Èñòîðè¼à çëî÷èíà (3)

Êàî øòî ñó Ìààðè âè¼åêîâèìà àòàêîâàëè íà Õðâàòå, òàêî ñó îíè, àëè ìíîãî àãðåñèâíè¼å è ñóðîâè¼å, íàïàäàëè Ñðáå ñ öèšåì äà ñå "îæèâîòâîðè õðâàòñêî äðæàâíî ïðàâî" íà âåëèêó è ñàìîñòàëíó õðâàòñêó äðæàâó. Ñòâîðåíà èäåîëîãè¼à "åêñêëóçèâíîã" íàöèîíàëèçìà, ïóíîã íåòðïåšèâîñòè, áèëà ¼å óñì¼åðåíà ïðîòèâ Ñðáà

Aòàêîì íà Ñðáå äî öèšà È ó ñàìîì Çàãðåáó Ñðáèìà ¼å 1848. ãîäèíå çàïðåòèëà âåëèêà îïàñíîñò. Ïî ñâåäî÷åœó Aíàñòàñà Ïîïîâèžà, ïîçíàòîã è óãëåäíîã çàãðåáà÷êîã òðãîâöà è ïðåäñåäíèêà òàìîøœå ñðïñêå ïðàâîñëàâíå öðêâåíå îïøòèíå, êðèòè÷àí òðåíóòàê ïî Ñðáå íàñòóïèî ¼å ó ÷àñó êàäà ñå ó Çàãðåáó ñàçíàëî äà ñó Ñðáè íà Ìà¼ñêî¼ ñêóïøòèíè ó Ñðåìñêèì Êàðëîâöèìà èçàáðàëè âî¼âîäó. Òèì ïîâîäîì ó Çàãðåáó ¼å çàâëàäàëî âåëèêî íåçàäîâîšñòâî è ñêîðî ¼å "äî òîãà õòåëî äîžè äà ñâå Ñðáå ïîêîšó". Ïîêîš ¼å çàïðåòèî è ñðïñêèì äåïóòàòèìà êî¼è ñó ñå ïîñëå Ìà¼ñêå ñêóïøòèíå íàøëè ó Çàãðåáó. Êîíñòàíòèí Ïåè÷èž ¼å î òîìå çàïèñàî: "Ìî¼à ¼å çàñëóãà øòî ñàì ñìèðèî ó Çàãðåáó ñåðåæàíå /ïàíäóðå/ Øîêöå, êî¼è ñó íàì Ñðáèìà äåïóòèðöèìà âàðòîëîìå¼ñêó íîž ñïðåìèëè áèëè, çàòî äà èì áàíà £åëà÷èžà øèçìàòè÷êè ïàòðè¼àðõ íàø íå èíøòàëèðà è íå ïîâëàøè (ïîñðáè)". Aíòàãîíèçàì èçìåó Ñðáà Êðà¼èøíèêà è õðâàòñêèõ ôåóäàëàöà, êàêî äóõîâíèõ òàêî è ñâåòîâíèõ, òðà¼àî ¼å ñâå äîê ¼å òðà¼àëî ñòàëåøêî äðóøòâî, àëè ñå òîêîì âðåìåíà ó íå÷åìó ìåœàî è ïðåîáëè÷àâàî. Aíòàãîíèçàì Îä ïîñåáíîã ¼å çíà÷à¼à çà òå œèõîâå îäíîñå, è çà àíòàãîíèçàì êî¼è ¼å ðààî ãåíîöèäíå èäå¼å, ñòàâ âèñîêèõ âî¼íèõ êðóãîâà ó Áå÷ó è Ãðàöó, êî¼è ñó óâåê è èçíàä ñâåãà âîäèëè ðà÷óíà î äðæàâíèì è äèíàñòè÷êèì èíòåðåñèìà, ïà ñó ñòîãà íåêàä ïîäðæàâàëè Êðà¼èøíèêå ó áîðáè ïðîòèâ õðâàòñêèõ ñòàëåæà, à íåêàäà ñòàëåæå ïðîòèâ Êðà¼èøíèêà. Ó ñâàêîì ñëó÷à¼ó, âèñîêè âî¼íè êðóãîâè Aóñòðè¼å ñâî¼îì ïîëèòèêîì ó÷èíèëè ñó ìíîãî äà ñå îäíîñè èçìåó Ñðáà Êðà¼èøíèêà è õðâàòñêèõ ôåóäàëàöà àíòàãîíèçó¼ó. Äîê ñó îäíîñè èçìåó õðâàòñêîã ôåóäàëíîã äðóøòâà è Ñðáà Êðà¼èøíèêà äî óñè¼àœà áèëè çàîøòðåíè, îäíîñè èçìåó Êðà¼èøíèêà ïðàâîñëàâíå è êàòîëè÷êå âåðå, ïî ïðàâèëó, áèëè ñó êîðåêòíè. Ïîñåáíî ¼å âàæíî íàãëàñèòè äà ¼å ïîâîšíè¼è äðóøòâåíè, ïà è åêîíîìñêè ïîëîæ༠Ñðáà Êðà¼èøíèêà äåëîâàî ïîäñòèöà¼íî íà îäðååíå êàòåãîðè¼å çàâèñíèõ ñåšàêà êàòîëè÷êå âåðå. Ïîä òåðåòîì ìíîãèõ äàâàœà, îíè ñó ñå áóíèëè ñà æåšîì äà ñå ó äðóøòâåíîì ïîãëåäó èç¼åäíà÷å ñà ïðàâèìà Êðà¼èøíèêà. Ïîçíàòè ñó è ñëó÷à¼åâè äà ñó ó áîðáè ïðîòèâ ôåóäàëíèõ îïòåðåžåœà ñòàíîâíèöè êàòîëè÷êå è ïðàâîñëàâíå âåðå èñòóïàëè ñîëèäàðíî. Ó ñâàêîì ñëó÷à¼ó, ó âðåìå ñòàëåøêîã äðóøòâà àíòàãîíèçàì ãîðœèõ ñëî¼åâà, òàêîçâàíîã õðâàòñêîã ïîëèòè÷êîã íàðîäà, íè¼å ñå ïðåíåî íà ïîò÷èœåíè (îáåñïðàâšåíè) äåî õðâàòñêîã íàðîäà, íà øèðîêå ñëî¼åâå òîãà íàðîäà. Òî ¼å ÷èœåíèöà îä ïîñåáíîã çíà÷à¼à è î œî¼ ñå ìîðà âîäèòè ðà÷óíà êàäà ñå ðàñïðàâšà î ðàçâî¼ó ãåíîöèäíå èäå¼å íàä Ñðáèìà ó Õðâàòñêî¼. Ó èñïèòèâàœó óòèöà¼à ïðîøëîã âðåìåíà è ïðîòåêëèõ äîãàà¼à íà ïîòîœà çáèâàœà, èñòîðè÷àðó íå ìîãó èçìàžè èç âèäà è íåêå àíàëîãè¼å êî¼å ñå òè÷ó äðóøòâåíîã è ïîëèòè÷êîã ðàçâî¼à õðâàòñêîã íàðîäà è œåãîâîã îäíîñà ïðåìà Ñðáèìà, ïîñåáíî îíèì ó Äàëìàöè¼è, Õðâàòñêî¼ è Ñëàâîíè¼è, àëè è ó Áîñíè è Õåðöåãîâèíè. Äîáðî ¼å çíàíî äà ñó ìíîãè Õàáçáóðçè, ïîñåáíî Ìàðè¼à Òåðåçè¼à è £îñèô ÈÈ, óòðîøèëè ñèëíó åíåðãè¼ó äà îä âèøå¼åçè÷íå, âèøåíàöèîíàëíå è âèøåäðæàâíå çà¼åäíèöå, ðàçíèì ðåôîðìàìà, ìèëîì è ñèëîì, ñòâîðå âåëèêó è ¼åäèíñòâåíó àóñòðè¼ñêó äðæàâó êî¼îì áè ãîñïîäàðèëè Íåìöè è ó êî¼î¼ áè ñâè ãîâîðèëè íåìà÷êè. Òàêâè ïîêóøà¼è Õàáçáóðãà è Íåìàöà Aóñòðè¼å íàèøëè ñó íà æåñòîêî ïðîòèâšåœå ñâèõ íåíåìà÷êèõ íàðîäà. Ó îòïîðó ñó ïðåäœà÷èëè äîáðî îðãàíèçîâàíè è íàöèîíàëíî ñâåñíè Ìààðè. Ñóïðîòñòàâšà¼óžè ñå Õàáçáóðçèìà è Íåìöèìà Aóñòðè¼å, Ìààðè ñó ñòâîðèëè ÷èòàâ ïîêðåò ñà ¼àñíèì äðæàâíèì è íàöèîíàëíî ïîëèòè÷êèì èäå¼àìà. Îäóïèðóžè ñå ãåðìàíèçàöè¼è è áîðåžè ñå ïðîòèâ óòàïàœà Óãàðñêå ó ¼åäèíñòâåíó íåìà÷êó öàðåâèíó, Ìààðè ñó èñòàêëè êàî ãëàâíè öèš ñâî¼å äðæàâíå è íàöèîíàëíå ïîëèòèêå èçãðàèâàœå âåëèêå è åòíè÷êè ¼åäèíñòâåíå ìààðñêå äðæàâå, êî¼à áè ñå ïðîòåçàëà îä Êàðïàòà äî £àäðàíà. Òàêî ñå äîãîäèëî äà ¼å îíî øòî ñó ñìåðàëè äà ïîñòèãíó Õàáçáóðçè è Íåìöè Aóñòðè¼å èñïðîâîöèðàëî ìààðñêè ïîêðåò, êî¼è ¼å ó îêâèðèìà Óãàðñêå èìàî èñòå öèšåâå êàêâè ñó áèëè îíè ó îêâèðèìà Ìîíàðõè¼å, ñàìî øòî ñó ïðâè áèëè ïîäðååíè èíòåðåñèìà Íåìàöà è ãåðìàíèçàöè¼å à äðóãè èíòåðåñèìà Ìààðà è ìààðèçàöè¼å. Ïèøóžè î íåìà÷êèì - îäíîñíî ìààðñêèì íàñòî¼àœèìà, æåëèì äà íàãëàñèì äà ¼å ðå÷ î ïðîöåñèìà êî¼è äóãî òðà¼ó. Îíè ñå ïðîòåæó íà ÷èòàâà äâà âåêà, ïà è êàäà ôîðìàëíî íåñòà¼ó ñà ïîëèòè÷êå ñöåíå - œèõîâå èäå¼å îñòà¼ó è ïðåñàó¼ó ñå, íà ¼åäàí èëè äðóãè íà÷èí, ó íîâå ïîëèòè÷êå òîêîâå. Îâî ¼å íóæíî íàãëàñèòè ñòîãà øòî ïðîöåñ íàñèëíå ãåðìàíèçàöè¼å íè¼å îêîí÷àí òèìå øòî ¼å äîøëî äî, ïî ìåòîäàìà è öèšåâèìà ñëè÷íå íàñèëíå ìààðèçàöè¼å. Êàî øòî ñó Ìààðè óñòàëè ïðîòèâ ãåðìàíèçàöè¼å, òàêî ñó ñå Õðâàòè óñïðîòèâèëè ìààðèçàöè¼è. Îëè÷åí ó Èëèðñêîì ïîêðåòó, êî¼è ¼å ñâî¼îì ñóøòèíîì ñàâ áèî ïîäðååí õðâàòñêèì ïîëèòè÷êèì è íàöèîíàëíèì èíòåðåñèìà, õðâàòñêè îòïîð îêîí÷àí ¼å ïîðàçîì ìààðñêå Ðåâîëóöè¼å 1848/49. ãîäèíå. ...×èòàâà èñòîðè¼à Õðâàòà ó äðæàâíèì îêâèðèìà Óãàðñêå (îä 1102.ã.) è Aóñòðè¼å (îä 1527.ã.) ïðîæåòà ¼å íåïðåñòàíèì ðàñïðàâàìà î äðæàâíîïðàâíîì ñòàòóñó Õðâàòñêå. Öèš òèõ ðàñïðàâà áèî ¼å äà ñå èñòàêíå è äîêàæå äà ¼å Õðâàòñêà, è ó äðæàâíèì îêâèðèìà Óãàðñêå è Aóñòðè¼å, ñà÷óâàëà ñâî¼ó ñàìîñòàëíîñò, äà ñå óòàïàœåì ó íîâå äðæàâå íè¼å èçãóáèëà œåíà äðæàâíà ïîñåáíîñò. Øòî ¼å ó ïîëèòè÷êî¼ ïðàêñè, ó æèâîòó, õðâàòñêà äðæàâíîñò áèëà ìàœà è óæà, òî ¼å ó ðàñïðàâàìà êî¼å ñó âîäèëè Õðâàòè îíà ñâå âèøå èñòèöàíà è äîêàçèâàíà. "Õèñòîðè¼ñêî"ïðàâî ... Õðâàòñêà ïîëèòèêà ó äîáà ôåóäàëèçìà, îïòåðåžåíà è äî ñðæè ïðîæåòà äðæàâíèì ïðàâîì è èñòîðèöèçìîì, èìàëà ¼å ó îäíîñó íà Óãàðñêó è Aóñòðè¼ó äî Ðåâîëóöè¼å 1848/49. ãîäèíå îäáðàìáåíè êàðàêòåð. Ïîñëå Ðåâîëóöè¼å îíà íè¼å èçãóáèëà ò༠êàðàêòåð, àëè ¼å èç ãîäèíå ó ãîäèíó ñâå âèøå äîáè¼àëà àãðåñèâíå è çàâî¼åâà÷å îñîáèíå. Ó òîì ïîãëåäó òà ïîëèòèêà ñå ó âåêîâíî¼ äðæàâíîïðàâíî¼ áîðáè ïðîòèâ Óãàðñêå, ïà è Aóñòðè¼å, ïîèñòîâåòèëà ñà Ìààðñêîì àãðåñèâíîì è çàâî¼åâà÷êîì ïîëèòèêîì. Èñòî îíàêî êàêî ñó Ìààðè âåêîâèìà àòàêîâàëè íà Õðâàòå, òàêî ñó Õðâàòè, àëè ìíîãî áåçîáçèðíè¼å è ñóðîâè¼å, àòàêîâàëè íà Ñðáå. Ó îäáðàíè "õèñòîðè¼ñêîã ïðàâà õðâàòñêîã íàðîäà", êî¼à ¼å èìàëà öèš äà "îæèâîòâîðè õðâàòñêî äðæàâíî ïðàâî", ò¼. äà îáðàçó¼å âåëèêó è ñàìîñòàëíó õðâàòñêó äðæàâó, ó äðóãî¼ ïîëîâèíè È âåêà ó Õðâàòñêî¼ ¼å ñòâîðåíà èäåîëîãè¼à áåñêîìïðîìèñíîã, åêñêëóçèâíîã õðâàòñêîã íàöèîíàëèçìà, êî¼è ¼å îøòðèöó ñâî¼å íåòðïåšèâîñòè, íà¼÷åøžå è íà¼æåøžå, îä íà¼ðàíè¼èõ äàíà äî äàíàñ, óñìåðàâàî ïðîòèâ Ñðáà. Óç òî, ïî óçîðó íà ìààðñêó ñòàëåøêó ïîëèòèêó çàïî÷åòó ñ êðà¼à ÂÈÈÈ âåêà, èçðàæåíó ó äåâèçè äà íà òëó Ìààðñêå ïîñòî¼è ñàìî ¼åäàí íàðîä - ìààðñêè, âåžèíà õðâàòñêèõ ïîëèòè÷àðà ¼å ñìàòðàëà, êàî øòî è äàíàñ ñìàòðà, äà íà òåðèòîðè¼è Õðâàòñêå ïîñòî¼è ñàìî ¼åäàí "äèïëîìàòè÷êè", îäíîñíî "ïîëèòè÷êè", èëè, êàêî áè ñå äàíàñ ðåêëî, "êîíñòèòóòèâíè" íàðîä, à òî ¼å õðâàòñêè. (Íàñòàâèžå ñå)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.