Od neprijatelja do dobrih susjeda

JEREVAN - Već i samo potpisivanje sporazuma o normalizaciji odnosa između Jermenije i Turske mnogi smatraju senzacijom. Jer iako on sadrži tek namjeru o uspostavljanju diplomatskih odnosa, već je i samo potpisivanje ovakvog sporazuma, ako se uzme u obzir dugogodišnja netrpeljivost pa i samo neprijateljstvo ovih susjeda, ravno čudu, javio je Dojče vele.

Mnoge zato nije ni iznenadilo prisustvo zvaničnika poput američkog državnog sekretara Hilari Klinton i njenog ruskog kolege Sergeja Lavrova - i samog porijeklom Jermena, kao i visokih predstavnika Evropske unije prilikom svečanog potpisivanja u Ženevi.

Današnji odnosi Jermenije i Turske otvoreno su prožeti netrpeljivostima od trenutka kada je Jermenija raspadom Sovjetskog Saveza 1991. postala samostalna država. Od tada su na površinu isplivale napetosti koje potiču još iz vremena Osmanskog carstva.

Do Prvog svjetskog rata, u sklopu tada već ratovima i unutrašnjim previranjima, oslabljenog Osmanskog carstva živjelo je oko 2,5 miliona Jermena. Ništa neobično u osmanskom mnogonacionalnom carstvu u kojemu je rame uz rame, relativno slobodno, živio čitav niz različitih naroda.

Ravnoteža je, međutim, poremećena između 1915. i 1917. kada su u jeku Prvog svjetskog rata počele jačati jermenske ideje o osamostaljenju. Osmanska vlast je tokom suzbijanja tih tenzija izvršila genocid nad pripadnicima jermenskog naroda tokom kog je život izgubilo, zavisno od izvora, između 1,8 i 2,5 miliona ljudi.

Pokolj nad jermenskim civilima osmanlijske, a kasnije i turske vlasti opravdavale su navodnim svrstavanjem Jermena na stranu osmanlijskih neprijatelja u Prvom svjetskom ratu. Službena Ankara još uvijek odbija da prizna da se radilo o genocidu te govori o 200.000 žrtava.

I poslije osamostaljenja Jermenije nije došlo do zatopljenja odnosa između Jerevana i Ankare. Tokom sukoba između Jermenije i Azerbejdžana oko Gornjeg Karabaha Turska se demonstrativno stavila na stranu Azerbejdžana.

Nema alternative

Lagano približavanje između dva posvađana naroda, uprkos žestokom protivljenju nacionalističkih struja u obje zemlje, nema alternative. I jednima i drugima bi se otvorili toliko važni trgovački putevi: za Jermeniju prema zapadu, a za Tursku prema istoku.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.