Äîñè¼å "Ãëàñà Ñðïñêå": Ñàìîóáèñòâà ó ÐÑ (3)

Îä çàâðøåòêà ðàòà âèøå îä 300 âåòåðàíà ïîäèãëî ðóêó íà ñåáå, àëè î îâîì ïðîáëåìó íè¼å áèëî îçáèšíè¼èõ èñòðàæèâàœà ó Ñðïñêî¼. Òå îñîáå íà¼÷åøžå ïàòå îä ñð÷àíèõ îáîšåœà, äè¼àáåòåñà, ïîâèøåíîã êðâíîã ïðèòèñêà, àñòìå...

ÐAÒ è òàêîçâàíè ïîñòòðàóìàòñêè ðàòíè ñèíäðîì óòèöàëè ñó íà ïîðàñò áðî¼à ñàìîóáèñòàâà ó Ñðïñêî¼. Èñòðàæèâàœà ãðóïå äîêòîðà è ïñèõîëîãà Öåíòðà çà ìåíòàëíî çäðàâšå Äîìà çäðàâšà è Îïøòå áîëíèöå "Ñâåòè àïîñòîë Ëóêà" ó Äîáî¼ó ïîêàçàëî ¼å äà ñó ó÷åñíèöè ïîñšåäœåã ðàòà ó ÁèÕ âåëèêà ðèçè÷íà ãðóïà êî¼à îáîëè¼åâà îä ïñèõîñîìàòñêèõ îáîšåœà, ¼åð ñó áèëè èçëîæåíè âèøåñòðóêèì ñòðåñîâèìà. Îíè ñó óêàçàëè íà âåëèêó óãðîæåíîñò ïñèõè÷êîã çäðàâšà áèâøèõ ó÷åñíèêà ðàòà. Èñòðàæèâàœà ñó ïîêàçàëà äà 80 îäñòî œèõ èìà ïñèõè÷êå ïðîáëåìå, à îêî ñåäàì è ïî îäñòî òåøêó äåïðåñè¼ó. Aëè, ïðîáëåì ¼å øòî ó÷åñíèöè ðàòà íå æåëå äà ñå ëè¼å÷å. - Ïîòâðäèëî ñå îíî íà øòà ñìî ñóìœàëè. Íàèìå, ïðèëèêîì ïðåãëåäà òèõ ëèöà çàêšó÷åíî ¼å äà âåžè áðî¼ ìàíèôåñòó¼å ñèìïòîìå ñòðåñà ñà òåøêèì äåïðåñèâíèì ñëèêàìà è ïðîì¼åíàìà ëè÷íîñòè êî¼å íàñòà¼ó ïîñëè¼å òðàóìå. Òå îñîáå íà¼÷åøžå ïàòå îä ñð÷àíèõ îáîšåœà, äè¼àáåòåñà, ïîâèøåíîã êðâíîã ïðèòèñêà, àñòìå - ðåêëà ¼å ïñèõîëîã ó Öåíòðó çà ìåíòàëíî çäðàâšå ó Äîáî¼ó Ñëààíà Ñòàíî¼åâèž. Ãåíåðàëíè ñåêðåòàð Áîðà÷êå îðãàíèçàöè¼å Ðåïóáëèêå Ñðïñêå Ìèëîðàä Êàëàìàíäà ïîòâðäèî ¼å äà ñó ðàòíå ñòðàõîòå è œåãîâå ïîñšåäèöå ó óñëîâèìà ñèðîìàøòâà, íåçàïîñëåíîñòè è íèñêîã ìîðàëà áèòíî óòèöàëè íà çäðàâšå âåòåðàíà ðàòà. Ïðåìà œåãîâèì ðè¼å÷èìà, ó Ñðïñêî¼ ñå îä çàâðøåòêà ðàòà äî äàíàñ óáèëî âèøå îä 300 âåòåðàíà. - Ìåóòèì, ïîäàöè êî¼èìà ðàñïîëàæåìî ãîâîðå äà î îâîì ïðîáëåìó ó Ñðïñêî¼ íè¼å áèëî îçáèšíè¼åã èñòðàæèâàœà, êî¼å áè äàëî îäãîâîð íà ïèòàœà êîëèêè ¼å áðî¼ îáîšåëèõ áèâøèõ áîðàöà, îä ÷åãà áîëó¼ó, óìèðó... - èñòàêàî ¼å Êàëàìàíäà. ÁÎÐÑ ¼å, ðåêàî ¼å, ó 2006. ãîäèíè îðãàíèçîâàëà íåêîëèêî îêðóãëèõ ñòîëîâà, à îâå ãîäèíå ïëàíèðà¼ó èçðàäó ïðîãðàìà ïðîö¼åíå çäðàâñòâåíîã ñòàœà è çäðàâñòâåíèõ ïîòðåáà âåòåðàíà Îäáðàìáåíî- îòàŸáèíñêîã ðàòà. Öèš ïðî¼åêòà ¼å óêšó÷èâàœå èíñòèòóöè¼à äðóøòâà ó ð¼åøàâàœå íàãîìèëàíèõ ïðîáëåìà ó îâî¼ îáëàñòè, ïðâåíñòâåíî ñíèìàœå ñòàœà ó ïðóæàœó çäðàâñòâåíå ïîìîžè âåòåðàíèìà ðàòà. ÁÎÐÑ ¼å óáè¼ååí äà îâ༠ïðîãðàì ïðåäñòàâšà ïðâè îðãàíèçîâàíè êîðàê ó ïðîöåñó ðåõàáèëèòàöè¼å âåòåðàíà è œèõîâîã ïîíîâíîã óêšó÷èâàœà ó æèâîò. Ïðåäñ¼åäíèê ðåïóáëè÷êå Îðãàíèçàöè¼å ïîðîäèöà çàðîášåíèõ è ïîãèíóëèõ áîðàöà è íåñòàëèõ öèâèëà Íåäåšêî Ìèòðîâèž íàâåî ¼å äà ñó îâå ïîðîäèöå ïîäëîæíè¼å ñòðåñó ó îäíîñó íà äðóãå. - Ñâàêèì äàíîì ñòðåñ ñå ïî¼à÷àâà, ¼åð ìíîãî ïîðîäèöà ïîãèíóëèõ è íåñòàëèõ íè¼å ñòàìáåíî çáðèíóòî, èíâàëèäíèíå ñó íåäîâîšíå çà æèâîò... - èñòàêàî ¼å Ìèòðîâèž. Îí ¼å ïîäñ¼åòèî äà ¼å, îäìàõ íàêîí ðàòà, áèëî ïîêóøà¼à, ïðè¼å ñâåãà, ó ñàðàäœè ñà Ìåóíàðîäíèì êîìèòåòîì Öðâåíîã êðñòà, äà ñå, êîëèêî ¼å òî ìîãóžå, ïîìîãíå ïîðîäèöàìà íåñòàëèõ. Ìåóòèì, äîäàî ¼å, ìàëî ¼å îíèõ ÷ëàíîâà ïîðîäèöà íåñòàëèõ êî¼å ñó ïðèõâàòèëå îâàêàâ âèä òåðàïè¼å ¼åð, ¼åäíîñòàâíî, "îâî íè¼å çàïàä íà êî¼åì ñó ïñèõîëîçè è ïñèõè¼àòðè ãîòîâî èñòî". Ïðåìà œåãîâèì ðè¼å÷èìà, íà¼æàëîñíè¼å ¼å øòî íåìà ïðåâåíòèâå, îäíîñíî ìåõàíèçàìà äà ñå ïðåäóõèòðå ïîêóøà¼è ñàìîóáèñòàâà. Òàìíà ñòàòèñòèêà ãîâîðè äà ñó íà¼âåžè áðî¼ ñàìîóáèñòàâà èçâðøèëè ìóøêàðöè ñòàðîñíå äîáè èçìåó 50 è 60 ãîäèíà - ïåíçèîíåðè. Ïðåäñ¼åäíèê Óäðóæåœà ïåíçèîíåðà Ðåïóáëèêå Ñðïñêå Ðàäå Ðàêóš èñòàêàî ¼å "äà íåìà äàíà äà íå äîáè¼ó èíôîðìàöè¼ó äà ¼å íåêè ïåíçèîíåð ó Ñðïñêî¼ äèãàî ðóêó íà ñåáå". - Æèâè ñå ¼àêî òåøêî. Ó ìíîãèì ïîðîäèöàìà íèêî íå ðàäè, âåž ÷åêà¼ó äà äîáè¼ó ïåíçè¼ó äà áè èìàëè ñàìî çà õšåá. Äðóøòâî ¼å ó äóáîêî¼ êðèçè - èñòàêàî ¼å Ðàêóš. Áîëåñòàí çíà, ðåêàî ¼å Ðàêóš, äà íå ìîæå êóïèòè ëè¼åê, íà êî¼è ñó ìó óâåëè ïîðåç. - Äîê ñå ïî¼åäèíå óïðàâå õâàëå êàêî èì ïðèõîäè ïðåâàçèëàçå ìèëèîíå ìàðàêà, ïåíçèîíåðè íåìà¼ó íè çà õšåá. Îòèìà¼ó èç óñòà áè¼åäíèêà êî¼è ïîòåæó ðóêó íà ñâî¼ æèâîò. Çàøòî ¼å óâåäåí ïîðåç íà õðàíó ñèðîòèœè êî¼à íåìà íèêàêâå ïðèõîäå. Ïîãëåäà¼òå ñàìî ëèñòó ïîçèòèâíèõ ëè¼åêîâà êî¼è ïåíçèîíåðè ìîãó êîðèñòèòè, ïà žåòå âèä¼åòè äà ¼å òî ñóâèøå ìàëî - íàãëàñèî ¼å Ðàêóš. Ñòàðè šóäè, îöè¼åíèî ¼å, íèñó çàñëóæèëè äà ñå äðóøòâî òàêî îäíîñè ïðåìà œèìà. Ì. ÐAÄÅÒȎ (Ó ïåòàê: Êàêî ñïðè¼å÷èòè ñâå âåžè áðî¼ ñàìîóáèñòâà) ÂÈ£ÅÒÍAÌÑÊÈ ÑÈÍÄÐÎÌ Ïðîôåñîð äîêòîð Aëåêñàíäàð Ìèëèž, ñóäñêè â¼åøòàê ìåäèöèíñêå ñòðóêå ó îáëàñòè ïñèõè¼àòðè¼à - ïñèõîëîãè¼à, èñòàêàî ¼å äà ñå ïîñòòðàóìàòñêè ðàòíè ñèíäðîì íå ñìè¼å íàçèâàòè "âè¼åòíàìñêèì ñèíäðîìîì". - "Âè¼åòíàìñêè ñèíäðîì" èìà è ðóæíó êîíîòàöè¼ó êî¼à íå ïðèëè÷è íàøåì àìáè¼åíòó è çíà÷åœó, ¼åð ïîäðàçóìè¼åâà ãðèæó ñàâ¼åñòè àìåðè÷êîã âî¼íèêà ïîñëè¼å ìàñîâíîã óáèñòâà íåâèíå ä¼åöå ó Âè¼åòíàìó. Êîä íàñ íèêàêî íå äîëàçè ó îáçèð óïîòðåáà òîã òåðìèíà, ¼åð íàøè šóäè ñó ÷àñíî áðàíèëè ñâî¼å äîìîâå - íàãëàñèî ¼å Ìèëèž.

Пратите нас на нашој Фејсбук и Инстаграм страници и X налогу.