Njujork sutra bira gradonačelnika: Više od političke trke

NjUJORK - Izbori za gradonačelnika Njujorka, koji će se održati sutra, postali su mnogo više od lokalne političke trke.

Oni su ogledalo američkih podjela, borbe između mladih progresivnih snaga i umorne tradicionalne političke elite, sukoba konzervativizma i zahtjeva za socijalnom pravdom.

Tri glavna kandidata, Zohran Mamdani, Endru Kuomo i Kurtis Sliva, otjelotvoruju tri suprotstavljene vizije grada koji decenijama simbolizuje američki san, ali i njegove pukotine.

Lice nove generacije i favorit na izborima je demokratski predstavnik u gradu Njujorku Zohran Mamdani, sin ugandsko-indijskih imigranata, koji je iznenadio političke analitičare lakom pobjedom na demokratskim preliminarnim izborima. Sa samo 34 godine, postao je simbol generacije koja želi da promjeni pravac u kojem se Njujork kreće, prenosi 24 sata.hr.

Demokratski preliminarni izbori za gradonačelnika Njujorka održani su u junu i predstavljali su jedan od najdramatičnijih unutarpartijskih sukoba u posljednjim decenijama, ne toliko zbog rezultata koliko zbog drastičnih razlika u politikama unutar iste stranke.

Nakon što je aktuelni gradonačelnik Erik Adams izgubio podršku demokrata nakon niza skandala i optužbi za podmićivanje, u trci su bila tri glavna kandidata – uz Mamdanija, tu su bili i Endru Kuomo, bivši guverner države Njujork i dugogodišnji predstavnik tradicionalne Demokratske stranke, i Džesika Ramos, senatorka iz Kvinsa.

Preliminarni izbori su održani preferencijalnim glasanjem. Nakon prvog kruga glasanja i ostavke Ramos koja mu je dala podršku, Mamdani je osvojio 56 odsto glasova u drugom krugu i pobjedio Kuoma.

- Večeras nismo pobjedili samo jednog čovejka, već cio sistem koji nam je govorio da promjena nije moguća. Ovo nije kraj - ovo je samo početak nove politike u Njujorku - rekao je Mamdani nakon objavljivanja rezultata.

U svom govoru je više puta naglasio šta čini osnovu njegove politike.

- Pobjedili smo jer su se ljudi protivili gradu u kojem više ne mogu sebi da priušte život."

Njegova kampanja se zasniva na ideji kontrole kirije, subvencionisanog javnog prevoza i povećanja poreza za najveće korporacije.

Često je duhovit u svojim medijskim nastupima, pa je na kritike o svojoj mladosti odgovorio: "Znam da su neki zabrinuti zbog mojih godina. Obećavam da ću od sada svakim danom biti stariji."

Kuomo je priznao poraz, ali je najavio da će nastaviti borbu kao nezavisni kandidat: "Ovi izbori nisu kraj mog putovanja. Služio sam ovom gradu mnogo godina i neću sada stati. Njujorčanima je potrebno iskustvo, a ne eksperiment."

Analitičari njegov poraz na preliminarnim izborima i pokušaj da se kandiduje kao nezavisni kandidat vide kao dokaz koliko su se okolnosti promjenile: dok su njegovi govori ranije ispunjavali Medison skver garden, danas ga sve više dočekuje mali broj skeptičnih i umornih birača.

Njujork je ponovo politički živ

Treći kandidat je republikanac Kurtis Sliva, poznat u Njujorku kao osnivač grupe "Anđeli čuvari" još 1979. godine.

To su nenaoružani dobrovoljci koji patroliraju ulicama, metroom i javnim prostorima kako bi sprečili kriminal i povećali osjećaj sigurnosti.

Njegova kampanja se svodi na jednu poruku – grad je postao opasan i potreban mu je čvrst red.

- Možete vjerovati statistikama koje vam servira policijska uprava ili možete izaći na ulice i čuti šta ljudi govore. Žene su uplašene. Potrebno nam je 40.000 policajaca, a ne 30.000 - kaže on u svojim nastupima.

Iako uživa priznanje, republikanski kandidat teško pobjeđuje u tradicionalno demokratski orijentisanom Njujorku.

- Nakon decenija dominacije istih ideja i ljudi, Njujork je ponovo politički živ. Ovog puta ne samo na ulicama, već i u idejama - piše Erol Luis, jedan od poznatijih analitičara koji se bavi politikom Njujorka.

On naglašava da "ovi izbori nisu samo lokalna trka, već su test snage progresivnog pokreta u srcu finansijskog i kulturnog centra zemlje".

- Ako Zohran Mamdani uspije da pobjedi, to će poslati signal da ljevičarske ideje više ne moraju da se kriju u predgrađima, već mogu da vode grad od nekoliko miliona stanovnika. Ovo bi moglo da podstakne slične pokušaje u drugim velikim gradovima, i da natera nacionalne demokrate da ozbiljno shvate platforme koje zagovaraju kontrolu zakupnine, jaču socijalnu državu i veće poreze za bogate - rekao je on.

Sve više kritika na račun Mamdanija

Prema relevantnim anketama, Mamdani ima solidnu prednost nad Kuomom, a Sliva praktično nema šanse.

Gradonačelnik se bira u jednom krugu izbora, pobjednik je onaj koji osvoji najviše glasova. Sam Mamdani je svojim nastupima izazvao niz kontroverzi i kritika, ali je meta i republikanaca i demokrata koji se ne slažu sa njegovim "socijalističkim" idejama.

U nedjeljama koje prethode izborima, kritike iz mnogih uglova su sve žešće – od političkih rivala do jevrejske zajednice i desničarskih komentatora.

Jevrejska zajednica u Njujorku (najveća van Izraela) je podjeljena oko njega, neki ga podržavaju zbog borbe protiv mržnje, a drugi ga vide kao prijetnju bezbjednosti sinagoga jer je kritikovao Izrael zbog "genocida u Gazi" i prisustvovao propalestinskim protestima.

Kuomo je u debati rekao da bi Mamdani "navijao" za napadače u slučaju novog 11. septembra, a dva dana prije izbora je rekao da će predsjednik Donald Tramp smijeniti Mamdanija ako pobjedi, zatvoriti sve savezne agencije i aerodrome i poslati Nacionalnu gardu na ulice.

Desničarske grupe, uglavnom na društvenim mrežama, nazivaju ga "islamskim marksistom" koji prijeti Zapadu.

On nema podršku demokratskog rukovodstva u Njujorku, uključujući predsjednika gradskog ogranka stranke, koji je odbio da ga javno podrži pre izbora.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.