Jamajka stremi da ponovo postane rege muzička sila

Decenijama je zvuk Jamajke bio rege, zarazna, jedinstvena muzika koja je ovo malo karpisko ostrvo pretvorila u kulturnu silu.

Ali žanr je uspio van granica te zemlje i sada mnogi na Jamajci strahuju da bi rege ljubitelji širom svijeta mogli da zaborave gdje je rege rođen.

"Jamajka je rege dala svijetu i niko ne smije da obeshrabruje druge da snimaju tu muziku ali mislim da treba da postoji međunarodno priznanje da je rege stvoren na Jamajci", kaže Majkl "Ibo" Kuper, muzičar i predsjedavajući Jamajčanske asocijacije rege industrije.

Širom svijeta cvjetaju muzički festivali posvećeni regeu i njegovoj legendi Bobu Marliju a ovu muziku sada više sviraju muzičari iz Kalifornije ili Francuske nego Jamajčani. Sa izuzetkom Marlija, najprodavaniji albumi regea nisu djelo umjetnika sa Jamajke, piše AP.

Da bi ojačali svoje uporište, jamajčanski zvaničnici i insajderi rege industrije pokušavaju da pronađu način da zarade na muzičkoj kulturi ostrva i zaštite nešto šta mnogi nazivaju lokalnom intelektualnom svojinom.

Poslije višegodišnje sitne pomoći, vlada sve više posmatra rege i druge kulturne poduhvate kao na potencijalni "ekonomski motor" ostrva.

Zvaničnici planiraju da uvedu takozvani pečat kvaliteta koji će se dodjeljivati autentičnom regeu jamajčanskih muzičara i producenata a nadaju se i da će Unesko rege staviti na listu nematerijalnog kulturnog naslijeđa.

Rob Bouman, profesor muzike sa kanadskog Jork univerziteta koji se bavi intelektualnim vlasništvom i jamajčanskom muzikom kaže da će najveće tržište rege muzike ostati inostranstvo ali da ne vidi razlog da se više prihoda od stranih prodaja ne sliju nazad na Jamajku.

"Uz nekoliko izuzetaka, ove stilove muzike ne mogu autentično da izvedu ljudi koji nisu sa Jamajke. I upravo ti stilovi predstavljaju intelektualnu svojinu i stoga pripadaju Jamajci", naveo je on u svom izvještaju Svetskoj organizaciji za intelektualnu svojinu.

Zemlja sa manje od tri miliona ljudi, Jamajka je doživjela izvanredan uspjeh zahvaljujući regeu, ska, rokstedi, dab i denshol muzici. Muzikolozi kažu da su produkcione inovacije i "tosting" - pjevušenje didžeja preko bita direktno inspirisali hiphop.

Kombinacija afrokaribske narodne muzike i američkog arenbija, rege su u Evropu prvi donijeli jamajčanski doseljenici krajem 1960ih u Britaniji. Njegova popularnost eksplodirala je 1970ih sa usponom Marlija i drugih rastafarijanskih zvijezda koji su uticali na britanske bendove poput The Clash, UB40, The English Beat. Jamajčanska muzika kasnije je oblikovala američke vendove poput No Doubt ili Sublime.

Erik Smit, izvršni direktor rege kompanije Easy Star Records sa sjedištem u Njujorku kaže da američki bendovi sada uspijevaju zbog "uradi sam" pristupa i onlajn marketinga što je od suštinske važnosti za nezavisnu muzičku scenu. Za razliku od ranijih rege umjetnika koji nisu bili sa Jamajke ali su usvojili ostrvske teme, novi koriste žanr da ukažu na pitanja bitna u američkoj kulturi a ne na Jamajci.

"Moramo da poštujemo, razumijemo i slavimo jedinstvenu i bogatu istoriju jamajčanske muzike i da je podržimo kako možemo ali ne postoji praktičan način da se bilo kome zabrani da se bavi ili uzima nešto iz njihove kulture", rekao je on.

I dok rijetko ko sa Jamajke ima problem sa stranim umjetnicima koji prisvajaju kulturne aspekte ostvra, lokalni muzičari priželjkuju bolje mogućnosti i priliku da za rade i staknu publiku i van ostrva.

Kao i drugde u svijetu, i jamajčanski izvodjači muku muče sa padom prodaje CD-ova i piraterijom. I dok denshol rege zvezde poput Šon Pola i Binija Mena imaju hitove, drugi Jamajčani teško stižu do međunarodne publike jer imaju problem i sa vizama.

Jamajčanskim umetnicima je potrebna pomoć države kako bi poboljšali lokalnu muzičku industriju i pripremili se za medjunarodno tržište. Velike nade polažu se u umetnike poput Chronnix, grupe mladih umjetnika koji su uzdanice "oživljavanja regea" jer su vješti u manipulaciji društvenim mrežama.

Svakog februara Jamajka slavi "rege music". Ove godine, tokom mjeseca organizovane su radionice o intelektualnoj svojini za mlade muzičare a univerzitet na Jamajci je bio domaćin međunarodne rege konferencije.

I dok ne-jamajčanski rege umjetnici imaju najviše uspjeha, Smit i drugi vjeruju da je samo pitanje vremena kada će Jamajčani ponovo dominirati regeom.

"Tokom godina, popularnost jamajčanske muzike je pala samo da bi se pojavila sa novom eksplozijom kreativnosti i popularnosti i Jamajka će ponovo pokazati svijetu da je muzička sila", rekao je Smit iz Njujorka.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.