Íåîáè÷íà äàáàðñêà ìåäèöèíñêà ïðè÷à

Áóäèìèð Êóíäà÷èíà äåöåíè¼àìà ïîìàãàî è šóäèìà è ñòîöè. Ñòåêàî ëîêàëíó àëè òâðäó ñëàâó êî¼à íè äàíàñ íå ¼åœàâà. Íàðîä çíà äà îí íè¼å äîêòîð, àëè ãà çîâå - “äîêòîðå”...

Êàî ó ñòàðèì ñëàäóœàâèì ïàñòîðàëíèì ðîìàíèìà, Äàáðàíè ãà è äàíàñ ïîçäðàâšà¼ó ñà: “Äîáàð äàí, äîêòîðå!”, “Ïîøòîâàœå, äîêòîðå!”, “Êîíîáàð, ìîëèì âàñ, ¼åäíó šóòó çà ãîñïîäèíà äîêòîðà!” Îí íèêàä íè¼å áèî äîêòîð. Áóäèìèð - Áóäî Êóíäà÷èíà (75) áèî ¼å ìíîãî âèøå îä òîãà: šåêàð, àïîòåêàð, çóáàð, âåòåðèíàð... äîñëîâíî ïîêðåòíè óíèâåðçèòåò íàðîäíîã è ñòî÷íîã çäðàâšà! Çâàíè÷íî, ïàê, áèî ¼å ñàìî ìåäèöèíñêè òåõíè÷àð ó ñòîëà÷êî¼ ì¼åñíî¼ çà¼åäíèöè Áåðêîâèžè, äî ÷è¼åã ñå öåíòðà ñòèçàëî äâàäåñåòêèëîìåòàðñêèì èçëîêàíèì ìàêàäàìîì, à ó ÷è¼åì ñó öåíòðó, áåç ñòðó¼å, ãðãîšèëå òðè ÷åñìå è ðàäèëå ñàìî îñíîâíà øêîëà “Œåãîø” ñà 750 àêà è ïîøòà ñ ïîøòàðèìà Šóáîì Ãðêîì è Ïåðîì £àœîøåì è òåëåôîíîì íà êóðáëó! Á¼åõó òî îíå î÷à¼íè÷êå è îñêóäíå ãîäèíå ïîëîâèíå ïðîøëîã âè¼åêà êàäà ¼å ôëàøèöà ñïàñîíîñíîã ñòðåïòîìèöèíà êîøòàëà õèšàäó äèíàðà, áàø êàî íà¼áîšè äàáàðñêè âî! Êàä ñå èí¼åêöè¼ñêå èãëå ïîñëè¼å óïîòðåáå íèñó áàöàëå, íåãî îòêóâàâàëå. Êàä ñó øêîëñêó ä¼åöó ïîñòðî¼àâàëè è çàïðàøèâàëè ÄÄÒ-è¼åì èñïîä ïàçóõà è (äà ïðîñòèòå) íèæå ó ãàžàìà, óíèøòàâà¼óžè òàêî áóâå è âàøè êî¼å ñó îíà îáèëàòî äîíîñèëà îä êóžà! Ìàëî êî ñå âèøå è ñ¼åžà ñèâîìàñëèíàñòèõ ïóõàšêè ñ íåñíîñíèì ñìðàäîì ïðàøêà èç äåöåíè¼à êàä ñó áóâå è âàøè áèëå “äîìàžå æèâîòèœå”. Õåðöåãîâèíà ñå áàø è íå ìîæå ïîõâàëèòè íåêîì áëèñòàâîì ìåäèöèíñêîì èñòîðè¼îì. Äî àóñòðîóãàðñêå îêóïàöè¼å (1878) áîãàòè¼è Õåðöåãîâöè ñó ñå ëè¼å÷èëè ó Äóáðîâíèêó, îñòàëè ñó îñòà¼àëè êîä êóžà è ÷åêàëè èñõîä áîëåñòè óç íàðîäíå ìåëåìå è áà¼àëèöå. Ïîñëè¼å îêóïàöè¼å îñíîâàíå ñó ãàðíèçîíñêå âî¼íå àìáóëàíòå. Ó Ñòîöó ¼å 1880. îòâîðåíà àìáóëàíòà, äâè¼å ãîäèíå ïîñëè¼å è àïîòåêà. Ó Ìîñòàðó ¼å ïðâà áîëíèöà ïðîðàäèëà 1887, ó Òðåáèœó 1900. ãîäèíå... Šåêàðè ñó ïîñòàëè öè¼åœåíè šóäè. £îø çàäóãî îíè íåžå îðäèíèðàòè ó ì¼åñòèìà ïîïóò Áåðêîâèžà, äîëàçèžå ¼åäíîì - äâàïóò ñåäìè÷íî, à ó ìåóâðåìåíó žå èõ íà ñâàêî¼àêå íà÷èíå çàì¼åœèâàòè è îäì¼åœèâàòè ìåäèöèíñêè òåõíè÷àðè. - Ñëóæåžè òðîãîäèøœè âî¼íè ðîê, îä 1951. äî 1954, ó Ïóëè è Ñïëèòó, çàâðøèî ñàì êóðñ çà ìåäèöèíñêîã òåõíè÷àðà. Âðàòèâøè ñå èç Aðìè¼å, 25. îêòîáðà 1954. çàïîñëèî ñàì ñå ó Êîøòàíî¼ áîëíèöè ó Ñòîöó. Á¼åøå äîáðà ïëàòà. Ìà, ìàëî ¼å ðåžè äîáðà... ïðèìàî ñàì 600 äèíàðà, à õðàíó è ñïàâàœå ñàì ïëàžàî 50 äèíàðà! £åäíî âðè¼åìå ñàì ïðîâåî, ïîòîì, êàî àíåñòåçèîëîã íà Îòîðèíîëàðèíãîëîãè¼è ó êîøåâñêî¼ áîëíèöè ó Ñàðà¼åâó, à îíäà ó êîìàäó îä 1960. äî 1988. ó Áåðêîâèžèìà. Ìà íåìà êóžå îêî Äàáàðñêîã ïîšà ó êî¼î¼ íèñàì áèî, îäàâäå äî Òðóñèíå, Çîâîã Äîëà, Çàñàäå, Õðãóäà... È ñàä žó âàì òà÷íî íàâåñòè êàêî žå âàñ ó ñâàêî¼ îä œèõ äî÷åêàòè è ÷èìå žå âàñ ïîãîñòèòè... Áèî ñàì èì âåž òàä, øòî áè äàíàñ ðåêëè, ïîðîäè÷íè šåêàð. Ó òîðáè ñàì íîñèî øïðèöåâå, àïàðàò çà ì¼åðåœå ïðèòèñêà, çàâî¼å, ïîêî¼ó òàáëåòó ïðîòèâ çóáîáîšå, ãëàâîáîšå è òåìïåðàòóðå. Çíàî ñàì, êî¼èì ñó áîëåñòèìà ñêëîíè, ìíîãî ñìî è îòâîðåíî ðàçãîâàðàëè î ñâåìó ïà è î òîìå... Íèêàä èõ íèñàì èçíåâ¼åðèî, íè ïî êèøè, ñíè¼åãó, áóðè, íè êàä ñå ñìåòîâè ïî ïóòåâèìà èñïðè¼å÷å. Èìàëè ñó âåëèêî ïîâ¼åðåœå ó ìåíå, çíàî ñàì äà ãà íå ñìè¼åì èçèãðàòè íè ïî êî¼ó öè¼åíó. Íà¼÷åøžå ñó ìå çâàëè çáîã ïðåõëàäà è âèñîêèõ òåìïåðàòóðà êîä ä¼åöå, ïà è óïàëå áóáðåãà íèñó áèëå ðè¼åòêå... Èøëî ñå ñâàêî¼àêî, íà¼÷åøžå ï¼åøèöå... Êèëîìåòðèìà ï¼åøèöå. A è äåøàâàëî ñå ñâàøòà. Èäåì, ðåöèìî, äà ïðåãëåäàì ¼åäíîã ïàöè¼åíòà, à ñðåòíåì äðóãîã íà ïóòó, êî¼è ¼å ïîøàî ê ìåíè ó Áåðêîâèžå äà ìó äàì èí¼åêöè¼ó. Ïîãëåäàì: æáóí è ìàëî ëåäèíèöå ïîä œèì. Äîáðî, êàæåì, õà¼äå ëåçè îâä¼å - äàì ìó èí¼åêöè¼ó, ïà è ïàöè¼åíò çàäîâîšàí øòî ñå ñ ïîëà ïóòà ìîæå âðàòèòè êóžè, à è ¼à óøòåäèî êèëîìåòðå äî œåãà! Áåçáðî¼ ïóòà ñàì çàíîžèî ó êóžàìà ãä¼å ñàì ìîðàî äà èíòåðâåíèøåì, à íè ñàì íå çíàì êîëèêî áè ìå ïóòà ñåšàíè çàìîëèëè äà èì óñïóò - “êàä ñè âåž äîøàî ïîãëåäàø è ïðåãëåäàø êîœà è êðàâó”. Çíà¼óžè êîëèêî èì òî áëàãî ó ñâàêîäíåâíîì æèâîòó çíà÷è, íèêàä íèñàì îäáèî... Êàî è äà íåêîì èçâàäèì áîëàí, êâàðàí çóá! Êàä òå îñëîâå ñà “äîêòîðå”, î÷åêó¼ó äà ñå ó ñâå ðàçóìè¼åø! Íèñàì ñå, íàðàâíî, óïóøòàî ó ñèòóàöè¼å êî¼å íå áèõ ìîãàî êîíòðîëèñàòè - íè êîä šóäè, íè êîä ñòîêå... Óõ, êàä ñå ñàìî ñ¼åòèì êàêî á¼åøå òåøêî êàä íàì ñå 1968. óâàëèëà çàðàçíà æóòèöà ó Ïîòêîì. Äîøàî ¼å èñêóñíè äð Ìàðêî Ðóæèž èç Ñòîöà. Îí è ¼à ñìî öèî äàí âàêöèíèñàëè šóäå! A êàêâà ñó âðåìåíà áèëà íà¼áîšå žó òè èëóñòðîâàòè êàä êàæåì äà ¼å ¼îø áèëî êóžà ó ÷è¼î¼ ñó ¼åäíî¼ ïîëîâèíè ñïàâàëè šóäè, à ó äðóãî¼ ñòîêà! Õèãè¼åíà íà íèñêîì íèâîó. Ðåêàî áèõ ñàä: òî íèêàä íè¼å áèëî. A áèëî ¼å, è áèëî ¼å, áîãìå, òåøêî... Ñèðîìàøòâî á¼åøå ÷åñòî, à âåëèêî. Âîäó èç ÷àòðœà ñàì ðåäîâíî, ïîñëè¼å, ñëàî íà êîíòðîëó ó Ìîñòàð. Ãîâîðèî šóäèìà î çíà÷à¼ó ëè÷íå ÷èñòîžå, ïà êóžíå è îêóžíè÷êå... Ëè¼å÷èî ñàì èõ è ïðîïîâè¼åäàî èì, çíà¼óžè äà ¼å ó òèì ïðîïîâè¼åäèìà ïðåâåíòèâà! Aëè, èñêðåíî ðå÷åíî, ñâå áè òî ìàëî çíà÷èëî äà èçà øåçäåñåò ïåòå ïðîøëîã âè¼åêà íè¼å ïî÷åî ðàñòè ñòàíäàðä. Ñ œèì ¼å, èñòèíà ïîëàêî, ðàñëà è çäðàâñòâåíà êóëòóðà... Çíàòå, ìåó ìî¼èì áðî¼íèì çàäóæåœèìà á¼åøå è ïîïèñèâàœå òðóäíèöà, êî¼å ñàì ïðàâîâðåìåíî ìîðàî óïóžèâàòè íà ïðåãëåäå ó ñòîëà÷êè Äîì çäðàâšà. Ïèòàø íåêó æåíó îòêàä ¼å òðóäíà, îíà žóòè è íåøòî ó ñåáè ðà÷óíà. Ïîíîâèø ïèòàœå, à îíà žå: “Íåêà, áîëàí, äà ñðà÷óíàì êàä ìè ¼å îíî äîëàçèî ÷î'¼åê èç Äóáðîâíèêà!” Îäàâäå ¼å, çíàòå, áèëî ïðèëè÷íî çèäàðà è äðóãèõ çàíàòëè¼à êî¼è ñó ðàäèëè ïî Äóáðîâíèêó, êî¼è ñó ñå ñ ïîðîäèöîì âèàëè ñàìî ïî íåêîëèêî ïóòà ãîäèøœå. Åõ, êàä ñå ñàìî ñ¼åòèì... Äà ñàì ñâå áèšåæèî, êœèãå áè ìè äàíàñ áèëå äåáåëå êàî íà¼äåášè ðîìàíè - ïðè÷à Áóäèìèð Êóíäà÷èíà. Çíàòíî ìó ¼å ëàêíóëî êàä ¼å ó Áåðêîâèžå 1978. äîøàî Ñëîáîäàí Äóêà, ïðâè šåêàð êî¼è ¼å ó íàñåšó îðäèíèðàî òîêîì öè¼åëå ñåäìèöå. - Ïîñëè¼å ¼å äîøàî Áðàíî Êîçèž, êî¼è ñàäà ðàäè ó Òðåáèœó. Ïðâà ìó ¼å ñëóæáà áèëà îâä¼å... Çàäîâîšàí ñàì êàä äàíàñ âèäèì áåðêîâèžêè îïøòèíñêè Äîì çäðàâšà ñà äâà šåêàðà è ÷åòèðè-ïåò ìåäèöèíñêèõ òåõíè÷àðà è ñåñòàðà, êî¼è ðàäå îíî øòî ñàì ¼à íà¼âåžèì äè¼åëîì íåêàä ìîðàî ðàäèòè ñàì. Ðàäó¼å ìå øòî ñå óçíàïðåäîâàëî... Óãëàâíîì ñ îâèì è äðóãèì äîêòîðèìà êî¼è ñó ñëóæáîâàëè îâä¼å, ìåíè ¼å ñ âðàòà è èç ìèñëè îòïàëî ïîëà òåðåòà è áðèãà. Ñà ñâèìà ñàì ñå ëè¼åïî ñëàãàî, à äî ïåíçè¼å âèøå íèêàä íèñàì áèî ñàì - ðåêàî ¼å Êóíäà÷èíà. Íè ó ïðèâàòíîì æèâîòó íè¼å ñàì. Ñà ñóïðóãîì Êîñîì èìà äâî¼å îäðàñëå ä¼åöå - ñèíà Aëåêñàíäðà è êžåðêó £àäðàíêó, òå òðî¼å óíó÷àäè. ʞåðêà £àäðàíêà, ñ ìóæåì Áîøêîì Žîðîâèžåì, ñèíîì Îãœåíîì è êžåðêîì Κîì, îä 1994. æèâè ó Áðèçáå¼íó ó Aóñòðàëè¼è, à ó Áåðêîâèžèìà ñó ñ œèì ñèí Aëåêñàíäàð, íåâ¼åñòà Ìèðà è óíóê Ãåîðãè¼å, ó÷åíèê ñåäìîã ðàçðåäà Îñíîâíå øêîëå “Œåãîø”. Êàî è íàìà, è óíóêó Ãåîãðè¼ó äåäà Áóäî áè ñàòèìà ìîãàî ïðè÷àòè î ñâî¼èì ìåäèöèíñêèì è óîïøòå šóäñêèì ïîäóõâàòèìà ó ¼åäíîì òåøêîì âðåìåíó, ó ¼åäíîì íåðàçâè¼åíîì êðà¼ó... È Ãåîðãè¼å áè ñå, êàî è ìè, ñâå ìàœå ÷óäèî çáîã ÷åãà ìó ñå îíäà çåìšàöè, èàêî ¼å îäàâíî ó ïåíçè¼è, îáðàžà¼ó ñà “äîáàð äàí, äîêòîðå...” Ñõâàòèî áè äà ¼å îí çà œèõ áèî è òî - è ìíîãî âèøå îä òîãà! Æàðêî £AŒÈŽ

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.