Zanimljivosti
Foto: ilustracija
Ime je dobio po grčkoj riječi za boga Sunca. Helijum je prvi put detektovao na Zemlji 1881. italijanski fizičar i meteorolog Luiđi Palmijeri prilikom analiziranja lave iz vulkana Vezuv.
Prvi ga je izolovao 1895. godine britanski hemičar Vilijam Remzi, nakon čega helijum dobija svoje mjesto u Periodnom sistemu elemenata. Atomski broj helijuma je 2, što znači da jezgro ovog elementa ima dva protona. U njegovom elektronskom omotaču se nalaze dva elektrona, što ga čini veoma stabilnim s obzirom na to da je njegov prvi energetski nivo popunjen elektronima. Najčešći izotop helijuma je onaj koji sadrži dva neutrona.
Helijum ima najnižu tačku ključanja od svih elemenata, postoji samo u gasovitom stanju, osim pod ektremnim uslovima. Na normalnom pritisku, na apsolutnoj nuli, helijum je u tečnom stanju. Pri povećanju pritiska prelazi u čvrsto stanje. To je gas bez boje, ukusa i mirisa, inertan je i nije toksičan. Helijum je drugi najlakši elemenat.
Od njega je lakši samo vodonik. Vodonik jedino ima manju gustinu od helijuma; iako se vodonik nalazi u obliku dvoatomnog gasa, atom helijuma ima veću vrijednost gustine. Razlog za to je činjenica da se vodonik nalazi najviše u obliku izotopa koji sadrži jedan proton i jedan neutron, dok svaki atom helijuma sadrži dva protona i dva neutrona. Helijum je drugi elemenat po zastupljenosti u svemiru (odmah iza vodonika), dok je na Zemlji mnogo manje zastupljen.
Njegovi izvori na Zemlji su neobnovljivi. Najviše helijuma se dobija ekstrakcijom iz prirodnog gasa. Koristi se za punjenje balona, obezbjeđivanje inertne atmosfere, a možda je i najvažnija njegova primjena kao nosećeg gasa u GC za NMR spektrometre i MRI uređaje. Helijum je realan gas koji se najsličnije ponaša kao idealan gas.
Poslije neona je najmanje reaktivan plemeniti gas. Udisanjem helijuma naš glas se mijenja i postaje viši. Iako nije toksičan nije dobro udisati ga kako ne bi došlo do lišavanja kiseonika u našem disajnom traktu. O prisustvu helijuma svjedoči posmatranje žute linije spektra sunčeve svjetlosti.
Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.
