Milioni ljudi gledali nebeski spektakl: Kako nastaje pomračenje Sunca

Pomračenje Sunca jedan je od najupečatljivijih astronomskih fenomena, a nastaje kada se Mjesec nađe između Zemlje i Sunca i djelimično ili potpuno zakloni Sunčev disk.

Da bi do pomračenja došlo, Sunce, Mjesec i Zemlja moraju biti gotovo precizno poravnati, dok Mjesec mora biti u fazi mladog Mjeseca. Njegova sjenka tada pada na određeni dio Zemljine površine. Zanimljivo je da je Sunce oko 400 puta veće od Mjeseca, ali je istovremeno približno 400 puta udaljenije od Zemlje. Zbog tog neobičnog odnosa, ova dva tijela nam na nebu izgledaju gotovo jednako velika, što omogućava da Mjesec tokom potpunog pomračenja prekrije cijeli Sunčev disk.

Fenomen su u srijedu uveče posmatrali milioni ljudi širom Evrope, okupljajući se na parkovima, vidikovcima, plažama i drugim mjestima pogodnim za posmatranje neba. Mnogi su koristili posebne naočare, teleskope i različite uređaje za bezbjedno posmatranje Sunca.

Potpuno pomračenje vidjeli u dijelovima Španije, Portugalije, Grenlanda i Islanda

Faza potpunog pomračenja, tokom koje se Mjesec nađe tačno između Sunca i Zemlje i zakloni Sunčev disk, bila je vidljiva u sjevernoj i centralnoj Španiji, dijelovima Portugalije, kao i u pojedinim područjima Grenlanda i Islanda.

Posebno interesovanje vladalo je u Španiji, gdje je ovo bilo prvo potpuno pomračenje Sunca nakon čak 144 godine.

U gradu Lodosi na sjeveroistoku Španije okupilo se nekoliko stotina ljudi. Prema izvještajima španskog javnog servisa RTVE, posmatrači su postavili teleskope i pripremili posebne naočare i drugu opremu kako bi bezbjedno pratili ovaj rijetki fenomen.

Hiljade ljudi posmatrale pomračenje u Parizu

Pomračenje je privuklo veliki broj građana i turista i u Francuskoj.

Prema pisanju „Figaroa“, više hiljada ljudi okupilo se u parku Andre-Sitroen u Parizu, koji je važio za jedno od pogodnijih mjesta za posmatranje fenomena. Veliki broj ljudi okupio se i na drugim lokacijama u francuskoj prestonici, uključujući Pon-Nef.

Posmatrači su sa posebnim naočarima i drugom opremom pratili promjene na nebu, dok je postepeno zaklanjanje Sunca stvaralo neobičan prizor usred dana.

„Bilo je kao da sviće zora“

Posebno impresivni prizori zabilježeni su u Velikoj Britaniji.

„Skaj njuz“ prenio je utiske Dena Vajtheda, koji je pomračenje posmatrao sa plaže Njuki u Kornvolu.

On je prizor opisao kao nešto „poput zore“, navodeći da je atmosfera među ljudima bila izuzetna.

- Možete da osjetite kako se rasvjetljava, nevjerovatan trenutak. Cijela plaža je eksplodirala od emocija. Svi smo bili kao na iglama - rekao je Vajthed.

Zašto nemamo pomračenje Sunca svakog mjeseca?

Iako se mladi Mjesec pojavljuje svakog mjeseca, pomračenje Sunca je znatno rjeđe.

Razlog je nagib Mjesečeve orbite od oko pet stepeni u odnosu na ravan Zemljine orbite oko Sunca.

Zbog toga Mjesec najčešće prolazi malo iznad ili ispod Sunca gledano sa Zemlje, pa njegova sjenka promašuje našu planetu. Pomračenje se dešava tek kada se sva tri nebeska tijela dovoljno precizno poravnaju.

Postoje četiri vrste pomračenja Sunca

Postoje četiri osnovne vrste pomračenja Sunca:

• potpuno pomračenje – Mjesec potpuno prekriva Sunčev disk;
• djelimično pomračenje – Mjesec prekriva samo dio Sunca;
• prstenasto pomračenje – Mjesec izgleda nešto manji od Sunca, pa oko njega ostaje vidljiv svijetli prsten;
• hibridno pomračenje – zbog zakrivljenosti Zemlje, isto pomračenje iz nekih područja može izgledati kao potpuno, a iz drugih kao prstenasto.

Tokom potpune faze nebo može značajno potamniti, a postaje vidljiva i Sunčeva korona – spoljašnji dio njegove atmosfere koji je inače teško uočiti zbog snažne Sunčeve svjetlosti.

Pomračenje trajalo gotovo četiri i po sata

Prema dostupnim podacima, pomračenje je počelo iznad Beringovog mora, a završilo se iznad Atlantskog okeana.

Sama faza potpunog pomračenja trajala je oko 11 minuta, dok je cjelokupan fenomen trajao nešto manje od četiri i po sata.

Pomračenje je tako još jednom pokazalo koliko ovaj rijetki astronomski fenomen može privući pažnju javnosti, pa su širom Evrope ljudi izašli na otvoreno kako bi posmatrali neobičan prizor na nebu.

Kod posmatranja Sunca neophodno je koristiti odgovarajuće zaštitne naočare ili opremu namijenjenu isključivo za posmatranje Sunca. Gledanje direktno u Sunce, čak i tokom pomračenja, može ozbiljno oštetiti vid.

Potpuno pomračenje

Kod potpunog pomračenja Mjesec potpuno prekriva Sunčev disk. Posmatrači koji se nađu u uskom pojasu potpune sjenke mogu nakratko vidjeti samo spoljašnji dio Sunčeve atmosfere – koronu.

Tokom te faze dnevno nebo može naglo potamniti, temperatura blago pasti, a pojavljuju se i neke zvijezde i planete koje inače nisu vidljive tokom dana.

Djelimično pomračenje

Kod djelimičnog pomračenja Mjesec prekriva samo dio Sunčevog diska. Ova vrsta pomračenja može se vidjeti sa znatno šireg područja Zemlje nego potpuno pomračenje.

Prstenasto pomračenje

Prstenasto pomračenje nastaje kada je Mjesec dovoljno udaljen od Zemlje da na nebu izgleda nešto manji od Sunca.

Zbog toga Mjesec ne može u potpunosti prekriti Sunčev disk, pa oko njega ostaje vidljiv svijetli prsten Sunčeve površine.

Hibridno pomračenje

Hibridno pomračenje je najrjeđa i jedna od najneobičnijih vrsta. Zbog zakrivljenosti Zemlje, isto pomračenje sa različitih područja može izgledati kao potpuno, dok se sa drugih lokacija vidi kao prstenasto.

Kada se pomračenje najbolje vidi?

Iako pomračenje može trajati satima u širem smislu, potpuna faza potpunog pomračenja traje relativno kratko i vidljiva je samo u uskom pojasu koji prelazi preko Zemljine površine.

Zato su potpuna pomračenja posebno zanimljiva astronomima, ali i brojnim ljubiteljima neba koji putuju na različite krajeve svijeta kako bi ih posmatrali.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.