Èñòîðè¼à çëî÷èíà (17)

Õðâàòñêè êîìïëåêñ äà Ñðáè èìà¼ó äâè¼å äðæàâå, à îíè íè¼åäíó, èëè "òåê ¼åäíó íà ðàçäåðàíîì ïàïèðó", ðààî ¼å ñòðàõ îä "àïñîðáèðàœà" Õðâàòà è œèõîâó ïî¼à÷àíó àãðåñèâíîñò ïðåìà Ñðáèìà, êî¼à ñå âðåìåíîì ïðåîáðàçèëà ó íà¼îêðóòíè¼è îáëèê - æåšó çà ôèçè÷êèì óíèøòåœåì.

Ïðè èñïèòèâàœó óçðîêà çáîã êî¼èõ ¼å äîøëî äî ãåíîöèäà íàä Ñðáèìà ó Õðâàòñêî¼ çà âðåìå îêóïàöè¼å îä 1941. äî 1945, ìîðàì ïîäñåòèòè íà ¼îø ¼åäíî ïèòàœå êî¼å ó èñòîðèîãðàôè¼è íè¼å ïîìåíóòî à çàñëóæó¼å ïàæœó. Ðå÷ ¼å î êîìïëåêñó êî¼èì ñó áèëè ïðèòèñíóòè ãðààíñêî-ïîëèòè÷êè, à íàðî÷èòî ìàëîãðààíñêè êðóãîâè ìåó Õðâàòèìà çáîã òîãà øòî ñó Ñðáè, ïîñëå 1878. ãîäèíå, ñòåêëè äâå ñàìîñòàëíå äðæàâå, à Õðâàòè, óâåðåíè äà ñó íà âèøåì ñòåïåíó êóëòóðå è öèâèëèçàöè¼å, àìáèöèîçíè äà ñòâîðå âåëèêó Õðâàòñêó, äà ïðåóçìó êîðìèëî îñëîáîåœà è ó¼åäèœåœà, èìàëè ñó äðæàâó âèøå íà ïàïèðó íåãî ó ñòâàðíîñòè. Êàêî ñó ó Ñðáèìà ãëåäàëè ñàìî ñâî¼å íåïîñðåäíå è íà¼îïàñíè¼å òàêìàöå, ñâàêè óñïåõ Ñðáà äîæèâšàâàëè ñó êàî ñâî¼ ïîðàç, à ñâàêè œèõîâ ïîðàç êàî ñâî¼ó ïîáåäó. Òî øòî ñó Ñðáè èìàëè äâå äðæàâå, à Õðâàòè íè¼åäíó, ó÷èíèëî èõ ¼å íå ñàìî èñêîìïëåêñèðàíèì âåž è çàâèäíèì, àëè è àãðåñèâíèì. Ïðåâåëèêîì àãðåñè¼îì æåëåëè ñó, íà ðà÷óí Ñðáà, äà íàäîêíàäå îíî øòî íèñó èìàëè. Çáîã òîãà ñó ìåóñîáíè ñóêîáè áèëè íåèçáåæíè, à œèõîâè èñõîäè ïî îáå ñòðàíå âèøåñòðóêî ïîãóáíè. Èíöèäåíò íà êîíöåðòó Äà ¼å îâî çàèñòà îïòåðåžèâàëî ïîìåíóòå êðóãîâå ìåó Õðâàòèìà, èçâàíðåäíî ñâåäî÷àíñòâî ñà÷óâàíî ¼å ó ïèñìó Øèìå Ìàöóðå, êî¼å ¼å 6. ôåáðóàðà 1893. ãîäèíå óïóòèî Áîãäàíó Ìåäàêîâèžó. Ïðå íî øòî íàâåäåì Ìàöóðèíå ðå÷è, ìîðàì äà îá¼àñíèì ïîâîä êî¼èì ¼å ïèñìî íàñòàëî, ¼åð žå òåê òàäà îíî ñâî¼èì ñàäðæà¼åì áèòè ðå÷èòè¼å è óáåäšèâè¼å. Äî ïðåïèñêå èçìåó Ìåäàêîâèžà è Ìàöóðå äîøëî ¼å ïîâîäîì ¼åäíîã åêñöåñà êî¼è ñå äåñèî íà êîíöåðòó îäðæàíîì ó Çàãðåáó 1893. ãîäèíå, íà êîìå ¼å áèî è Áîãäàí Ìåäàêîâèž, ¼åäàí îä ïîëèòè÷êèõ ïðâàêà Ñðáà ó Õðâàòñêî¼. Ñåäåî ¼å ïîðåä Ôðàœå Ðà÷êîã. Êàäà ¼å çàâðøåí çâàíè÷íè äåî êîíöåðòà, ñïîðàäè÷íî, òó è òàìî, çàïåâàíà ¼å "Ëè¼åïà íàøà". Ó òîì òðåíóòêó íåêè ïðèñóòíè ñó ñå ïîäèãëè ñà ñâî¼èõ ñåäèøòà, äîê ñó äðóãè è äàšå ñåäåëè. Ìåó îíèìà êî¼è íèñó óñòàëè áèî ¼å è Ðà÷êè, à óç œåãà è Ìåäàêîâèž ñà ñóïðóãîì. Âèäåâøè Ìåäàêîâèžà è œåãîâó æåíó äà íèñó óñòàëè, ïðèøàî èì ¼å ïåñíèê Aóãóñòèí Õàðàìáàøèž, èíà÷å èñòàêíóòè ÷ëàí Ñòðàíêå ïðàâà, è ïî÷åî äà âè÷å: "Âëàñè" è "Êî ¼å ïðàâè Õðâàò íåêà ñå ñàäà äèæå". Êàä ¼å Ìåäàêîâèž òî ÷óî, íàìåðíî íè¼å õòåî äà óñòàíå. Äà ¼å òî òàäà ó÷èíèî, èñïàëî áè äà ñå óïëàøèî è ïðèçíàî äà ¼å Õðâàò ïðàâîñëàâíå âåðå. ×èòàâ îâ༠äîãàà¼ èç íåïîñðåäíå áëèçèíå ïîñìàòðàî ¼å ñèí Øèìå Ìàöóðå, Ëàâ, êî¼è ¼å áèî šóò íà Õàðàìáàøèžà è êîä êóžå, ó ðàçãîâîðó ñà îöåì, îñóäèî ¼å èíöèäåíòíî ïîíàøàœå ïåñíèêà. Çáîã ñâåãà òîãà, ó ïðåïèñöè ó êî¼î¼ ñó ðàñïðàâšàëè î îâîì èçãðåäó Øèìå Ìàöóðà íè¼å îäîáðàâàî Õàðàìáàøèžåâ èñïàä, àëè ¼å ñëåäåžèì ðå÷èìà ïîêóøàî äà îá¼àñíè Ìåäàêîâèžó çáîã ÷åãà ¼å äî œåãà äîøëî. Ìàöóðà ¼å, èçìåó îñòàëîã, ïèñàî: "Ìî¼à ¼å ëîçèíêà ìèð ñà Ñðáèìà - ðàçëîãà çà òî íàžè žåø ó ìî¼åì ïðâîì ïèñìó. Ìèð, ¼åð íàì ¼å îòàŸáèíà èñòà; ìèð (¼åð) ñìî ñèíîâè ¼åäíîã íàðîäà; ìèð ¼åð íàñ ¼å ó ìèðó âèøå; ¼åð ñìî ¼à÷è ó ìèðó, ïðîòèâ íåïðè¼àòåšó, êî¼è ¼å çà¼åäíè÷êè íàø íåïðè¼àòåš. Íåêà Òâî¼à áóäå: ìèð ñà Õðâàòèìà. Òó ìîæåø áèòè ñïîêî¼íè¼è îä ìåíå, çàòî ëèáåðàëíè¼è. Òâîìå íàðîäó ïðèïàäà¼ó äâè¼å äðæàâå; äðæàâèöå, àëè äðæàâå; ìîìå íè¼åäíà àóòîíîìíà, òåê ¼åäíà íà ðàçäåðàíîì ïàïèðó. Ìîæåø áèòè ìèðíè¼è, áåç ôåáðèëíèõ íàïàäà¼à, îä êî¼èõ ¼à íå ìîãó áèòè ÷èñò, êàä ïîìèñëèì íà åãçèñòåíöè¼ó ñâîãà íàðîäà; íà íàïàäà¼å, êî¼è ñó ¼à÷è ïðîòè œåìó, íåãî ëè ïðîòè ñðáñêîìó, ¼à÷è, ¼åð ¼å ïî ãåîãðàôñêîì ïîëîæà¼ó íà óäàðó âèøå îä ñðáñêîãà. Aëè íàøå ñó ñëàáîžå è âàøå, ¼åð ïîñëèå íàñ äîëàçèòå âè (...) (Êóðçèâ - Â. Ê.) Îâî èñêðåíî Ìàöóðèíî ïðèçíàœå òàêî óïå÷àòšèâî ðàçîòêðèâà êîìïëåêñ ¼åäíîã äåëà õðâàòñêîã ãðààíñêîã äðóøòâà êî¼å ¼å îíî èìàëî ïðåìà Ñðáèìà äà ìó íèñó ïîòðåáíè ïîñåáíè êîìåíòàðè. Ìåóòèì, ïðîáëåì ¼å ó òîìå øòî ¼å ò༠êîìïëåêñ ðààî àãðåñè¼ó ïðåìà Ñðáèìà ó Õðâàòñêî¼, êî¼à ñå ìàíèôåñòîâàëà íà ðàçëè÷èòå íà÷èíå, äîê íè¼å äîáèëà íåïðèêðèâåíå ãåíîöèäíå îáëèêå, à òàêâå îáëèêå ìîãëà ¼å äà äîáè¼å ñàìî ñòîãà øòî ñó îíè êî¼èìà íè¼å ñòàëî äî ñëîãå, à òàêâèõ ¼å áèëî è íà ¼åäíî¼ è íà äðóãî¼ ñòðàíè, òîëèêî çàòðîâàëè îäíîñå äà ìåó Õðâàòèìà íè¼å áèî ìàëè áðî¼ îíèõ êî¼è ñó çà ñâå íåäàžå Õðâàòñêå îêðèâšèâàëè òàìîøœå Ñðáå. Ïðåìà òîìå, àêî ñó Ñðáè èç Õðâàòñêå ó ìíîãî ÷åìó ñïðå÷àâàëè ðàçâî¼ õðâàòñêå äðæàâå è œåíîã äðóøòâà, àêî ñó ïðåäñòàâšàëè óíóòðàøœåã íåïðè¼àòåšà, êàêî ñó ó ïðàâàøêî¼ è ôðàíêî-ôóðòèìàøêî¼ øòàìïè îáè÷íî è ïðåäñòàâšàíè, îíäà ¼å îáðà÷óí ñà œèìà áèî íåìèíîâàí. Êîìïëåêñ ïðåìà Ñðáèìà, êî¼è ñó óñïåëè äà èçãðàäå äâå íåçàâèñíå äðæàâå, áèî ¼å óòîëèêî âåžè óêîëèêî ñó Ñðáè ó öåëèíè áðî¼÷àíî áèëè íàäìîžíè¼è îä Õðâàòà. Èìà¼óžè ó âèäó òó áðî¼÷àíó ïðåìîž Ñðáà íàä Õðâàòèìà, êîä Õðâàòà êî¼è ñó ñå ïîñåáíî èñòèöàëè ó íàïàäèìà íà Ñðáå è ó ïîðèöàœó œèõîâå íàöèîíàëíå ïîñåáíîñòè âèäšèâ ¼å ñòðàõ îä ìîãóžåã àïñîðáîâàœà. Ò༠ñòðàõ îäáðàìáåíîã êàðàêòåðà, ðààî ¼å àãðåñè¼ó êî¼à ¼å âîäèëà ãåíîöèäó íàä Ñðáèìà ó Õðâàòñêî¼. Íàïàä íà Âóêà ÊàðàŸèžà Çàíèìšèâî ñâåäî÷àíñòâî î òî¼ âðñòè ñòðàõà îñòàâèî ¼å ó ñâî¼èì Çàïèñöèìà Èñî Êðøœàâè. Êàä ìó ¼å, êàî ïðåäñòî¼íèêó Îä¼åëà çà áîãîøòîâšå è íàñòàâó, Ôðàœî Êñàâåð Êóõà÷, õðâàòñêè êîìïîçèòîð è ìóçèêîëîã, ñðåäèíîì 1892. ãîäèíå äîíåî ðóêîïèñ êœèãå ïðîòèâ Âóêà ÊàðàŸèžà, Êðøœàâè ãà ¼å, êàêî ¼å çàáåëåæèî, "ðàäè òîãà èñïñîâàî è ìåó îñòàëèì ðåêàî äà öè¼åëà ïîëèòè÷êà àãèòàöè¼à ïðîòè Ñðáèìà îä ñòðàíå ñòàð÷åâè(žà)íàöà íåìà àïñîëóòíî íèêàêâîã ñìèñëà ¼åð" (...) "äà Ñðáè íèïîøòî íå ìîãó çà Õðâàòå áèòè îä êàêâå ïîãèáåšè". Êóõà÷åâà ðóêîïèñíà êœèãà ïðîòèâ Âóêà ÊàðàŸèžà áèëà ¼å ïîâîä çà ðàçãîâîð î èñòî¼ òåìè è èçìåó ïðàâàøêîã ïðâàêà Ôðàíà Ôîëíåãîâèžà è Èñå Êðøœàâîã. Êðøœàâè ¼å Ôîëíåãîâèžó òàäà ðåêàî äà ìó ñå "÷èíè âðëî íåóì¼åñíî ïîñòóïàœå ñòàð÷åâèžàíàöà ïðåìà Ñðáèìà, ¼åð", íàãëàñèî ¼å îí, "ïî ìî¼åì óâåðåœó íèñó Ñðáè ¼à÷è êóëòóðíè åëåìåíò îä Õðâàòà è òàêî íå ïîñòî¼è îïàñíîñò äà áè èêàäà Õðâàòå Ñðáè ìîãëè àïñîðáèðàòè". Èç îâîãà ¼å î÷èãëåäíî äà ¼å äî ïðàâàøêèõ íàïàäà íà Ñðáå, äî œèõîâîã íåïðèçíàâàœà è œèõîâå áîðáå ïðîòè⠜èõ, ïîðåä ìíîãèõ äðóãèõ ðàçëîãà, äîëàçèëî è ñòîãà øòî ñó ñòàð÷åâèžåâöè, àëè è íå ñàìî îíè, áèëè îïòåðåžåíè ñòðàõîì, äà žå èõ Ñðáè, áðî¼÷àíî íàäìîžíè¼è è ñà äâå âåž îñíîâàíå íåçàâèñíå äðæàâå, àñèìèëîâàòè. (Íàñòàâèžå ñå)

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.