O aðõåîëîøêèì íaëaçèøòèìa Ðåïóáëèêå Ñðïñêå

Íåäîñòàòàê íîâöà, ñòðó÷íîã êàäðà - àðõåîëîãà - è íåïîñòî¼àœå çàêîíñêå ðåãóëàòèâå ãëàâíè ðàçëîçè íåçàøòèžåíîñòè è íåäîâîšíå èñêîðèøžåíîñòè àðõåîëîøêèõ ëîêàëèòåòà

AÐÕÅÎËÎØÊÎ áëàãî Ðåïóáëèêå Ñðïñêå ¼å íåçàøòèžåíî è íåèñêîðèøžåíî. Íåäîñòàòàê íîâöà, ñòðó÷íîã êàäðà - àðõåîëîãà - è íåïîñòî¼àœå àäåêâàòíå çàêîíñêå ðåãóëàòèâå ãëàâíè ñó ðàçëîçè çà òî. Íà òåðèòîðè¼è Ðåïóáëèêå Ñðïñêå, ïðåìà ðè¼å÷èìà àðõåîëîãà èç Çàâîäà çà çàøòèòó êóëòóðíî-èñòîðè¼ñêîã è ïðèðîäíîã íàñšåà Ñðïñêå Ãîðàíà Êàëèíèžà, ðàäè ïåòíàåñòàê àðõåîëîãà. Ó Ôåäåðàöè¼è ÁèÕ, ïðåìà œåãîâèì ðè¼å÷èìà, áðî¼ îâèõ ñòðó÷œàêà ¼å ìíîãî ìàœè è òî ¼å ¼åäàí îä ãëàâíèõ ðàçëîãà øòî ñå îâä¼å íåìîãóžå ïîñâåòèòè àðõåîëîãè¼è ïî óçîðó íà äðóãå åâðîïñêå äðæàâå. Íà ïðèì¼åð, ñàìî ó ÊåìáðèŸó, ïðåìà Êàëèíèžåâèì ðè¼å÷èìà, ïîñòî¼è àðõåîëîøêà ¼åäèíèöà ó êî¼î¼ ðàäè 60 àðõåîëîãà, äîê êîä íàñ ¼åäèíå ñòóäè¼å àðõåîëîãè¼å ó ÁèÕ ïîñòî¼å íà Ñâåó÷èëèøòó ó Ìîñòàðó. È äèðåêòîð Ìóçå¼à Ñåìáåðè¼å, àðõåîëîã Ìèðêî Áàáèž, ñëàæå ñå äà Ðåïóáëèöè Ñðïñêî¼ òðåáà âèøå àðõåîëîãà, àëè è âèøå ïàðà çà îâó îáëàñò, ¼åð ¼å ðè¼å÷ î íåïðîôèòàáèëíîì ïîñëó. Ðåïóáëèêà Ñðïñêà ¼å, ìåóòèì, îâå ãîäèíå çà àðõåîëîøêå ïîòðåáå ïðåäâèä¼åëà ñâåãà 30 õèšàäà ìàðàêà. È ìèíèñòàð ïðîñâ¼åòå è êóëòóðå ó Âëàäè Ðåïóáëèêå Ñðïñêå Aíòîí Êàñèïîâèž îöè¼åíèî ¼å äà ¼å êóëòóðíî-èñòîðè¼ñêî íàñšåå ó Ñðïñêî¼ ó ëîøåì ñòàœó è îáåžàî âèøå ïàðà çà œåãîâó çàøòèòó ó èäóžî¼ ãîäèíè. Çàêîí î êóëòóðíèì äîáðèìà ÁèÕ êî¼èì áè, êîíà÷íî, òðåáàëî äà ñå óðåäè îâà îáëàñò, òåê áè òðåáàî äà ñå íàå ó ñêóïøòèíñêî¼ ïðîöåäóðè. Êîíòðîëîì àðõåîëîøêèõ èñòðàæèâàœà è èçäàâàœåì äîçâîëà çà èñêîïàâàœå áàâå ñå òðåíóòíî Çàâîä çà çàøòèòó êóëòóðíî-èñòîðè¼ñêîã è ïðèðîäíîã íàñšåà Ñðïñêå è íàäëåæíè ìóçå¼è, ó ñêëàäó ñà Çàêîíîì î êóëòóðíèì äîáðèìà Ðåïóáëèêå Ñðïñêå, êî¼è ¼å äîíåñåí ¼îø 1994. ãîäèíå. Aðõåîëîã ó îâîì çàâîäó Ãîðàí Êàëèíèž íàâåî ¼å äà ñó íà¼çíà÷à¼íè¼à íàëàçèøòà êî¼à ñå è äàšå èñïèòó¼ó íà ïîäðó÷¼ó Ñðïñêå - èñòðàæèâàœå ïàëåîëèòà ñ¼åâåðíå Áîñíå ó Êëàøíèöàìà è Ìàíàñòèðèøòå ó Êè¼åâöèìà. Aðõåîëîøêî èñòðàæèâàœå "Ïàëåîëèò Ѽåâåðíå Áîñíå" çàâðøåíî ¼å çà îâó ñåçîíó, à íàñòàâàê ðàäîâà ïðåäâèåí ¼å çà àïðèë ñšåäåžå ãîäèíå. Ïðîãðàì èñòðàæèâàœà ïàëåîëèòñêîã ïåðèîäà èëè ñòàðè¼åã êàìåíîã äîáà ó ÁèÕ èíèöèðàëà ¼å Aðõåîëîøêà ¼åäèíèöà Óíèâåðçèòåòà ÊåìáðèŸ. Ïðâî èñòðàæèâàœå ïî÷åëî ¼å, ó ñàðàäœè ñà Ìóçå¼îì ó Äîáî¼ó, 2006. ãîäèíå ó äîáî¼ñêî¼ ðåãè¼è, à îâå ãîäèíå ¼å íàñòàâšåíî ó Êëàøíèöàìà, ó ñàðàäœè ñà ðåïóáëè÷êèì èíñòèòóöè¼àìà - Çàâîäîì çà çàøòèòó êóëòóðíî-èñòîðè¼ñêîã è ïðèðîäíîã íàñšåà è Ìóçå¼îì èç Áàœå Ëóêå. - Íà ëîêàëèòåòó Ïåžèíå îâå ãîäèíå ¼å ïðîíàåíî áëèçó 10.000 êðåìåíèõ àëàòêè. Ó ïðâèì ñëî¼åâèìà çåìšèøòà íàåíå ñó àëàòêå ñòàðå èçìåó äâàäåñåò è äâàäåñåò ïåò õèšàäà ãîäèíà - íàãëàñèî ¼å Êàëèíèž. Îí ¼å ðåêàî äà ¼îø íè¼å çàâðøåíà àíàëèçà ïðîíàåíèõ ïðåäìåòà, àëè ñå ïðåòïîñòàâšà äà ñó àëàòêå êî¼å ñó ïîñšåäœå èñêîïàíå ñòàðå îä äâàäåñåò ïåò äî ñòîòèíó õèšàäà ãîäèíà. Èàêî ñó ïàëåîëèòñêè ëîêàëèòåòè ó Ñðïñêî¼ èñòðàæèâàíè, íèêàäà íè¼å óðàåíà êîìïëåòíà äîêóìåíòàöè¼à. - Ïîñòî¼å íåêè íàëàçè ðàíè¼èõ èñòðàæèâàœà, è ïîìîžó œèõ çíàìî ñàìî ãä¼å ñó òè ëîêàëèòåòè. Ñà ñòðó÷œàöèìà ñà Óíèâåðçèòåòà ÊåìáðèŸ è ïðåäñòàâíèöèìà Ìóçå¼à Ñðïñêå, ó äîëèíè ðè¼åêå Âðáàñ îòêðèëè ñìî îêî 50 ïàëåîëèòñêèõ ëîêàëèòåòà - ðåêàî ¼å Êàëèíèž. Ëîêàëèòåò Ïåžèíå ó Êëàøíèöàìà èñòðàæèâàí ¼å è ïðè¼å 30 ãîäèíà, à òè ïðåäìåòè íàëàçå ñå ó ñêëîïó ñòàëíå ïîñòàâêå ó Ìóçå¼ó Ñðïñêå. - Çíà÷à¼íèõ àðõåîëîøêèõ íàëàçèøòà èìà è íà ïîäðó÷¼ó ãðàäèøêå îïøòèíå, êàî øòî ¼å âèëà ðóñòèêà èç àíòè÷êîã ïåðèîäà. Çíà÷à¼íà ¼å è ìàíàñòèðñêà öðêâà ó ñåëó Êè¼åâöè, êî¼à ïîì¼åðà õðèøžàíñòâî ñòîòèíó ãîäèíà óíàçàä íà íàøåì ïðîñòîðó - èñòàêàî ¼å Êàëèíèž. Ïîìîžíèê ìèíèñòðà çà êóëòóðó Èðåíà Ñîëäàò-Âó¼àíîâèž ïîòâðäèëà ¼å äà ¼å îâå ãîäèíå çà àðõåîëîøêà èñòðàæèâàœà Ìàíàñòèðèøòà, íà ëîêàëèòåòó Ãîðœè Êè¼åâöè, êî¼å âðøè Ìóçå¼ Ãðàäèøêà, èç áóŸåòà èçäâî¼åíî 15 õèšàäà ìàðàêà. Aðõåîëîã è äèðåêòîð Ìóçå¼à ó Ãðàäèøöè Ìèëàí €óðåâèž êàî íà¼çíà÷à¼íè¼å àðõåîëîøêî íàëàçèøòå íà ïîäðó÷¼ó Ãðàäèøêå èçäâî¼èî ¼å è ïðàèñòîðè¼ñêî íàñåšå ó Äîœî¼ äîëèíè èç êàñíîã áðîíçàíîã è æåšåçíîã äîáà, îä 1200. ãîäèíå ïðè¼å Õðèñòà äî ïàäà îâèõ êðà¼åâà ïîä Ðèìñêî öàðñòâî, îä øåñò äî äåâåò ãîäèíà ïîñëè¼å Õðèñòà. - Ïîðåä îâîã, íà ïîäðó÷¼ó Ãðàäèøêå íàëàçè ñå íà ñòîòèíå äðóãèõ ëîêàëèòåòà èç ðàçëè÷èòèõ ïåðèîäà îä ìåçîëèòà, òðèäåñåò è ïåò õèšàäà ãîäèíà ïðè¼å Õðèñòà, äî ðàçâè¼åíîã èëè êàñíîã ñðåäœåã âè¼åêà - èñòàêàî ¼å €óðåâèž. Êàëèíèž ¼å ðåêàî äà ó Ëàêòàøèìà èìà äîñòà àíòè÷êèõ ëîêàëèòåòà êî¼è çàñëóæó¼ó ïàæœó, ¼åð ¼å òóäà ïðîëàçèî ðèìñêè ïóò, íàãëàñèâøè äà ñó çíà÷à¼íè è ëîêàëèòåòè ó Øèïîâó, ãä¼å ¼å íà¼â¼åðîâàòíè¼å ïîñòî¼àî àíòè÷êè ãðàä Áàëî¼à, êî¼è íè¼å âèäšèâ, âåž ïðîñòîð êî¼è òåê òðåáà èñòðàæèâàòè, à ïîòîì çàøòèòèòè. Ó Ñðïñêî¼ íèñó íåïîçíàíèöà íè àðõåîëîøêè íàëàçè êî¼å ïðîíàëàçå ì¼åøòàíè. Ðåöèìî, Ìîìèð Âóêåëèž ¼å íà áðäó Âèëèí âèñ ó Áðîíçàíîì Ìà¼äàíó êîä Áàœå Ëóêå, ïî÷åòêîì îâå ãîäèíå, êîïà¼óžè ïðîíàøàî ìåòàëíè ïå÷àò ïîìîžó êî¼åã ¼å êîâàí çëàòíè íîâàö, êàìåíó ãëàâó æåíñêå ôèãóðå, òå êðõîòèíå êåðàìè÷êèõ âàçà. £åäíî îä çíà÷à¼íè¼èõ àðõåîëîøêèõ ëîêàëèòåòà ¼å è Ïåòðîïàâëîâ ìàíàñòèð êîä Òðåáèœà. Ñòðó÷œàöè ñó ïðîíàøëè çèäîâå, ãðîáîâå è îñòàòêå ðàíîõðèøžàíñêå áàçèëèêå èñïîä òåìåšà ñòàðå öðêâå Ñâåòîã Ïàâëà, êàî è íîâ÷èž ñà ëèêîì öàðà Êîíñòàíòèíà... Aðõåîëîçè òâðäå äà ñâå òî ïîòè÷å èç ðàíîõðèøžàíñêîã ïåðèîäà, îäíîñíî îä 4. äî 6. âè¼åêà íàøå åðå, ÷èìå ¼å ïðàêòè÷íî îáîðåíà äîñàäàøœà òåçà äà ¼å îâî áåíåäèêòèíñêè ìàíàñòèð èç 10. èëè 11. âè¼åêà. Ñòðó÷œàöè îâ༠ëîêàëèòåò ñìàòðà¼ó ¼åäèíñòâåíèì íà ïðîñòîðó öè¼åëå ÁèÕ, à ïîñëè¼å çàâðøåòêà àðõåîëîøêèõ èñòðàæèâàœà îâ༠ìàíàñòèð áè ìîãàî äà áóäå êàíäèäîâàí çà ÓÍÅÑÖÎ-âó ëèñòó ñâ¼åòñêå êóëòóðíå áàøòèíå. Aðõåîëî㠀îðå Îäàâèž èçäâî¼èî ¼å ìåó íà¼çíà÷à¼íè¼å ëîêàëèòåòå íà ïîäðó÷¼ó Õåðöåãîâèíå ñðåäœîâ¼åêîâíè ãðàä Ìè÷åâàö, êàñíîàíòè÷êè ãðàä ؞åïàí ãðàä, ïðàèñòîðè¼ñêó ãðàäèíó ó Ïåòðîâîì ïîšó, òðè ñðåäœîâ¼åêîâíå öðêâå ó Ãîìèšàíèìà... È ó ñåëó Òðíîâèöà êîä Áèëåžå ó òîêó ñó àðõåîëîøêà èñêîïàâàœà ó öðêâè Aðõàíåëà Ìèõàèëà. Îäàâèž ¼å ðåêàî äà ñå ó ïîñëåäœåì ïåðèîäó ðàäèëî ðåêîãíîñöèðàœå è ñîíäàæíî èñòðàæèâàœå ñòåžàêà íà ïîäðó÷¼ó èñòî÷íå Õåðöåãîâèíå, òå èñòðàæèâàœå äâîðèøòà Ìóçå¼à Õåðöåãîâèíå è ïðàâšåœå ëàïèäàðè¼óìà. - Ìóçå¼ Õåðöåãîâèíå ¼å çà àðõåîëîøêà èñòðàæèâàœà ëàïèäàðè¼óìà Ìóçå¼à ïîòðîøèî ïåò õèšàäà ìàðàêà èç áóŸåòà Ñðïñêå, à çà ïîñëîâå íà ñòåžöèìà îâå ãîäèíå òàêîå ïåò õèšàäà ìàðàêà - èç¼àâèëà ¼å Èðåíà Ñîëäàò-Âó¼àíîâèž. Îíà ¼å äîäàëà äà ¼å èç áóŸåòà Ñðïñêå Ìóçå¼ó Ñåìáåðè¼å ó Áè¼åšèíè èñïëàžåíî ïåò õèšàäà ìàðàêà çà îâîãîäèøœå èñòðàæèâàœå ñðåáðåíè÷êå òâðàâå è äà ¼å ïëàíèðàíî äà ñå èç áóŸåòà èçäâî¼è íîâàö è çà àðõåîëîøêà èñòðàæèâàœà çâîðíè÷êå òâðàâå. Äèðåêòîð Ìóçå¼à Ñåìáåðè¼å ó Áè¼åšèíè Ìèðêî Áàáèž èñòàêàî ¼å äà è íà ïîäðó÷¼ó Ñåìáåðè¼å èìà äîñòà çíà÷à¼íèõ àðõåîëîøêèõ ëîêàëèòåòà êî¼è íèñó èñòðàæèâàíè. Ïîñåáíó ïàæœó, ìåóòèì, çàóçèìà¼ó çâîðíè÷êà è ñðåáðåíè÷êà òâðàâà. - Çâîðíè÷êà òâðàâà ¼å ¼åäàí îä íà¼âåžèõ àðõåîëîøêèõ íàëàçèøòà, à ñðåáðåíè÷êà ¼å çíà÷à¼íà ïðâåíñòâåíî çáîã ðóäíèêà ñðåáðà - ðåêàî ¼å Áàáèž. Îðãàíèçàöè¼à ÖAÐÅ è Òóðèñòè÷êà îðãàíèçàöè¼à Ñðåáðåíèöà ïëàíèðà¼ó äà óðàäå èçâåäáåíè ïðî¼åêàò ðåêîíñòðóêöè¼å óëàçíå êàïè¼å, äâè¼å êóëå è áåäåìà èçìåó œèõ íà òâðàâè, çàòèì äà ñå çàøòèòå îñòàöè öèñòåðíå çà âîäó è áóíêåðà çà ìóíèöè¼ó, äî êî¼èõ ñå äîøëî ïðîøëîãîäèøœèì è îâîãîäèøœèì èñêîïàâàœèìà. Áèžå íàñòàâšåíà è àðõåîëîøêà èñòðàæèâàœà íà ïðîñòîðó öèòàäåëå íà òâðàâè, äà áè íàó÷íî áèëî óòâðåíî äà ëè ¼å òó ïîñòî¼àî õðèøžàíñêè õðàì. Òóðèñòè÷êà îðãàíèçàöè¼à ðåàëèçó¼å îâ༠ïðî¼åêàò ñ öèšåì îáîãàžèâàœà òóðèñòè÷êå ïîíóäå îâå îïøòèíå. Ñâà àðõåîëîøêà íàëàçèøòà, èíà÷å ó ñâè¼åòó, îñíîâíà ñó òóðèñòè÷êà ïîíóäà çåìšå íà ÷è¼î¼ ñó òåðèòîðè¼è. Êîä íàñ òî íè¼å ñëó÷à¼, àëè ëàãàíèì êîðàêîì êà òîìå ïîøëà ¼å Òóðèñòè÷êà îðãàíèçàöè¼à ãðàäà Áàœå Ëóêå, êî¼à ¼å, ïðåìà ðè¼å÷èìà œèõîâîã ðàäíèêà Ìëàäåíà Øóêàëà, íà òóðèñòè÷êó êàðòó ãðàäà ñòàâèëà âèäšèâà íåêàäàøœà âî¼íè÷êà óòâðåœà êî¼à ñå íàëàçå ó îêîëèíè íà¼âåžåã ãðàäà Ñðïñêå - Çâå÷à¼, Ãðåáåí, Êàñòåë è Áî÷àö. - Ïëàíèðàëè ñìî ïðî¼åêòîì, êî¼è žå ôèíàíñèðàòè Åâðîïñêà êîìèñè¼à, äà àêòóåëèçó¼åìî äâè¼å òâðàâå íà ïîäðó÷¼ó Áàœå Ëóêå, à òî ñó Ãðåáåí, êî¼è ïîòè÷å ñ êðà¼à 12. âè¼åêà è íàëàçè ñå ó Êðóïè íà Âðáàñó, è çâå÷à¼ñêå òâðàâå ó Ðåêàâèöàìà - ðåêàî ¼å Øóêàëî. Îí ¼å äîäàî äà žå îðãàíèçàöè¼à èçãðàäèòè ñòàçå çà ï¼åøà÷åœå óç ïðèïàäà¼óžå âèäèêîâöå è ñèãíàëèçàöè¼ó äî îâèõ òâðàâà. - Îòâîðèžåìî òå òâðàâå çà ïîñ¼åòèîöå, à íàäàìî ñå äà žå òî ïîäñòàžè îäðååíà äîäàòíà èñòðàæèâàœà è ðåâèòàëèçàöè¼ó îá¼åêàòà, ¼åð ñó òî òðåíóòíî ðóèíå ó ïðèëè÷íî ëîøåì ñòàœó - ðåêàî ¼å Øóêàëî. Òóðèñòè÷êè ñó, ñâàêàêî, çíà÷à¼íè ñàìî îíè àðõåîëîøêè îá¼åêòè êî¼è ñó âèäšèâè, àëè, ïðåìà ðè¼å÷èìà äèðåêòîðà ãðàäèøêîã Çàâè÷à¼íîã ìóçå¼à Ìèëàíà €óðåâèžà, Çàêîíîì î êóëòóðíèì äîáðèìà ÁèÕ òðåáàëî áè äåôèíèñàòè êî¼à ñó òî äîáðà îä çíà÷à¼à çà êóëòóðíî íàñšåå. Çàêîíîì áè, ñìàòðà îí, òðåáàî ïðåäâèä¼åòè ïîïèñ, íàïðàâèòè êàòåãîðèçàöè¼ó è äåôèíèñàòè ì¼åðå çàøòèòå è ðåâèòàëèçàöè¼å íàëàçèøòà. Âàæåžèì çàêîíñêèì ïðîïèñèìà, ïðåìà œåãîâèì ðè¼å÷èìà, àðõåîëîøêà íàëàçèøòà ñó äåêëàðàòèâíî çàøòèžåíà, àëè ó ïðàêñè è íà òåðåíó âåîìà ìàëî. Íîâèì çàêîíîì òðåáàëî áè äà áóäó ïðåöèçíè¼å äåôèíèñàíè è íà÷èí è èçâîðè ôèíàíñèðàœà àðõåîëîøêèõ èñòðàæèâàœà. Èðåíà Ñîëäàò-Âó¼àíîâèž ïîòâðäèëà ¼å äà ¼å Çàêîí î êóëòóðíèì äîáðèìà ÁèÕ ó ôàçè èçðàäå. Óñêîðî žå áèòè çàâðøåí íàöðò çàêîíà, êî¼è žå ïîòîì áèòè óïóžåí ó Ïàðëàìåíòàðíó ñêóïøòèíó ÁèÕ. Òåøêî ¼å î÷åêèâàòè äà çàêîí ó ïîòïóíîñòè óðåäè îâó îáëàñò, àëè ñâàêàêî žå áèòè äîáðà ïîëàçíà òà÷êà çà ñðåèâàœå ñòàœà. Ïðåìà ìèøšåœó àðõåîëîãà èç Òðåáèœà €îðà Îäàâèžà, áðèãó î îá¼åêòèìà òðåáà äà âîäè ïðâåíñòâåíî ëîêàëíà çà¼åäíèöà, óç ïîìîž èíñïåêöè¼ñêèõ ñëóæáè è ìóçå¼à êî¼è ïîêðèâà¼ó ïîäðó÷¼å ãä¼å ñå íàëàçå àðõåîëîøêà íàëàçèøòà. Áèšàíà ÂÅËÅÍÄÅ×Ȏ Ñòaðè ãðaäîâè - Ñðåäœîâ¼åêîâíè óòâðåíè ãðàä Ãðåáåí, êî¼è ïîòè÷å ñ êðà¼à 12. âè¼åêà è íàëàçè ñå ó Êðóïè íà Âðáàñó, ó ðóøåâíîì ¼å ñòàœó. Íåøòî áîšå ¼å ñà÷óâàíà ñàìî êóëà íàä Âðáàñîì è äèî áåäåìà êî¼è ñå ñïóøòà¼ó ïðåìà êàœîíó ðè¼åêå - èñòàêàî ¼å Ìëàäåí Øóêàëî èç Òóðèñòè÷êå îðãàíèçàöè¼å ãðàäà Áàœå Ëóêå. Ñðåäœîâ¼åêîâíî óòâðåœå Áî÷àö íàëàçè ñå íà ëè¼åâî¼ îáàëè Âðáàñà, èçìåó Áàœå Ëóêå è £à¼öà. Èçãðàåíî ¼å ïî÷åòêîì 15. âè¼åêà íà ñòè¼åíè, ñà çàäàòêîì äà áðàíè ïðåëàç ïðåêî Âðáàñà, à áèî ¼å óòâðåœå £à¼à÷êå áàíîâèíå. Ó ðàíîì 18. âè¼åêó Áî÷àö ñå ïîìèœå êàî óòâðåœå ñà ìàëî òîïîâà. Íàïóøòåí ¼å ïðè¼å 1833. ãîäèíå. Ñðåäœîâ¼åêîâíè óòâðåíè ãðàä Çâå÷༠ó Ðåêàâèöàìà íè¼å ó öè¼åëîñòè ñà÷óâàí, îñòàöè ñå íàëàçå äåñåòàê êèëîìåòàðà îä Áàœå Ëóêå, íà ¼óæíèì ïàäèíàìà ñòè¼åíå íàä ëè¼åâîì îáàëîì Âðáàñà. Çâå÷༠ñå ñàñòî¼àî îä öèòàäåëå, áåäåìà êî¼è ñå ñïóøòà¼ó êà Âðáàñó è êóëà, îä êî¼èõ ¼å ¼åäíà ñà÷óâàíà äî âèñèíå îä îêî äåñåò ìåòàðà. Êañòåë Aíòè÷êè ïåðèîä òâðàâå Êàñòåë, êî¼à ¼å ó Áàœî¼ Ëóöè íà¼çíà÷à¼íè¼è è íà¼ñòàðè¼è èñòîðè¼ñêè ñïîìåíèê, íè¼å ïîòïóíî èñòðàæåí. Êàñòåë ¼å áèî ¼àêî âî¼íè÷êî óòâðåœå è øòèòèî ¼å êîòëèíó Âðáàñà îä íåïðè¼àòåšñêèõ íàëåòà. Òâðàâà ¼å ñà ñâèõ ñòðàíà îïàñàíà äåáåëèì êàìåíèì çèäîâèìà, à î âðåìåíó íàñòàíêà îâîã îá¼åêòà íå ïîñòî¼å ïîóçäàíè ïîäàöè. Ìíîãå îêîëíîñòè óïóžó¼ó íà çàêšó÷àê äà ñå óïðàâî òó íàëàçèëî ðèìñêî íàñåšå Êàñòðà.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.