Opisani zločini britanske imperije na izdisaju

LONDON - Hiljade dokumenata, u kojima se detaljno opisuju sramotni zločini tokom posljednjih godina britanske imperije sistematski su uništavani da ne bi pali u ruke sljedećih vlada, rezultati su zvanične analize.

Papiri i dokumenta koji su preživjeli čišćenje tajno su prebačeni u Veliku Britaniju, gdje su bili sakriveni u arhivama Ministarstva spoljnih poslova (Forin ofis) 50 godina, van domašaja istoričara i zvaničnika, objavio je juče "Gardijan".

Arhiva je izašla na svjetlo dana prošle godine, kada je grupa Kenijaca, zatvorena i mučena tokom pobune Mau Mau protiv kolonijalnih vlasti, dobila pravo da tuži britansku vladu.

Forin ofis obećao je da će objelodaniti 8.800 fajlova iz 37 bivših kolonija koji se čuvaju u dobro čuvanom centru za komunikacije u Henslop parku u Bakingemširu.

Istoričar Toni Badžer sa Univerziteta Kembridž, nadležan za analizu i transfer dokumenata, rekao je da otkriće arhive stavlja Forin ofis u sramotnu i skandaloznu poziciju.

- Ta dokumenta trebalo je da budu u javnim arhivama 80-tih godina prošlog vijeka. Znači, kasne - rekao je on.

Prva dokumenta biće dostupna javnosti u Nacionalnom arhivu u Kjuu u Sariju.

Dokumentacija u Henslop parku uključuje mjesečne obavještajne izvještaje o "eliminaciji" neprijatelja kolonijalnih vlasti u Malaji 50-tih godina 20. vijeka, zatim potvrde da su ministri u Londonu znali za slučajeve mučenja i ubistava gerilaca pokreta Mau Mau u Keniji, uključujući slučaj muškarca koji je živ ispečen, kao i prisilno iseljavanje mještana ostrva Dijego Garsija u Indijskom okeanu.

Međutim, postoje dokazi u pisanoj formi da najosjetljivija dokumenta kasne britanske kolonijalne ere nisu sakrivena, već jednostavno uništena.

U tim dokumentima daju se instrukcije za sistematsko uništenje 1961. godine nakon što je Jan Mekleod, državni sekretar za kolonije, naložio da vlade kolonija poslije sticanja nezavisnosti ne treba da dobiju materijal koji bi "mogao da osramoti vladu Njenog veličanstva" kao i pripadnike policije, vojske, administracije i doušnika, što bi "moglo da kompromituje obavještajne izvore ili da bude neetički iskorišćeno u novoj vladi".

Među uništenim dokumentima su i dokazi o zlostavljanju gerilaca Mau Mau u zatvorima britanskih vlasti, koji su mučeni i na kraju ubijeni. Opisan je i slučaj 24 nenaoružana seljaka u Malaji koje su masakrirali vojnici - pripadnici Škotske garde 1948. godine, zatim veoma osjetljiva dokumenta koja su držale kolonijalne vlasti u Adenu, gdje je obavještajni korpus držao tajni centar za mučenje nekoliko godina 1960-tih.

Među dokumentima su i spisi o Britanskoj Gvajani, koloniji čija je politika zavisila od vlada SAD i čiji je prvi lider poslije sticanja nezavisnosti zbačen u puču koji je organizovala CIA.

Čini se da su dokumenta koja nisu uništena držana u tajnosti ne samo da zaštite britansku reputaciju, već da zaštite vladu od eventualnih sudskih postupaka, međutim, ako mala grupa zatvorenika Mau Mau bude uspješna u svojoj zakonskoj inicijativi, očekuje se da će sličan potez slijediti hiljade ljudi.

Gerilci

Ovaj slučaj pažljivo prate i bivši gerilci Eoka, koje su 1950-tih zarobili Britanci na Kipru kao i mnogi drugi koji su zatvarani i ispitivani između 1946. i 1967. godine.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.