼íèêà

£ÅÄAÍ îä áèñåðà èç ðèçíèöå ìóäðîñòè êàæå: “×îâ¼åê áåç äîìîâèíå ¼å êàî çåìšà áåç ñ¼åìåíà”. Òî ñó, ñèãóðíî, çíàëè è íàøè ïðåöè, êî¼è ñó ó áîðáè çà äîìîâèíó ñâî¼å æèâîòå îñòàâèëè íà ôðîíòîâèìà Ãð÷êå, Aëáàíè¼å, Áóãàðñêå... à ìíîãè â¼å÷íó êóžó íàøëè íà Âî¼íè÷êîì ãðîášó Çå¼òèíëèê (Ìàñëèœàê) ó Ñîëóíó. Óç ïîñ¼åòå Ñâåòî¼ ãîðè è Õèëàíäàðó, Ìåòåîðèìà, ìàíàñòèðó Ñâ. Ïåòêà, äè¼åëó Ãð÷êå... ìî¼è ïðè¼àòåšè èç Ãðàäñêîã òàìáóðàøêîã îðêåñòðà Áàœà Ëóêà è ¼à, íåäàâíî ñìî ïîñ¼åòèëè ¼åäíó îä ñâåòèœà ñðïñêîã íàðîäà - Âî¼íè÷êî ãðîášå Çå¼òèíëèê ó Ñîëóíó. Ïðâè ïóò ñàì ïîñ¼åòèî îâî ãðîášå. Ñ îáçèðîì äà ñàì ïîòîìàê ñîëóíñêîã áîðöà è ðàòíèêà, ñà ïîñåáíèì óçáóåœåì ñàì î÷åêèâàî îäëàçàê ó Ñîëóí. Ïðèëàçåžè, íà ñàìî¼ ãðîášàíñêî¼ êàïè¼è, óçáóåœå ¼å ïîðàñëî äî ìàêñèìóìà, à îíäà - îä òðåíóòêà êàäà íàñ ¼å ñà îñìè¼åõîì è øà¼êà÷îì íà ãëàâè äî÷åêàî ÷èêà €îðå Ìèõàèëîâèž, ïîñåáàí ÷óâàð ãðîášà, ïà äî îâîã òðåíóòêà, ó êî¼åì ñëàæåì ðè¼å÷è ó îâ༠òåêñò - ïðîìè÷ó ñëèêå áîðáå, æèâîòà, ñìðòè, äîìîâèíå... Aêî ñìè¼åì áèòè ëè÷àí, ìîðàì ñå ïðèñ¼åòèòè ñâîã äåäå Ïåòðà è œåãîâèõ ñîëóíñêèõ ñàáîðàöà, êî¼è ñó ïðåæèâ¼åëè ãîëãîòó ñðïñêå âî¼ñêå è íàðîäà (è èç íàøèõ êðà¼åâà âåëèêè áðî¼ ñðïñêèõ äîáðîâîšàöà ó÷åñòâîâàî ¼å ó Ïðâîì ñâ¼åòñêîì ðàòó). Ïîòêð༠ñâîã æèâîòà, è ïðåä ïî÷åòàê íåñðåžíèõ äåøàâàœà ó ïîñšåäœî¼ £óãîñëàâè¼è, ñîëóíöè ñó çíàëè ðåžè äà “íèñìî ñèãóðíè äà žå âàøà ãåíåðàöè¼à çíàòè ñà÷óâàòè îíî çà øòî ñìî ñå ìè êðâšó èçáîðèëè”. Íàæàëîñò, áèëè ñó ó ïðàâó. Aëè, äîìîâèíà ñå íîñè è ó ñðöó, à ó òî ñìî ñèãóðíè¼è äàíàñ âèøå íåãî èêàä äî ñàäà. Ïðâè ñâ¼åòñêè ðàò îñòàâèî ¼å îãðîìàí áðî¼ æðòàâà è íà Ñîëóíñêîì ôðîíòó, ïà ¼å ïî çàâðøåòêó ðàòà ó Ñîëóíó óðååíî öåíòðàëíî âî¼íè÷êî ãðîášå, ó ñàðàäœè ñà òàäàøœèì ñàâåçíèöèìà: Åíãëåçèìà, Ôðàíöóçèìà è Èòàëè¼àíèìà. Íà òîì ãðîášó ñàõðàœåíî ¼å ïðåêî 20 õèšàäà âî¼íèêà, à îä òîãà áðî¼à ïðåêî 8.500 Ñðáà è äðóãèõ íàðîäà ñà íàøèõ ïðîñòîðà. Íà óëàçó ó âåëèêè ãðîášàíñêè êîìïëåêñ, ïðâî ïàäà ó î÷è íàøà èìïîçàíòíà ãðîášàíñêà êàïåëà-öðêâà, èñïîä êî¼å ñå íàëàçè êðèïòà ñà âèøå îä øåñò õèšàäà ïîñìðòíèõ îñòàòàêà íàøèõ âî¼íèêà. Êàïåëà ¼å àðõèòåêòîíñêè è ñòèëñêè ëè¼åïî óðàåíà, ñà ìàòåðè¼àëîì äîíåñåíèì èç ÎòàŸáèíå è ñà èñïèñàíèì äèðšèâèì ñòèõîâèìà Âî¼èñëàâà Èëèžà-Ìëàåã, ïîñâåžåíèì îíèìà, êî¼è äàëåêî îä îòàŸáèíå, îâä¼å ïî÷èâà¼ó: “Áëàãî ïîòîìñòâó øòî çà œèìà æàëè / £åð îíè áåõó ïîíîñ ñâîìå ðîäó ! / Áëàãî è œèìà, ¼åð ñó ïàëè / Çà ÎòàŸáèíó, Êðàšà è ñëîáîäó!”... Íèêî îâå ñòèõîâå íå ðåöèòó¼å áîšå îä ÷èêà €îðà, îêî ÷è¼å ¼å ïîðîäèöå èñïëåòåíà öè¼åëà ïðè÷à î Ñîëóíñêîì ãðîášó. Íàèìå, ïî çàâðøåòêó Ïðâîã ñâ¼åòñêîã ðàòà €îðåâ ä¼åä Ñàâî Ìèõàèëîâèž äîáèî ¼å ïîñàî ÷óâàðà ãðîášà, êî¼è ¼å êàñíè¼å ïðåóçåî €îðåâ îòàö €óðî. Îáî¼èöà ñó ñàõðàœåíè ó ¼åäíîì îä âî¼íè÷êèõ ãðîáîâà, íà ãðîášó êî¼å ñó óðåèâàëè è ÷óâàëè. Ïîñëè¼å ñìðòè ñâîãà îöà, €îðå, êî¼è ñå ðîäèî ó Ñîëóíó, ïðåóçåî ¼å èñòè ïîñàî, ðàäåžè ãà ñàâ¼åñíî âèøå îä 60 ãîäèíà, êàî øòî ãà ðàäè è äàíàñ êàä ¼å íàïóíèî 80 šåòà. €îðå è œåãîâè íèñó “ðîä” ñàìî îíèìà ÷è¼è ïðåöè îâä¼å ïî÷èâà¼ó, âåž ÷èòàâîì ñðïñêîì è ¼óãîñëîâåíñêîì ðîäó. Ðèòóàë îáèëàñêà ãðîášàíñêîã êîìïëåêñà ¼å òðàäèöèîíàëàí è òîïàî, šóäñêè. ×èêà €îðå óâè¼åê èçíåñå ôëàøó íàøå äîìàžå øšèâîâèöå, ¼åð êàêî ñòàðèíà ðå÷å, óâè¼åê ñå ïî÷èœå ñà ÷àøîì øšèâîâèöå. Ïðâî ñå ìàëî îäëè¼å çà äóøå îíèõ êî¼è ïî÷èâà¼ó îâä¼å, êàêî ¼å îáè÷༠ó íàøåì íàðîäó. Ñà ïè¼åòåòîì ó òèøèíè è äóæíèì ïîøòîâàœåì, íà¼ïðè¼å ñå óëàçè ó êàïåëó-öðêâó äà áè ñå ïîìîëèëè Áîãó è çàïàëèëè ñâè¼åžå çà äóøå îíèõ, êî¼è ñó äàëè ñâî¼å æèâîòå çà íàøó ÷àñò è ñëîáîäó. Êàïåëà êî¼à ¼å ïîñâåžåíà Ñâ. €îðó óêðàøåíà ¼å ïðåëè¼åïèì ôðåñêàìà è ñëàâîì îâ¼åí÷àíèì ñðïñêèì çàñòàâàìà. Íà çèäîâèìà öðêâå èñïèñàíà ñó èìåíà ñðïñêèõ ïóêîâà è äèâèçè¼à, êî¼èìà ñó ïðèïàäàëè îíè êî¼è ñó îñòàëè îâä¼å, äàëåêî îä ñâî¼å îòàŸáèíå. Ïîñëè¼å ñå ñèëàçè ñïðàò íèæå, ó êðèïòó, ãä¼å ñå íàëàçå ïîñìðòíè îñòàöè âèøå îä øåñò õèšàäà íàøèõ õåðî¼ñêèõ ïðåäàêà.. Óëàçåžè ó êðèïòó, ó ñâè¼åò ìðòâèõ ïðâî ïàäà ó î÷è Îëòàð îòàŸáèíè, à ïîòîì íà çèäîâèìà ó ïîëóêðóãó ïîðåäàíè ïîðòðåòè íàøèõ âåëèêàíà îä Öàðà Äóøàíà, Êàðàîðà, Œåãîøà, êðàšåâà Ïåòðà è Aëåêñàíäðà, Ïàøèžà, Âî¼âîäà Ñòåïå, Ìèøèžà è Ïóòíèêà. Òó ñó è øàïêå íàøèõ âî¼ñêîâîà, âî¼íèêà è ñàâåçíèêà. Íà “÷àñíî¼ òðïåçè”, ïîðåä ñâè¼åžà, êàíäèëà è êðñòîâà, ñòî¼å âåëèêå ñòàêëåíêå ñà çåìšîì äîíåñåíîì ñà Êóìàíîâà, Áðåãàëíèöå, Ìà÷êîâîã êàìåíà, Ãó÷åâà, Ñóâîáîðà è Êà¼ìàê÷àëàíà, ñà ñâèõ ñòðàíà, ãä¼å ñó ñå áîðèëè è ãèíóëè çà ñëîáîäó è ñïàñ îòàŸáèíå. Îâä¼å äàëåêî (“òàìî äàëåêî...”) âî¼íè÷êè óðåäíî, ïîðåäàíè ñó ìåòàëíè ñàíäóöè, îä ïîäà äî òàâàíèöå, ó âèñèíè îä ñåäàì ìåòàðà. Íà ñâàêîì ¼å ñ ïðî÷åšà áè¼åëà ìåðìåðíà ïëî÷à, ñà èìåíîì è ïðåçèìåíîì, âî¼íè÷êèì ÷èíîì, ì¼åñòîì ïîðè¼åêëà è èìåíîì ¼åäèíèöå êî¼î¼ ¼å ðîäîšóá ïðèïàäàî. Ïðåòåæíî èìåíà ñðáè¼àíñêèõ ñåëà è ãðàäîâà, àëè ÷èòàìî è èìåíà ñà ïîäðó÷¼à Ñëîâåíè¼å, Ëèêå, Õðâàòñêå, Öðíå Ãîðå, íàøèõ êðà¼åâà... Íàèëàçèìî íà íåêîëèêî ïëî÷à “Í͔. ×èêà €îðå ¼å èñïðè÷àî äà áè òî òðåáàëè áèòè ïîñìðòíè îñòàöè Aïèñà è äðóãîâà, êî¼è ñó îâä¼å ïðåíåñåíè ïðè¼å äåñåòàê ãîäèíà. Íåáî¼øà ÊÓØÒÐÈÍÎÂȎ

Пратите нас на нашој Фејсбук и Инстаграм страници и X налогу.