Ïðè÷à äâàäåñåò ÷åòèðè - ïîíîâî î ÷åòâðòè Ëàóø

Î Øìèòîâî¼ "êóžè íà žîøêó", âåžî¼ ïðè÷àëèöè šóäñêèõ ñóäáèíà íåãî øòî òî è íàø ëèñò ìîæå ïðóæèòè; î Ðóäíèêó, Åëåêòðàíè è šóäèìà êî¼è èõ ÷èœàõó. È êðñòîâäàíñêè Ìó¼èöà ñå íà Ëàóøó "èñïèëèî", à Áàœî¼ Ëóöè ñå îìèëèî...

ŠÓÄÑÊÅ íàñòàìáå ìèëåíè¼óìèìà èìà¼ó ¼åäàí ¼åäèíè ñìèñàî: êðîâ íàä ãëàâîì! Ïåžèíå, ïà èñêîïèíå, ìàêàð è áåç êðîâà, ïðè÷à¼ó íàì êî ñìî, îäàêëå ñìî, àëè íå è êóäà èäåìî. Çàòî ñó è ñ¼åžàœà, áèëî êàî óñìåíà ïðåäàœà èëè çàïèñè, îä ïîìîžè äà çíàìî áàð - êî ñìî?! Âåëèêè àðõèòåêòà, Êîðáèçè¼å, ðåêàî ¼å: - Ïîêàæè ìè êóžó ó êî¼î¼ æèâèø, ðåžè žó òè êî ñè! Çàòî, ïèøóžè î êóžàìà è ñòàíîâèìà, òå íåãäàøœî¼ ïîïóëàöè¼è ÷óâåíå áàœîëó÷êå ÷åòâðòè Ëàóø, ñì¼åðàìî ðåžè äà òó èìà îíå óíèâåðçàëíîñòè çà šóäñêè ðîä êàêâà ñå ñðåžå áèëî ãä¼å è áèëî êàäà. ×èòàëàö ëàêî ìîæå èçìàøòàòè ñëèêó ñâîã íåãäàøœåã ñòàíèøòà, èëè ñâî¼èõ ïðåäàêà, ìà ãä¼å òî áèëî... Âåž ñìî ãîâîðèëè î Øìèòîâî¼ "êóžè íà žîøêó", ñà ïðàñòàðîì òàáëîì íà ñåáè, íà êî¼î¼ ¼å ïèñàëî: "Êà¼äèžà ñîêàê" è êîä êî¼å ¼å áèëà ¼åäèíà ñè¼àëèöà íà áàíäåðè, êàî ¼àâíà ðàñâ¼åòà òîã êðà¼à. Ó òî¼ êóžè ñó ñòàíîâàëè Ìîíòè¼àñåâè, ¼åäèíè £åâðå¼è Ëàóøà (î ÷è¼î¼ ñóäáèíè žåìî ïèñàòè), à íà ñïðàòó òå ñâ¼åäîêèœå ïðîõó¼àëèõ âàêàòà, îáèòàâàëè ñó - Aíäðàíèöè. Aíäðàíèê ¼å áèî ïåíçèîíèñàíè æàíäàðì, èìàî ¼å ñóïðóãó, ñèíîâå Aäîëôà è Ìèëàíà Ìèžó, òå êžåðè £åëåíó è Ìàðó. Ñâè ñó áèëè ìóçèêàëíè! Aäîëô ¼å ñâèðàî âèîëèíó, Ìèžî õàðìîíèêó, à £åëà è Ìàðà ñó äèâíî ï¼åâàëå. Ïîñëè¼å ðàòà îòèøëè ñó ó Ñàðà¼åâî. Aäîëô ¼å çàâðøèî çà ïðîôåñîðà, à Ìèžî ¼å ðàäèî ó ñàðà¼åâñêî¼ ïîøòè, äðóæåžè ñå ñà õàðìîíèêîì... "Êóžà íà žîøêó" íàñòàâšà ñâî¼ó ïðè÷ó è ïîñëè¼å íåñòàíóžà. Áðàò Áîðå Øìèòà, Òèõîìèð, ñàçèäàî ¼å íà òîì ì¼åñòó êóžó ó êî¼î¼ ñàä æèâè œåãîâ ñèí Ñëîáîäàí, ñà ñèíîì Âàœîì è ñóïðóãîì £àäðàíêîì... Îäìàõ ïîðåä, íàñòàâšà Áîðèøà Øìèò ñâî¼ó àðõåîëîøêó ðåêîíñòðóêöè¼ó šóäñêèõ ñòàíèøòà è ñóäáèíà, áèëè ñó íàøè "Êóžàðè"! Ó œèìà ¼å ñòàíîâàëà ñèðîòèœà. Ñâàêè ñòàí ñå ñàñòî¼àî îä ñîáå êî¼à ¼å ãëåäàëà íà öåñòó è êóõèœå ïðåìà äâîðèøòó. Ñîáà ¼å áèëà ïîòïîåíà è èìàëà ¼å äâà ïðîçîðà ïðåìà öåñòè, à ó êóõèœè ¼å áèëà íàáè¼åíà çåìšà - èëîâà÷à êàî áåòîí! Òó ¼å áèëî îêî ñåäàì òàêâèõ ñòàíîâà, ó êî¼èìà æèâšàøå ñåäàì ôàìèëè¼à. Ñâå ñó ñîáèöå äî öåñòå áèëå ëè¼åïî óðååíå, à íàðî÷èòî îíå ó êî¼èìà ¼å áèëî æåíñêå ä¼åöå. Èñòèöàëà ñå, óðåäíîøžó è íåêàêâîì ìèëèíîì ðà¼ñêîì, ñîáà Êåìêå, êžåðêå Ðàìèíå, òå Áî¼å, êžåðêå £åëêèíå... Òó ñó æèâ¼åëè è Ðàêèžè è Êî÷èžè è èíè... Íà îâîì ì¼åñòó ïîäèãàî ¼å êóžó Èâàí Áîð è ó œî¼ ñàäà æèâè œåãîâà êžåðêà. Óç íàøå "Êóžàðå", áèëà ¼å êóžèöà äî öåñòå Íèêîëå £î÷èžà. Íèêîëà ¼å áèî ïåíçèîíèñàíè èçâðøèëàö, à èìàî ¼å ñóïðóãó Êàòàðèíó, ñèíîâå Êîñòó è Ìèëàíà, òå êžåðêó Äåñó. Äåñà ¼å çíàëà ëè¼åïî ñâèðàòè íà "áóãàðè¼ó"... Êîñòà ¼å ðàäèî ó ôèíàíñè¼àìà... Ìèëàí ¼å áèî ïàðœàê ìîãà áðàòà Âåšå. Ìî¼ áðàò Âåšà çàâðøàâàî ¼å Ãèìíàçè¼ó, à Ìèëàí Ïðåïàðàíäè¼ó. Îáà ñó ïîãèíóëà ó Äðóãîì ñâ¼åòñêîì ðàòó; Ìèëàí ó Ñðáè¼è, à ìî¼ Âåšî êîä Ïîäðàøíèöå, êàä ñó ñå îäâî¼èëè îä ïàðòèçàíà, ïîñëè¼å íàïàäà íà Ìðêîœèž... Ìèëàí ¼å "âèñèî" ó íàøî¼ êóžè, à ìî¼à ìàìà ãà ¼å âîšåëà è óâè¼åê äàðèâàëà çà Ñâåòîã Íèêîëó, à íàðî÷èòî êàî ïîëîæíèêà çà Áîæèž... ÐÈÁAÐ ÑA ÖÐÊÂÅÍÅ £î÷èžè ñó èìàëè ¼îø ¼åäíó äâîðèøíó áà¼òèöó, êî¼ó ñó èçäàâàëè ñòàíàðèìà. Êàñíè¼å ñó ¼å Êîñòà è æåíà ìó Äåñà, ïðîäàëè Íèêîëè Øîëà¼è, êî¼è ¼å òó èçãðàäèî ëè¼åïó ñïðàòíèöó ñà ëîêàëîì. Íèêîëà ¼å áèî íàñòàâíèê è äîøàî ¼å èç Äðâàðà. Áèî ¼å äîáðîã èçãëåäà, àëè ¼å ðàíî, èçíåíàäà, óìðî îä ñð÷àíîã óäàðà. Ó êóžè æèâè ñóïðóãà... Óç £î÷èžå, áèëà ¼å êóžà íà ñïðàò ãîñïîå Ìèðêîâèž. Îíà ¼å áèëà óäîâèöà, à èìàëà ¼å äâè¼å êžåðêå: Äåñó è Äðàãèœó. Äåñà ¼å áèëà ñóäñêè ÷èíîâíèê è íè¼å ñå íèêàä óäàâàëà. Äðàãèœà ñå óäàëà çà Ñëîâåíöà Âèíêà Òîïàëîâøåêà, êî¼è ¼å ðàäèî ó Ðóäíèêó êàî òåõíè÷àð. Îíè ñó äîáèëè äâè¼å êžåðêå, £àäðàíêó è Íàòàøó. Íà ì¼åñòó ñòàðå êóžå, ïîñëè¼å çåìšîòðåñà, èçãðàåíà ¼å ñîëèäíà ñïðàòíèöà... Óç œèõ ¼å æèâ¼åëà ïîðîäèöà Âîëàê Âî¼òåêà. Îíè ñó èìàëè êóžó ñà ïîòêðîâšåì. Ó ïðèçåìšó ¼å áèî è ìàëè "äóžàí", ó êîìå ¼å ðàäèî, êàî îáóžàð, Ïåðî Ðàäà¼à. Âîëàê ¼å áèî çèäàð, à æåíà Ìàðè¼à ¼å ïîäèçàëà ä¼åöó Ñëàâêó, Ïåòðà, Èâàíà, Ìèðó, Áðàöó è Ñåêó. Òî èìàœå ¼å êóïèî ëèìàð Íåñëàíîâèž Ìåõìåä, èçãðàäèî ñòàìáåíî-ïîñëîâíó çãðàäó, àëè ¼å ó òîãó îâîã, äàî Áîã çàäœåã ðàòà, ïðîäàî €óðàíîâèžó... Îä Âîëàêîâèõ ñå ó òîêó îíîã ðàòà, èçãóáèî Ïåòàð, àëè ñå, íà íàøó ðàäîñò, èàêî ãîòîâî ñëè¼åï, âðàòèî èç Œåìà÷êå, ãä¼å ¼å áèî ó ëîãîðó. Ïåòàð ¼å áèî íà¼áîšè ðèáàð íà Öðêâåíè: çà òèëè ÷àñ ¼å íà "íèñêó" íàìåòàî ìíîøòâî ðèáå, êî¼ó ¼å ïðîäàâàî ó óëèöè. Î, Öðêâåíà! Ìè ñìî òó ðèáó èç Öðêâåíå ¼åëè êàî íà¼âåžó ïîñëàñòèöó... Ïåòàð ¼å ó Öðêâåíî¼ èìàî è ñâî¼ âèð ãä¼å ¼å ïåöàî, à ãä¼å ñìî ñå ìè êóïàëè. Çâàëè ñìî ãà "Ïåòðîâ âèð"... Óç œèõ, Âîëàêîâå, áèëà ¼å áàø÷à ðóäàðñêîã ïåíçèîíåðà Óêöà Ìàðè¼àíà. Îí ¼å æèâèî ñà æåíîì Êàòèöîì, à íèñó èìàëè ä¼åöå. Óêàö ñå áàâèî áàøòîâàíñòâîì. Òà êóžà è ñàäà ïîñòî¼è; ñàäàøœè âëàñíèöè ñó Óâàëèžè, Ìàë÷èêà æåíà ïîêî¼íîã Ôðàœå, òå ñèí Æåšêî è êžåðêà Ìèð¼àíà... Íà ì¼åñòó ãä¼å ñå ñàäà íàëàçå êóžå Ãóçè¼àíà, £îâàíîâèžà, Êðåìåíîâèžà... áèëà ¼å óçîðíà ïîâðòëàðñêà áàøòà Èâå Áàðèøèžà. Òó ¼å áèëà ¼åäíà ìàëà îñòàâà îä äðâåòà, ó êî¼î¼ ¼å áàøòîâàí îñòàâšàî ñâî¼å àëàòêå è ïîòðåïøòèíå, à íà œó ñó áèëå íàñëîœåíå è ïðèòêå, ñà êî¼èõ ñìî ¼åëè "ïðâå ìàõóíå ó óëèöè"! Èâî ¼å èìàî ñâå "ïðâî": îä ñàëàòå äî ïàòëèŸàíà è ïàðàäà¼çà! Áàðèøèž ¼å, èíà÷å, ñòàíîâàî êîä Âîëàêîâèõ, ó äâîðèøíî¼, ¼åäíîñîáíî¼ êóžèöè. Áîðî Øìèò ñå ñ¼åžà êàêî ¼å Áàðèøèž Èâî, ïðâè êîä œèõ äîëàçèî íà ñëàâó Ñâåòî㠀óðà è öè¼åëè äàí îñòà¼àî ïè¼óžè è ìåçåžè. Ïðâà ñàëàòà, ïðâè ãîñò! Óç Èâó ¼å áèëà ¼îø ¼åäíà áàøòà, êî¼ó ñó îòêóïèëè Ìàðêîâèžè, Âëàäà è Šóïêà. È îíè ñó ¼å êàñíè¼å ïðîäàëè, òàêî äà ñå òó ñàäà íàëàçå êóžå ïîòîìàêà €îðà Ãàëèžà è Ìèëîðàäà €óðàíîâèžà... Ãàëèž Äðàãî, ñà ñóïðóãîì, è ìà¼êîì Ñàâêîì... ÌÓ£ÊAÍÎÂÈŽÈ ÈÇ ÊÎËÎÍȣŠÓç ò༠ïóòåšàê, ãä¼å ñå ñàäà íàëàçå ¼îø íåêå êóžå è óëàç ó Ìèëóòèíîâ "Åóðîìåäèê", à äî óëèöå ãä¼å ñå óëàçè ó àïîòåêó (òàêîå Ìèëóòèíà €óðàíîâèžà), èøëî ñå ïðåìà øòàëàìà äèðåêòîðà Ðóäíèêà, ãîñïîäèíà Ìèñòå. Òó ñó áèëè êîœè è ôè¼àêåð äèðåêòîðîâ. Êîœå ¼å ïàçèî è ôè¼àêåð âîçèî êî÷è¼àø Ìó¼êàíîâèž. Äèðåêòîð, óâè¼åê óãëàåí, óðåäàí, óñïðàâàí ó ôè¼àêåðó êàä ãà Ìó¼êàíîâèž ïðîâîçè íàøîì óëèöîì ïðåìà ãðàäó... Ìó¼êàíîâèž ¼å èìàî õåáåò ä¼åöå, è ìóøêå è æåíñêå, à ñòàíîâàëè ñó ó êîëîíè¼è. Îí ¼å ðîåíè îòàö ïîçíàòîã Ìó¼èöå, çàøòèòíîã çíàêà Áàœå Ëóêå, êî¼è ¼å ñêàêàî ó Âðáàñ ñà ìîñòà çà "êðñòàê", çà êðñòîâäàíñêèõ ñâå÷àíîñòè... Ó õëàäíè ¼àíóàðñêè, ïîíåêàä îáàëàìà çàëååíè Âðáàñ. Íàø Ìó¼èöà! ... Òî ñå çâàëî "áîðîâè"... Ó òèì áîðîâèìà ¼å áèëà äèâíà âèëà ó êî¼î¼ ¼å ñòàíîâàî äèðåêòîð Ðóäíèêà. Òà çãðàäà ¼å ñðóøåíà ïîñëè¼å çåìšîòðåñà - áåç èêàêâå ïîòðåáå! Òó ñå ñàäà íàëàçè Ïàëà÷êîâèž ñà ñâî¼îì ïèšàðíèöîì è ¼åäíà öâ¼åžàðà. Ïîçàäè ¼å áàðàêà íåêàäàøœå ì¼åñíå çà¼åäíèöå Ëàóø. Èçà ÌÇ, ó ïóòåšêó êî¼è âîäè ïðåìà Åëåêòðî èçãðàäœè, íàëàçè ñå êóžà Äóöå Ìèëàøèíîâèžà. Íà ì¼åñòó ãä¼å ¼å ñàäà "Ñàìîóñëóãà", áèî ¼å äèâàí âðò ïóí ðóæà è ¼àñìèíà, îä êîãà ¼å ìèðèñàëà öè¼åëà óëèöà. Íèêàä âèøå Áîðà Øìèò íè¼å îñ¼åòèî òàêàâ ìèðèñ ¼àñìèíà! Ò༠öâ¼åòœàê ¼å îäðæàâàî ¼åäàí "çàäóæåíè" ðàäíèê. Îäàòëå ñå óëàçèëî ó Äèðåêöè¼ó ðóäíèêà, êî¼à ¼å èìàëà âèøå êàíöåëàðè¼à íà ñïðàòó, äîê ñå ó ïðèçåìšó íàëàçèî ìàãàçèí ñà ðóäàðñêîì îïðåìîì... Âîç ¼å óëàçèî êðîç êàïè¼ó, êî¼à ñå çà òó ïðèëèêó ïîñåáíî îòâàðàëà. Òðà÷íèöå ïðóãå ñó èøëå äî èçà òâîðíè÷èöå, êî¼ó ¼å, ñâî¼åâðåìåíî, èçãðàäèî "Ðóäè ×à¼àâåö". Ïðåòõîäíî ¼å âîç ïðåëàçèî ïðåêî ¼åäíîã æåšåçíîã ìîñòà íà Öðêâåíè, à òî ¼å ñâå áèëî ó êðóãó "Ðóäíèêà"... Èçà óïðàâå ¼å áèëà ¼îø ¼åäíà çãðàäà, ó êî¼î¼ ¼å ñòàíîâàî ã. Áëàõà Âèêòîð, ñòðó÷œàê çà Åëåêòðàíó, êî¼à ¼å èñòî áèëà ó êðóãó "Ðóäíèêà". Ã. Áëàõà ¼å áèî è "ñòðó÷œàê çà ñâå". Îí ¼å çíàî ñâå î ñòðó¼è, çíàî ¼å ïîïðàâèòè åëåêòðè÷íó ïåãëó, êî¼å ñó ó òî äîáà áèëå ðè¼åòêîñò (àëè ñó ñå ïîïðàâšàëå), çíàî ¼å ïîïðàâèòè ðàäèî êî¼è ¼å áèî ¼îø ð¼åè... Êî ¼å êîä ã. Áëàõå çàâðøèî çàíàò, ò༠¼å áèî ïðàâè ìà¼ñòîð! Êàî, íà ïðèì¼åð, Ôðèöêî Ïëå÷êî. Ó "ðàäèîíè÷êîì" äè¼åëó, ãä¼å ñàäà òà "Óñëóãà" çâðšè êàî óòâàðà ïðàçíà, áèëå ñó ðàäèîíèöå ïóíå æèâîòà è ó êî¼èìà ñó ðàäèëè åëåêòðè÷àðè: Ïåðî Ëèïîâàö, Êðøëàê, Äðàãî Ëàñòðèž è €îêî Ìðèõèí - ñâè ñó çàâðøèëè çàíàò êîä ìà¼ñòîðà Ïëå÷êà, ó÷åíèêà ã. Áëàõå... Îâä¼å áè òðåáàëî èçâè¼åñòèòè è î äðóãèì ìà¼ñòîðèìà ðàçíèõ çàíàòà, êî¼å ¼å Ðóäíèê Ëàóø ñòâîðèî, àëè ìè æóðèìî äà âàñ ó ñšåäåžåì íàñòàâêó íàøå ñêðîìíå õðîíèêå óïîçíàìî ñà ñóäáîì ¼åäíå ëàóøêå ïîðîäèöå, ïàìžåœà âðè¼åäíå. Ìîíòè¼àñåâèìà.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.