Island spao Briselu sa udice

BERLIN - Island definitivno neće postati 28. članica Evropske unije pošto je tijesna većina građana (52,8 odsto) na referendumu odbila početak pristupnih pregovora sa Briselom.

To je veliki udarac za vladu premijerke Kristrun Frostadotir koja se zalagala za ulazak u EU. Pera njemačke štampe pišu o razlozima za ovakvu odluku islandskih građana i poukama za Evropsku uniju.

Debata o ponovnom otvaranju pregovora s EU dovela je do rekordne izlaznosti, sa učešćem 82 odsto islandskih birača, što je najveća izlaznost na referendumu otkako je Island glasao za izlazak iz Kraljevine Danske i formiranje republike 1944. godine.

Javni servis ARD u komentaru na svom portalu podsjeća da su u finišu kampanje dominirale teme straha islandskih poljoprivrednika od konkurencije sa kontinenta, kao i vječito pitanje ribolova.

- Iza toga stoji moćan islandski ribarski lobi, koji čini desetak velikih kompanija. One od osamdesetih godina prošlog vijeka kontrolišu veliki dio islandskih ribolovnih kvota i na tome su se obogatile. Prije nekoliko dana jedno istraživanje otkrilo je da su neke od tih kompanija uložile velike sume novca u kampanju protiv približavanja EU. Tome treba dodati i bliskost ribarske industrije najvećem islandskom dnevnom listu, koji je tokom kampanje djelovao kao njen politički glasnogovornik - navodi ARD.

Ocjenjuje se da su „strah i želja za suverenitetom“ na kraju bili jači od argumenata pristalica Evropske unije.

- Bili su jači od nade u veću ekonomsku stabilnost i dodatnu bezbjednost koju bi pružilo članstvo u evropskoj zajednici, u vrijeme kada je pod sve većim znakom pitanja pouzdanost SAD, najvažnijeg islandskog partnera.“

Bavarski "Pasauer noje prese" navodi da su Islanđani zadali udarac EU.

- Većina Islanđana očigledno vidi više mana nego prednosti u članstvu. Ta odluka svakako jeste bolna. Ali nije smak svijeta – navodi bavarski list.

Slično stvar posmatra i komentator berlinskog "Tagescajtunga".

- Ovo „ne -  koliko god bilo jasno, ima više slojeva, a jedan dio toga Evropljani u EU jednostavno ne bi smjeli da shvate lično – ne može vas svako voljeti. Mjeriti sopstvenu privlačnost u svijetu na osnovu odluke Islanda značilo bi bespotrebno unižavati sebe. Island je zemlja koja voli svoju nezavisnost i koja kao članica Evropskog ekonomskog prostora već uživa prednosti Unije. Za sada će, dakle, sve ostati lijepo kao što već jeste – navodi "Tagescajtung".

"Noje Osnabriker cajtung" je još oštriji.

- EU više nije obećanje spasa kakvim sebe predstavlja. Razumije se da je teže ubijediti one koji daju novac nego one koji ga primaju. Primjer Islanda to kristalno jasno pokazuje. Koliku privlačnost EU ima ako argument snažnog jedinstvenog tržišta više ne prolazi? Odgovor bi morao da bude da je EU više od ekonomskog prostora. Ali takav odgovor, pun patetike, više ne prolazi. Evropu danas prati slika birokratskog kontinenta opsjednutog pravilima i unutrašnjim sukobima -– ističe "Noje Osnabriker cajtung".

"Folksštime" iz Magdeburga ocjenjuje da "Islanđanima je nacionalna košulja bliža od evropskog kaputa“.

- To je šteta, jer bi Island mogao da bude obogaćenje za Evropu. Međutim, sklonost EU ka pretjeranom regulisanju veoma je dobro poznata i u Rejkjaviku. Glavni proizvod Islanda je riba, a za njen ulov EU propisuje stroge kvote. Islandska ribarska industrija to nikako ne želi i zato je uspješno povela borbu protiv takve politike – tvrdi "Folksštime".

Da je sam referendum bio greška smatra komentator Zidojče cajtunga, koji podsjeća na Veliku Britaniju.

- Britanski referendum o pitanju EU bio je najveća politička greška jedne evropske vlade u protekloj deceniji. "Bregzit" je toliko zastrašujući primjer da nijedna druga vlada više ne bi smjela da bude toliko naivna da tako složenu odluku prepusti narodu – naglašava Zidojče cajtung.

Umanjen status za ponosnu naciju

Portal EuObzerver u analizi referenduma ocenio je da Islanđani love ribu u svojim vodama duže nego što postoji većina zemalja EU i da je poetičnije donositi zakone najstarijem parlamentu na svetu (930. godine nove ere), nego u bež lavirintima sastanaka odbora i radnih grupa EU u nadnacionalnim institucionalnim zgradama u Briselu.

- Iako je Rejkjavik osetio geopolitički miris kafe glasajući za EU, periferije starijih ljudi na selu donele su „Ne“ pobedu od 52,8 odsto u nordijskoj mikrodržavi. Imala bi samo šest od 720 poslanika u Evropskom parlamentu, što bi izgledalo kao umanjen status za ponosnu naciju - navodi se u analizi.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.