Isazniti zločine iz vremena Franka

Madrid - UN pozivaju Španiju da istraži slučajeve hiljada ljudi koji su nestali za vrijeme građanskog rata i diktature Fransiska Franka.

Svjetska organizacija traži i da se poništi zakon o amnestiji iz 1977. godine kojim su pomilovani zločinci.

Molba je došla poslije jednonedjeljnog boravka Radne grupe UN u Španiji i sastanaka državnih zvaničnika i rođaka žrtava.

"Država mora da preuzme vodeću ulogu i da se aktivnije angažuje da odgovori na zahtjeve hiljada porodica u potrazi za svojim najmilijima koji su nestali za vrijeme građanskog rata i diktature", saopštila je Radna grupa UN, koja je upućena u Španiju da isprati i načine kojima se istražuju slučajevi nestalih. Očekuje se da će izvještaj sa nalazima biti predstavljen u sjedištu za ljudska prava u UN u Ženevi u toku slijedeće godine.

"Za sada ne postoji efikasna kriminalistička istraga niti bilo koje osuđeno lice", tvrde stručnjaci i kažu da zakon o amnestiji, koji je i dalje na snazi, i nemogućnost pristupa arhivi otežavaju razrješenje ovih slučajeva.

Udruženje za oporavak istorijskog pamćenja, koje čine rođaci nastradalih, posjeduje spisak od 41 masovne grobnice, ali kaže da ostaci još nisu ekshumirani "zbog nedostatka sredstava".

Član radne grupe UN Arijel Dulicki izjavio je Rojtersu da je "za žaljenje što su nekažnjeni slučajavi prisilnih nestanaka koji su se dogodili tokom građanskog rata i diktature", ističući da španska vlada po tom pitanju mora brzo da reaguje.

Čitav postupak pokrenuo je španski sudija Baltasar Garzon odlučivši da istraži nestanak desetine hiljada ljudi tokom Frankove ere. Negovo naređenje da se počne iskopavanjem masovnih grobnica smatra se kontroverznim potezom. Španski vrhovni sud ga je suspendovao 2010. godine, jer je ignorisao zakon o amnestiji iz 1977. godine koji je donijet radi olakšanja tranzicije Španije ka demokratiji. Trenutno argentinski sudija istražuje zločine počinjene za vrijeme Frankove ere po međunarodnom pravnom principu univerzalne pravde, što su stručnjaci UN podržali.

Advokati žrtava Frankove diktature traže da se primjene odredbe Međunarodnog prava i da se osumnjičenima sudi za zločine protiv čovječnosti s obzirom na to da je nestalo i život izgubilo više stotina hiljada ljudi.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.