Libija žali za Gadafijevim režimom

Tripoli - Pet godina nakon što je Moamer el Gadafi zarobljen i ubijen, Libija je i dalje nestabilna, a žitelji Tripolija su iscrpljeni nestašicama struje, rastom cijena i nedostatkom novca, dok se političke i vojne snage bore protiv džihadista, a sukobljene vlasti i milicije za kontrolu nad rasparčanom zemljom bogatom naftom.

- Nerado ovo kažem, ali živjeli smo bolje pod prethodnim režimom - navodi farmaceut Fejza al-Naas (42), dodajući da danas Libijci satima čekaju ispred banaka ne bi li izmolili nešto sopstvenog novca, dok je sve triput skuplje.

S druge strane, pojedini Libijci ističu da se haos u zemlji širi kao posljedica višedecenijske loše uprave pod nekadašnjim diktatorom.

- Današnje borbe Libijaca su logična posljedica 42-godišnjeg sistematskog uništavanja i sabotaža od strane države - kaže Abderahman Abdelal (32), arhitekta u potrazi za poslom.

Vlada nacionalnog jedinstva, koju podržavaju UN, nastoji da učvrsti vlast širom zemlje otkako je uspostavljena u Tripoliju u martu ove godine, dok rivalski parlament na krajnjem istoku zemlje odbija da joj ustupi vlast.

Gadafi, koji je 42 godine vladao Libijom, ubijen je 20. oktobra 2011. dok je pokušavao da pobjegne iz rodnog Sirta, a tri dana kasnije je bivši pobunjenički Nacionalni prelazni savjet (NTV) proglasio "potpuno oslobođenje" Libije i saopštio da je više od 30.000 ljudi poginulo u devetomjesečnoj pobuni s podrškom NATO-a, koja je počela kao dio "arapskog proljeća".

U međuvremenu, radikalni islamisti su iskoristili libijsku pobunu kao izgovor za stvaranje zona uticaja i nasilje se raširilo, Libija je još više utonula u haos, zbog čega su se strane delegacije povukle iz zemlje, a izvoz nafte naglo opao pošto su zatvoreni terminali za isporuku.

Opšti metež poslije Gadafijevog svrgavanja i ubistva omogućio je džihadističkoj grupi Islamska država (IS) da sebi stvori uporište na pragu Evrope nakon što je u junu prošle godine zauzela Sirt.

Snage lojalne vladi nacionalnog jedinstva pet mjeseci se bore da istjeraju i posljednje džihadiste iz bivšeg uporišta IS-a, uz podršku vazdušnih napada SAD.

Lojaliste je oslabila borba protiv IS-a, pa su snage na čelu s kontroverznim maršalom prošlog mjeseca zauzele ključne naftne terminale na istoku, omogućivši Nacionalnoj naftnoj kompaniji da nastavi za izvozom sirove nafte.

Parlament na istoku zemlje podržava Kalifu Haftara, koji se predstavlja kao "spasitelj Libije" pred rastućom džihadističkom prijetnjom, ali koji istovremeno stvara duboke podjele.

Iako je Haftarova vojska istjerala većinu džihadista iz Bengazija, odakle je potekla pobuna 2011, kritičari ga optužuju da za jedini cilj ima da se dokopa vlasti kako bi uspostavio novu vojnu diktaturu.

- Libijci su prinuđeni da biraju između dvije krajnosti: haosa sa milicijama i islamističkim ekstremista kao dominantnim snagama, ili vojne vladavine - kaže libijski analitičar Mohamed Eldžar iz Centra "Rafik Hariri" za Bliski istok, dodajući da se ne nudi nijedna druga ubjedljiva opcija.

Dugotrajni haos je, uz to, omogućio trgovcima ljudima da pojačaju svoju unosnu trgovinu u mediteranskom regionu, pri čemu se stotine migranata koji sanjaju o Evropi utapaju nadomak libijskih obala, zaključuje AFP.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.