Kopti u Egiptu: Proslava Božića u strahu od napada

S obzirom na to da je Isusova porodica jedno vrijeme provela u Egiptu, proslava Božića predstavlja poseban dan u ovoj zemlji sjeverne Afrike.

Najveći dio hrišćana u Egiptu su pravoslavni Kopti, koji Božić slave 7. januara kao Srbi i Rusi. Kopti Božić proslavljaju posebnom večernjom službom u crkvi koja počinje tačno u ponoć.

Neki od njih putuju u različite crkve za koje se smatra da su smještene na putanji kojom se kretala Isusova porodica dok je putovala kroz Egipat. Najveća crkvena služba se organizuje u katedrali Svetog Marka u Kairu, gdje koptski patrijarh drži službu na antičkom koptskom jeziku. Službu čak prenosi egipatska televizija. Većina vjernika u novoj odjeći prisustvuje službama koje stvaraju izuzetan doživljaj.

Međutim, uoči ovogodišnjeg Božića pojavile su se prijetnje ekstremnih islamističkih grupa koje namjeravaju da napadnu koptske crkve i njihove vjernike.

Oni su u posljednje tri godine bili meta nekoliko napada u kojima je nastradalo više od 30 ljudi. Tako je u januaru 2010. godine u crkvi u gradu Naj Hamadiju ubijeno sedmoro Kopta iz automobila koji se kretao velikom brzinom. Naredne godine je eksplodirala bomba u Sidi Behru, pri čemu je nastradala 21 osoba.

Kao što je naš narod u svoje pravoslavne običaje unio nešto paganskih običaja, tako su učinili i Kopti. Jedan od najzapaženijih običaja je takozvani koptski kalendar, u kojem svaki mjesec nosi naziv antičkog božanstva koje oslikava konzervativnu prirodu stanovnika doline Nila.

Tokom službe u crkvi Kopti dobijaju i poseban hljeb, koji se zove kurban, a takođe se može dobiti izvan crkve po završetku službe. Kurban se pravi u velikim količinama za vrijeme praznika. On se u sredini dekoriše u obliku krsta, oko kojeg se postavlja 12 tačaka koje predstavljaju 12 apostola.

Poslije službe porodice idu svojim kućama, gdje završavaju period božićnjeg posta. Tada djeca dobijaju darove i novu odjeću. Kopti za Božić prave posebne slatke kolače koji se ukrašavaju raznim oblicima u vidu krsta. Ovo je tradicija koju dijele sa ostalim stanovnicima Egipta, koji te kolače nazivaju kahki.

Glavno jelo tokom Božića Kopti nazivaju fata i obično se sastoji od mesa i riže. Takođe znaju toga dana da posjećuju prijatelje i komšije. Na kraju djeca dobijaju takozvani božićni dar, koji se sastoji od nešto novca da bi kupili slatkiše, igračke i sladoled.

Od kada je islam stigao u Egipat, u običajima Kopta, uključujući i proslavu Božića, ništa se nije promijenilo.

Kopti su imali i nastavljaju da imaju slobodu u iskazivanju svoje religije. Čak je u vrijeme prastarog Fatimid kalifata bila ohrabrivana proslava nemuslimanskih festivala. U nekih dijelovima zemlje Božić je postao jedan od glavnih festivala koji proslavljaju i hrišćani i muslimani.

Tokom Božića koptske crkve se ukrašavaju posebnim svijećama i lampama. Kopti inače daruju svijeće i lampe rođacima i prijateljima, ali i siromašnim građanima.

Vjeruje se da lampe predstavljaju sjećanje na stolara Josifa, koji je zapalio lampe da bi zaštitio Bogorodicu od  hladnoće tokom noći rođenja Isusa Hrista.

Interesantno je da običaj postavljanja božićnjeg drvca potiče od Kopta i perioda koji je prethodio hrišćanstvu. Palmino drvo je poznato po tome da svakog mjeseca daje nove izdanke i ukrasna palma sa 12 izdanaka je ranije korišćena u Egiptu tokom kratkodnevice, da bi se označio kraj godine.

Koptska crkva

Koptska pravoslavna crkva je drevna crkva egipatskih hrišćana, sa sjedištem u Aleksandriji. I dan-danas predstavlja najveću crkvu Egipta, koja okuplja oko 90 odsto egipatskih hrišćana. Pripada porodici drevnoistočnih crkava, koje su postale zasebno crkveno tijelo nakon Halkedonskog sabora 451. godine. U Egiptu ima oko 11 miliona vjernika, dok u dijaspori ima dodatnih četiri i po miliona.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.