Izgubljeni dosije naciste Lasla Čatarija pronađen u Slovačkoj

Bratislava - U slovačkom Institutu pamćenja naroda otkriven je izgubljeni dosije sa poratnog suđenja komandantu policije u Košicama Laslu Čatariju, čovjeku sa vrha liste Centra "Simon Vizental" na kojoj su najtraženiji zločinci iz vremena Drugog svjetskog rata i holokausta.

Iako je izgubljen u ostalim državnim arhivima, u Institutu je sačuvan u sklopu arhive totalitarne čehoslovačke tajne službe StB. Tu je i kopija presude.

Slovačku sada ništa ne sprečava da raspiše potjernicu i zatraži od Mađarske izručenje Čatarija, kako zahtijevaju i slovački Jevreji.

Njega su proljetos otkrili britanski novinari kako u 97. godini mirno u penziji živi u Budimpešti iako je 1948. godine u Čehoslovačkoj u odsustvu osuđen na smrt zbog deportacije oko 300 Jevreja u Ukrajinu, gdje su 1941. gotovo svi pobijeni.

Čatari je zatim 1944. poslao u sigurnu smrt oko 15.000 Jevreja iz geta u Košicama. Oni su, naime, u nekoliko transporta odvezeni u nacističke logore, prije svega u Aušvic.

Čatari je 18. jula uhapšen i saslušan a dok se ne istraže navodi i materijali koje je prikupio Centar "Simon Vizental", određen mu je kućni pritvor.

U presudi i dosijeu sa poratnog suđenja u Košicama nalaze se ispovijesti svjedoka, dok danas u gradu žive svega četiri svjedoka koji su preživjeli pakao logora u koje ih je poslao Čatari.

Nekoliko svjedoka tokom suđenja 1948. opisalo je kako je Čatari kao komandant u getu mučio zatvorenike i naređivao pogubljenja a po getu se nije kretao bez kožnog korbača.

"Među ljudima je izazivao strah. Postupao je na svoju ruku i skrivio smrt ljudi koje ni u vrijeme fašističkog režima ne bi niko dirao" citira iz obrazloženja smrtne kazne za Čatarija slovački list SME.

Simbolična presuda

- Jasno nam je da presuda može da bude samo simbolična. Nije, međutim, moguće da takvi ljudi ne budu izvedeni pred lice pravde  - kazao je u ime slovačkih Jevreja ovih dana predsjednik Centralnog saveza jevrejskih opština u Slovačkoj Igor Rintel kada je zatražio od slovačkih vlasti da preduzmu sve da se Čatari izruči Slovačkoj.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.