Ko je ko u katarskoj krizi?

Politička kriza koja je zahvatila Katar posledica je regionalne blokade predvođene Saudijskom Arabijom, koja optužuje svog bogatog susjeda za podršku terorizmu.

Iako Katar odbacuje ove optužbe, njegove veze sa Iranom i raznim islamističkim organizacijama, od kojih su neke izazvale snažno neodobravanje njegovih susjeda, stvorilo je utisak da "gdje ima dima, ima i vatre", piše AP.

Saudijska Arabija, Egipat, Ujedinjeni Arapski Emirati i Bahrein svoje su optužbe potkrepili stavljanjem imena 59 pojedinaca i 12 humanitarnih organizacija povezanih s Katarom na svoju terorističku "crnu listu".

Međutim, autokratske države na Bliskom istoku redovno koriste terorizam kao izgovor za gušenje političke opozicije i civilnog društva. Muslimansko bratstvo, koje susjedi Katara navode kao jednu od glavnih organizacija koje ovaj emirat podržava, mnogi vide kao legitimnu političku organizaciju. Druge, na primjer islamističke pobunjeničke frakcije u Siriji, slične su ili iste kao one koje podržava Saudijska Arabija.

Evo za koje se sve organizacije Katar optužuje da ih podržava, i kakve zaista odnose ima s njima.

Islamska država i Al Kaida

Katar susjedi optužuju za podršku ID i Al Kaidi od Sirije do poluostrva Sinaj u Egiptu. Iako su te optužbe, kako na račun Katara tako i na račun Saudijske Arabije, bile česte na početku građanskog rata u Siriji, eksperti ocjenjuju da su te vlade u međuvremenu izmenile svoj zvanični stav prema ekstremistima i zakone o finansiranju oružane opozicije.

Ekspert za ekstremizam na Bliskom istoku Hasan Hasan tvrdi da Katar nikada nije direktno sponzorisao Al Kaidu ili ID, ali podržava Ahrar al-Šam, čiji osnivači imaju veze sa Al Kaidom. Međutim, istu frakciju podržavai Saudijska Arabija, koja je jednom prilikom ugostila njene predstavnike na konferenciji sirijske opozicije u Rijadu.

Muslimansko bratstvo

Muslimansko bratstvo, međunarodna demokratsko-islamistička organizacija, među najkontroverznijima je u regionu. Saudijska Arabija, UAE i Egipat, koji je klasifikuju kao terorističku organizaciju, vide je kao prijetnju svojoj vladavini i destabilizujući faktor na Bliskom istoku i šire. Ali, dok je u tim zemljama, kao i u Siriji, zabranjeno, Muslimansko bratstvo politički je aktivno u Tunisu i Jordanu.

Katar je pak bio glavni izvor podrške frakcijama Muslimanskog bratstva tokom Arapskog proljeća u Siriji i Libiji, dok je u Egiptu izdašno finansirao vladu predsjednika Muhameda Morsija, lidera egipatske frakcije bratstva. Morsi je na vlast došao nakon Arapskog proljeća na prvim (i posljednjim) slobodnim izborima u Egiptu, ali 2013. je smijenjen u državnom udaru od sadašnjeg predsjednika, generala Abdela Fataha al-Sisija. Pod Sisijevom vladavinom pokrenut je brutalan obračun nad članovima i pristalicama bratstva koji su masovno protestovali nakon puča, uz stotine ubijenih i hiljade zatvorenih.

Katar tvrdi da je finansijski pomagao egipatsku državu u cijelosti, a ne samo bratstvo. Ali njegovi zalivski susjedi optužuju ga i za pružanje azila i finansijske podrške, pa čak i državljanstva istaknutim islamistima iz njihovih zemalja.

Hamas

Palestinska islamistička organizacija, koja je i sama nastala kao ogranak Muslimanskog bratstva, na vlasti je u pojasu Gaze, iako je Izrael, SAD i evropske zemlje vode kao terorističku organizaciju. Hamas je vodio čak tri rata protiv Izraela, koji zajedno sa Egiptom drži Gazu pod blokadom. Hamas stoji i iza brojnih terorističkih napada na Izrael.

Dok Saudijska Arabija traži od Katara da prekine sve veze s Hamasom, Katar tvrdi da su njegove investicije u vrijednosti od više stotina miliona dolara u Gazi bile "čisto humanitarne": za izgradnju puteva, škola i bolnica.

Otkupnina za katarske taoce

Jedan od razloga zalivske diplomatske ofanzive protiv Katara je i nagodba koju je ta zemlje sklopila za oslobađanje članova svoje kraljevske porodice, a koji su bili oteti u decembru 2015. u Iraku od šiitske paravojske pod kontrolom većinski šiitskog Irana.

Katar je u sklopu nagodbe navodno platio više stotina miliona dolara iračkim militantima i iranskim vojnim zvaničnicima, ali i islamističkim sirijskim pobunjenicima u sklopu paralelnog dogovora za istovremenu evakuaciju šiitske populacije iz opkoljenih sela Fua i Kefraja, i sunitske populacije iz gradića Madaja i Zabadani, koji su bili pod opsadom prorežimskih snaga.

Iran

Saudijska Arabija i Bahrein takođe optužuju Katar za podršku šiitskim militantima u ovim zemljama koji se bore protiv vladajućih. S druge strane, ove dvije zemlje vrše nasilnu represiju nad šiitskim disidentima. Saudijci optužuju Katar i za podršku ijitskim pobunjenicima iz redova manjinskih Hutija u Jemenu. Međutim, ta je optužba pod znakom pitanja s obzirom na to da Katar aktivno učestvuje u arapskoj koaliciji predvođenoj Saudijskom Arabijom protiv pobunjenika - odnosno, učestvovao je dok ga Saudijci nisu isključili iz koalicije.

Eksperti trvde kako je optužba neosnovana, ali kako vjerovatno proizlazi iz razmirica Dohe i Rijada prilikom pregovora o smijeni vlasti u Jemenu 2012. Dok je Katar pregovarao i s Hutima, koji u trenutnom građanskom ratu uživaju podršku Irana, Saudijska Arabija je bila protiv njihovog uključivanja u pregovore. Katarski ambasador u SAD-u Mešal bin Hamad al-Tani tvrdi da Katar sarađuje sa Iranom, prvenstveno zbog velikog podvodnog nalazišta gasa u Persijskom zalivu koji ove dvije zemlje dele, ali dodaje da njegova zemlja ima sličan kritičan stav prema Iranu kao i druge zalivske zemlje, prenosi index.hr.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.