Od vojnih poraza do jačanja Evropske unije

Naša mala planeta, i svi koji živimo na njoj, ispraća još jednu godinu. Proteklih 12 mjeseci pamtićemo po prirodnim katastrofama, jačanju evropskih institucija, vojnim i političkim pobjedama i porazima... Po čemu će Vama 2009. ostati u sjećanju? Izaberite.

JANUAR

* Isporuka ruskog gasa preko Ukrajine je prekinuta. Bez tog energenta ostale su zemlje Balkana i Turska, a sljedećeg dana i zemlje EU. 

* Polaganjem zakletve Barak Obama je zvanično postao novi predsjednik SAD. Obama je prvi crnac izabran na najvišu funkciju u zemlji. 

* Mitropolit Kiril izabran je za novog poglavara Ruske pravoslavne crkve.

FEBRUAR

* U velikim šumskim požarima koji su u posljednjih 15 dana pustošili jugoistok Australije, koju je zahvatio talas do tada neviđenih vrućina od preko 46 stepeni Celzijusa, poginulo je preko 200 osoba i uništeno na stotine kuća. Požari su zahvatili i 150 hektara šume u parku u predgrađu Melburna kao i nekoliko drugih mjesta nadomak Sidneja. 

* Pakistanske vlasti su prvi put priznale da su teroristički napadi u Mumbaiju, 27. novembra 2008, u kojima je poginula 171 osoba, a ranjeno 300, planirani dijelom na pakistanskoj teritoriji i saopštile da je uhapšena većina glavnih osumnjičenih. 

* U Izraelu su održani parlamentarni izbori na kojima je centristička stranka Kadima šefa diplomatije Cipi Livni osvojila 28 mjesta, dok je stranci desnog centra premijera Benjamina Netanijahua Likud, pripalo 27, od ukupno 120 poslaničkih mjesta.

MART

* Devetoro učenika, tri profesora i još troje ljudi, ubijeno je kada je 17-godišnji Tim Krečmer otvorio vatru u svojoj bivšoj srednjoj školi u mjestu Vinenden u blizini Štutgarta. Ubicu, koji je dan ranije objelodanio svoje namjere na Internetu, ubila je policija poslije višesatne potjere.
* Austrijanac Jozef Fricl (73), koji je 24 godine držao u podrumu i silovao svoju ćerku Elizabet, osuđen je na doživotni boravak u psihijatrijskoj ustanovi. 

* Donji dom češkog parlamenta izglasao je nepovjerenje vladi premijera Mireka Topolaneka. Predsjednik Vaclav Klaus postavio je zatim za premijera nestranačku ličnost Jana Fišera.

APRIL

* UN su postavile bivšeg glavnog tužioca za ratne zločine u bivšoj Jugoslaviji i Ruandi Ričarda Goldstona na čelo misije koja treba da istraži ratne zločine tokom izraelske ofanzive na pojas Gaze, koja je počela 27. decembra 2008. U objavljenom dokumentu 15. septembra navedeno je da je istragom UN o tronedjeljnom izraelsko-palestinskom sukobu u pojasu Gaze utvrđeno da postoje pokazatelji da su obje strane počinile ratne zločine. 

* U razornom zemljotresu jačine 6,3 stepeni po Rihteru, koji je pogodio centralni dio Italije i grad Akvilu, poginulo je oko 300 osoba, 1. 500 je povrijeđeno, a 40.000 je ostalo bez svojih domova. 

* Ministarstvo zdravlja Meksika saopštilo je da je od novog gripa tipa A, u početku nazvan svinjski grip, u toj zemlji umrlo 149 ljudi. Prvi slučaj sa simptomima teške upale pluća u Meksiku zabilježen je 13. aprila kada je hospitalizovano 1.995 ljudi.

MAJ

* U ofanzivi vladinih snaga Sri Lanke na pobunjenike na sjeveru zemlje poginulo je najmanje 378 civila, a više od 1. 100 je ranjeno, izjavio je neimenovani zvaničnik te zemlje. Tamilski tigrovi su 17. maja priznali poraz i položili oružje u svom posljednjem uporištu na sjeveroistoku Sri Lanke, čime je praktično okončan 25-godišnji rat sa vladinim snagama u toj zemlji. 

* Sjeverna Koreja je izvela novu nuklearnu probu, što je izazvalo oštre osude američkog predsjednika Baraka Obame i visokog predstavnika EU Havijera Solane, dok je zvanična Moskva pozvala Pjongjang da se vrati pregovorima kako bi se našlo rješenje za sjevernokorejsku nuklearnu krizu.

JUN

* Libijski predsjednik Moamer Gadafi doputovao je u istorijsku trodnevnu posjetu Italiji, prvu poslije 30 godina. 

* Na predsjedničkim izborima u Iranu pobijedio je dosadašnji predsjednik Mahmud Ahmadinedžad. U centru Teherana održani su protesti više od 10.000 pristalica predsjedničkog kandidata Mir Hoseina Musavija, koji osporavaju zvanične rezultate tih izbora. Državni mediji su saopštili da je tokom protesta opozicije poginulo najmanje 19 ljudi, oko 100 ih je povrijeđeno, dok je policija uhapsila 457 osoba. 

* U avionskoj nesreći aviona "erbas 310" jemenske aviokompanije "Jemenia eir", koji se srušio u Indijski okean kod Komorskih ostrva, preživjela je jedna četrnaestogodišnja djevojčica. U avionu je bilo 142 putnika i 11 članova posade.

JUL

* U Urumćiju, glavnom gradu zapadne provincije Sinđijang, muslimanski Ujguri napali su Han Kineze. Poginulo je 197 osoba, povrijeđeno je više od 1.700, a uhapšeno preko 1.800. 

* Predsjednici SAD i Rusije Barak Obama i Dmitrij Medvedev potpisali su u Moskvi memorandum  "Sporazuma o strateškom nuklearnom naoružanju" prema kojem bi zalihe atomskog oružja bile prepolovljene za sedam godina.
* Svih 168 putnika i članova posade poginulo je kada je u vazduhu iznad Irana eksplodirao avion kompanije "Kaspijan erlajnz" koji je letio iz Irana ka Jermeniji.

AVGUST

* U Avganistanu su održani predsjednički izbori, na kojima je zbog nepravilnosti poništeno oko 200.000 glasova. Poslije novih prebrojavanja i odustajanja protivkandidata ipak je saopšteno da je pobijedio aktuelni predsjednik Hamid Karzai. 

* Poslije 18 godina i svakodnevnog silovanja, pronađena je oteta Džejsi Li Dugard (29) i njeno dvoje djece. Njeni otmičari Filip Garido (57) i njegova žena Nensi (55) su uhapšeni, a policija je kasnije ustanovila da je Garido tokom devedesetih godina prošlog vijeka ubio najmanje deset prostitutki. 

* Na parlamentarnim izborima u Japanu pobijedila je opoziciona stranka lijevog centra - Demokratska partija Japana, čime je završena poluvjekovna vladavina liberala. Parlament Japana je 16. septembra potvrdio izbor Jukija Hatojame, lidera DPJ za novog premijera.

SEPTEMBAR

* Američka administracija odlučila je da odustane od raketnog štita u Češkoj i Poljskoj, a odbrana od iranskih projektila biće zasnovana na manjim SM-3 raketama, najprije na brodovima, a potom i na jugu Evrope. 

* U Njemačkoj su održani parlamentarni izbori poslije kojih je vladu formirala crno-žuta koalicija Demohrišćansko-socijalne unije Angele Merkel i liberalne Slobodarske stranke.

* U zemljotresu jačine 7,6 stepeni Rihterove skale koji je pogodio indonezijsko ostrvo Sumatra poginulo je više od 1000 ljudi, a povrijeđeno oko 2000.

OKTOBAR

* Na ponovljenom referendumu o Lisabonskom sporazumu, irski građani prihvatili su taj dokument. Poslije toga je 10. oktobra, poslije dugog odlaganja, Lisabonski sporazum potpisao i poljski predsjednik Leh Kačinjski, a 3. novembra i češki predsjednik Vaclav Klaus, čime je svih 27 država članica EU postalo i formalno saglasno sa Lisabonskim sporazumom. 

* Nobelovu nagradu za mir dobio je novi predsjednik SAD Barak Obama, "zbog svog izvanrednog zalaganja za upravljanje međunarodnom diplomatijom i međunarodnom saradnjom". 

* U Cirihu je potpisan istorijski sporazum između Turske i Jermenije o normalizaciji diplomatskih odnosa i otvaranju zajedničke granice, zatvorene 1993. godine.

NOVEMBAR

* U najvećoj američkoj vojnoj bazi Fort Hud, major Malik Nidal Hasan (39), vojni psihijatar, pobio je iz svoja dva pištolja 13 vojnika i jednog civila, a 31 osobu ranio. Hasan je takođe ranjen.
* U Berlinu je svečano obilježena dvadesetogodišnjica rušenja Berlinskog zida. Prisustvovalo je 27 lidera iz zemalja EU, ruski predsjednik Dmitrij Medvedev i državni sekretar SAD Hilari Klinton. 

* Na vanrednom samitu u Briselu izabran je prvi predsjednik EU, belgijski premijer Herman van Rompuj. Novi visoki predstavnik za spoljnu politiku i bezbjednost je postala baronica Ketrin Ešton.

DECEMBAR 

* Stupio je na snagu Lisabonski sporazum o reformi evropskih institucija, pošto ga je ratifikovala i posljednja članica EU, Češka Republika. 

* Najmanje 146 ljudi je poginulo, a više desetina je povrijeđeno u požaru u noćnom klubu "Hromi konj" u ruskom gradu Permu. 

* Završen samit u Kopenhagenu neuspjehom da se postigne pravno obavezujući dokument o klimatskim promjenama.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.