Gledalac tužio Sulejmana zbog ubistva sina

Kako se bliži kraj emitovanja četvrte (i poslednje) sezone serije „Sulejman Veličanstveni" u Turskoj, gledanost je sve veća ali je i sve vatrenija rasprava o istoriji Osmanskog carstva. Uključili su se političari, istoričari, premijer, a neki su odlučili da pravdu potraže na sudu.

Ta debata se naročito zahuktala nakon emitovanja 124. epizode (19. februara) u kojoj Sulejman (Halit Ergenč) naređuje ubistvo svog sina i nasljednika prestola Mustafe (Mehmet Gunsur). Prema scenaristima serije, ovaj istorijski korak je bio posljedica mahinacija sultanove supruge Hurem i njegovog vizira Rustem-paše, koji su ga ubijedili da Mustafa kuje zavjeru da ga zbaci s prestola. Odmah nakon toga uslijedili su nevjerovatni događaji. Prvo je na hiljade Turaka pohitalo na prinčev grob u Bursi (gdje je sahranjen pored majke Mahidevran), a onda je jedan gledalac, Hasan Koz (47) iz Burse podnio tužbu protiv Sulejmana, Hurem i Rustem-paše zbog „provociranja naroda na mržnju i osvetu" i atentata na Mustafu.  

- Došao sam u sud da prijavim ubistvo davljenjem Sulejmanovog sina. Želim ponovno postavljanje princa Mustafe i oduzimanje Sulejmanu Veličanstvenom status sultana - tvrdi Koz.

Iako sud svakako neće razmatrati slučaj star 460 godina, ovo je još jedan primjer kako ljudi uče istoriju kroz filmove i seriju i smatraju ta dramska dijela istorijskim dokumentarcima.

Gotovo sve turske novine i TV mreže posvetile su prostor i vrijeme da prokomentarišu ovu epizodu. Organizovani su TV paneli u kojima su istoričari opravdavali Sulejmanov potez i objašnjavali političku ideologiju tog vremena, kao što je institucionalizovana praksa bratoubistva i ubistva njegove djece. Drugi istoričari su iznijeli neslaganje zbog načina na koji je prikazano davljenje princa Mustafe kao istorijski netačno.

Čak je i turski premijer Redžep Erdogan, čija proislamska vlada često veliča Osmansku eru dok omalovažava dostignuća iz vremena Republike, morao da interveniše tvrdeći da „mi nismo potomci Sulejmana Veličanstvenog prikazanog u seriji već pravog, istorijskog Sulejmana. Onog koji je bio spreman da žrtvuje čitavo carstvo za dašak svježeg vazduha".

Akin Unver, vanredni profesor istorije na Univerzitetu Kadir Has u Istanbulu, rekao je da su istorija jedne zemlje i kolektivno sjećanje na tu istoriju dvije različite stvari.
- Istorija je nauka potkrepljena dokumentima i artefaktima, a narodna interpretacija te istorije je puko pripovjedanje, koje je nestalno i funkcioniše isključivo u sadašnjem vremenu - kaže prof. Unver, objašnjavajući da u Turskoj trenutno postoje dvije sukobljene naracije: jedna koja ističe kosmopolitske, heterogene komponente nacionalne istorije i druga koja se fokusira na istoriju koja potkrepljuje trenutnu kulturnu centralizaciju Turske.

- Zato premijer Erdogan ne kaže: „Takve stvari se nisu dešavale u istoriji", već: „Mi ne poznajemo takvu istoriju", nagovijestivši da se njegova vladavina manje oslanja na pravu istoriju a više na njenu slavnu interpretaciju - zaključuje prof. Unver.

Ovo, međutim, nije prvi put da je serija izazvala gnjev Erdogana. Decembra 2012. on je burno reagovao na scene u kojima je sultan prikazan u intimnim trenucima sa Hurem (bez ikakve golotinje).

- Mi nemamo takve pretke i ne poznajemo takvog Zakonodavca - on je 30 godina svoje vladavine proveo na konju, a ne u haremu, kako je predstavljeno u seriji - izjavio je Erdogan, i javno osudio producente serije (koju je „Njujork tajms" nazvao „Seks i grad" u Osmanskom carstvu). Već u slijedećoj epizodi moglo se vidjeti koliki je premijerov uticaj - Hurem je prvi put prikazana sa velom na glavi, kako se moli za zdravlje i dobrobit sultana.

Gledanost 124. epizode je nadmašila sve rekorde dostigavši udio od 55 odsto, dakle više od polovine auditorijuma je gledalo ubistvo princa Mustafe. Iako još uvijek nema zvanične potvrde, pretpostavlja se sa velikom sigurnošću da će četvrta sezona (čije se emitovanje završava u aprilu) biti ujedno i posljednja, prema zamisli idejne kreatorke i scenaristkinje serije pokojne Meral Okaj (1959-2012). Turski mediji pretpostavljaju da će se serija završiti smrću sultanije Hurem, a možda i samog sultana Sulejmana.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.