Džihadistima pomaže 20 država

Damask - Više od 50 kompanija iz 20 zemalja, uključujući Tursku, SAD i Holandiju, proizvode, prodaju ili dobavljaju stotine komponenti poput detonatora, kablova ili žica koje teroristi Islamske države (IS) koriste za pravljenje eksplozivnih uređaja, otkrila je velika studija.

Studija koja je sprovođena 20 mjeseci otkrila je da IS na bojnim poljima proizvodi i raspoređuje takve naprave na "kvaziindustrijskom nivou". Napravljeni od jeftinih komponenti, improvizovani eksplozivni uređaji (IED) postali su zaštitni znak IS-a, navodi se u studiji koju je uradila EU.

U izvještaju piše da se većina komponenata koristi u proizvodnji "domaćih" ručno izrađenih eksploziva.

Mnoge ključne komponente kao što su detonatori podliježu izvoznom licenciranju, ali se često koriste u komercijalne svrhe i u rudarskoj industriji.

- Samo licenciranje nije dovoljno da spriječi IS - navode istražitelji.

Kako se objašnjava u studiji, blizina je glavni razlog zbog čega se trguje takvim komponentama između Iraka i Turske.

- I Irak i Turska imaju razvijenu agrikulturu i rudarstvo gdje se redovno koriste hemikalije i eksplozivne komponente. Istovremeno, svjesno ili nesvjesno, određene kompanije su prodale materijal malim privrednim preduzećima koja su povezana sa džihadistima - piše u obimnoj studiji.

Ukupno 13 turskih firmi je uključeno u lanac snabdijevanja.

- Stoga Turska predstavlja najvažniju tačku snabdijevanja komponentama koje se koriste u spravljanju eksploziva. Komponente uključuju hemikalije, kontejnere, kablove i žice koje su proizvedene u turskim kompanijama, a potom predate IS-u u Siriji i Iraku - piše u studiji.

Turska vlada je odbila da sarađuje u ovoj istrazi. Istraživanje je takođe dokazalo da vojnici Islamske države mogu da nabave IED komponente nevjerovatnom brzinom. Takve komponente su pronađene tokom velikih bitaka oko iranskih gradova Al Rabije, Kirkuka, Mosula i Tikrita, kao i oko sirijskog grada Kobanea.

Istražitelji su dobili pristup komponentama putem svojih partnera, među kojima su kurdski JPK iz Sirije, federalna policija Iraka, kurdski Savjet regionalne bezbjednosti i regionalna vlada Kurdistana. Izvještaj sadrži i saznanja da pripadnici IS-a konstantno koriste iste elektronske komponente u izradi jedne vrste daljinskog IED-a koji se koristio u Iraku. Telefon koji pripadnici Islamske države uglavnom koriste za daljinsko aktiviranje eksploziva je "nokija 105", navodi se u izvještaju.

Kompanije koje su smještene u Japanu, Švajcarskoj i SAD proizvode mikrokontrolore i tranzistore koje koriste džihadisti. Čak sedam indijskih kompanija izrađuje većinu detonatora koje je pronašao istraživački tim. Kompanije iz Brazila, Rumunije, Japana, Rusije, Kine, Švajcarske, Austrije i Republike Češke su takođe umiješane, navodi se u izvještaju.

Kompanije bez komentara

Autori izvještaja kažu i kako su pokušali da kontaktiraju sa kompanijama koje su povezane sa izradom komponenti koje su završile u bombama IS-a, ali dodaju da im iste te firme nisu odgovorile na pitanja ili nisu bile u mogućnosti da kažu gdje su ti proizvodi otišli nakon što su napustili njihova skladišta.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.