Korak bliže Velikom prasku

ŽENEVA - Naučnici u Evropskoj organizaciji za nuklearna istraživanja (CERN) u ponedjeljak su postigli svjetski rekord u oslobađanju energije prilikom ubrzavanja čestica, što je ogroman korak naprijed u njihovom nastojanju da u svojoj laboratoriji kreiraju uslove Velikog praska, javile su agencije.

Energija dviju čestica koje su kružile velikim ubrzivačem čestica (LHC), 27 kilometara dugom tunelu ispod francusko-švajcarske granice, dostigla je 1,18 teraelektronskih volta (TeV), što je više od dosadašnjeg rekorda, manjeg od jednog TeV-a, ostvarenog u američkom ubrzivaču čestica u Fermilabu, pored Čikaga.

Uspjeh je ostvaren deset dana nakon što je LHC ponovo pokrenut, poslije kvara koji ga je bio zaustavio na godinu dana.

- Rezultat je fantastičan - rekao je glavni direktor CERN-a Rolf Hojer u ponedjeljak.

Ipak, energija koja je juče ostvarena u LHC-u, kompleksu velikih magneta, elektronskih uređaja i računara vrijednom deset milijardi dolara, samo je "zagrijavanje" za simulaciju Velikog praska.

Cilj naučnika u CERN-u jeste da razbiju čestice jednu o drugu pri snazi od sedam TeV-a i stvore uslove identične onima koji su bili u milijarditom dijelu sekunda poslije eksplozije kojom je prije 13,7 milijardi godina stvoren svemir i sve u njemu.

Naučnici se nadaju da će s prikupljenim podacima poslije sudara moći da shvate kako je nastala materija i takozvana antimaterija i postoji li uopšte Higgsoc bozon (Božja čestica), hipotetična čestica koja, ako postoji, ostalim česticama daje masu.

- Nastavljamo korak po korak i još imamo dosta posla prije nego što počnemo da se bavimo "prvom fizikom". Do tada ću svoj šampanjac držati na ledu - rekao je Hojer.

Prvi sudari

U sljedećih nekoliko sedmica naučnici će polako podizati intenzitet čestica u LHC-u, prikupljati podatke i testirati kapacitete nadzornih uređaja. Očekuje se da bi prvi sudari pri energiji od sedam TeV-a mogli da počnu negdje u prvom kvartalu sljedeće godine.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.