Ko je Ilijana Jotova, prva žena na čelu bugarske države?

SOFIJA - Ilijana Jotova pobijedila je u drugom krugu predsjedničkih izbora u Bugarskoj, osvojivši 57,58 odsto glasova, pokazuju gotovo konačni rezultati Centralne izborne komisije nakon obrade 99,95 odsto biračkih zapisnika.

Time je postala prva žena u istoriji Bugarske koja je neposredno izabrana za predsjednicu države. Njen protivkandidat Andrej Gurov osvojio je 39,47 odsto glasova i prihvatio poraz nakon objavljivanja rezultata.

Ko je Ilijana Jotova

Jotova je pobijedila na izborima održanim 1. novembra, čime je obezbijedila petogodišnji predsjednički mandat.

Ilijana Jotova rođena je 24. oktobra 1964. godine, prema podacima sa zvanične internet stranice Predsjedništva Bugarske.

Završila je Devetu francusku jezičku gimnaziju „Alfons de Lamartin“, a potom i studije bugarske filologije na Univerzitetu „Sveti Kliment Ohridski“ u Sofiji.

Usavršavala se na Francuskoj nacionalnoj školi za administraciju (ENA) i u Centru za evropske studije u Strazburu.

Od novinarstva do politike

Od 1990. do 1997. godine radila je na Bugarskoj nacionalnoj televiziji (BNT), gdje je obavljala poslove novinara, urednika i voditelja. Bila je i direktorka Direkcije za vijesti i aktuelnosti.

U politiku je ušla 1997. godine, kada je postala šefica pres-službe Bugarske socijalističke partije (BSP).

Od 1997. do 2007. godine bila je šefica pres-centra Nacionalnog savjeta BSP-a. Članica Nacionalnog savjeta te stranke bila je od 2000. do 2016. godine.

U januaru 2006. godine izabrana je za zamjenicu predsjednika Gradskog savjeta BSP-a u Sofiji, na kojoj je funkciji ostala do 2012. godine. Iste godine postala je članica Izvršnog biroa Nacionalnog savjeta stranke, gdje je ostala do 2016. godine.

Jotova je bila poslanica 40. saziva Narodne skupštine Bugarske od 2005. do 2007. godine.

Tokom tog perioda obavljala je i funkciju predsjednice bugarske delegacije u Parlamentarnoj skupštini Frankofonije, kao i potpredsjednice parlamentarne delegacije u Parlamentarnoj skupštini Savjeta Evrope.

Tri mandata u Evropskom parlamentu

Od juna 2007. godine bila je poslanica Evropskog parlamenta, gdje je pripadala poslaničkoj grupi Progresivnog saveza socijalista i demokrata.

Tokom prvog mandata bila je članica Odbora za unutrašnje tržište i zaštitu potrošača, kao i Odbora za građanske slobode, pravosuđe i unutrašnje poslove.

U drugom mandatu, od 2009. do 2014. godine, obavljala je funkciju potpredsjednice Odbora za borbu protiv organizovanog kriminala, korupcije i pranja novca, kao i potpredsjednice Delegacije za parlamentarnu saradnju EU i Moldavije.

Bila je članica više drugih odbora i delegacija, uključujući tijela nadležna za ribarstvo i predstavke. Jotova je autorka prvog izvještaja Evropskog parlamenta o Crnom moru i ribarstvu u tom području.

 

Tokom trećeg mandata, od 2014. do 2017. godine, bila je potpredsjednica Odbora za građanske slobode, pravosuđe i unutrašnje poslove, kao i članica nekoliko drugih parlamentarnih tijela.

Takođe je obavljala funkciju potpredsjednice delegacije Evropskog parlamenta u Parlamentarnom odboru za stabilizaciju i pridruživanje EU i Crne Gore, a učestvovala je i u radu Parlamentarne skupštine Unije za Mediteran.

Među glavnim temama kojima se bavila tokom rada u Evropskom parlamentu bili su borba protiv terorizma, zaštita ličnih podataka, migrantska kriza i zalaganje za prijem Bugarske u Šengenski prostor.

Autorka je izvještaja i prijedloga evropskih propisa koji su se odnosili na rješavanje migrantske krize. U Odboru za regionalni razvoj izradila je i prvi izvještaj Evropskog parlamenta o kohezionoj politici u planinskim regionima.

Od potpredsjednice do predsjednice Bugarske

Šira javnost u Bugarskoj upoznala ju je i kroz saradnju sa Rumenom Radevom, sa kojim je 2016. godine izabrana za potpredsjednicu države. Na toj funkciji ostala je i nakon ponovnog izbora 2021. godine, prenosi BTA.

U okviru ovlašćenja koja joj je povjerio tadašnji predsjednik Radev, bavila se pitanjima državljanstva, pomilovanja i pružanja azila.

 

Imala je nadležnosti u postupcima dodjele i oduzimanja bugarskog državljanstva, kao i imenovanja i razrješenja pojedinih državnih službenika.

Tokom mandata često je posjećivala bugarske zajednice u inostranstvu, među kojima su i one u Srbiji, Sjevernoj Makedoniji, Albaniji, Moldaviji i Ukrajini.

Posebno je podržavala rad nedjeljnih škola u kojima djeca bugarskog porijekla uče jezik, istoriju i kulturu svoje matične zemlje.

Nakon ostavke Rumena Radeva u januaru 2026. godine, Jotova je, u skladu sa bugarskim Ustavom, preuzela dužnost predsjednice i tako postala prva žena na čelu bugarske države.

Stavovi o spoljnoj politici i ratu u Ukrajini

Njena politička uvjerenja i stavovi o međunarodnim odnosima privlačili su pažnju javnosti, posebno kada je riječ o ratu u Ukrajini.

Jotova se zalagala za diplomatsko rješenje sukoba i pregovore, a protivila se daljem slanju vojne pomoći Kijevu. Smatra da se sukob ne može okončati vojnim putem i podržava pregovore s ciljem postizanja mira.

Tokom predsjedničke kampanje isticala je da Bugarska treba samostalno da donosi odluke o svojoj spoljnoj politici, uz očuvanje evropske orijentacije zemlje.

Posebno je naglašavala značaj ćirilice kao dijela bugarskog kulturnog nasljeđa.

Kada je riječ o odnosima sa Sjevernom Makedonijom, zauzimala je čvrst stav da Bugarska ne treba da odustane od svojih pozicija u vezi sa istorijskim i identitetskim pitanjima.

Ilijana Jotova je udata i ima jednog sina. Govori francuski, a služi se i ruskim i engleskim jezikom.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.