Trampova odluka pogodila i pojedine novinarske organizacije

BEOGRAD - Izvršna naredba predsjednika SAD Donalda Trampa da na tri mjeseca suspenduje stranu pomoć, koja je uglavnom sprovođena preko Američke agencije za međunarodni razvoj (USAID) i Nacionalnog fonda za demokratiju (NED), odraziće se na brojne nevladine organizacije u svijetu, ali i na mreže nezavisnih novinarskih istraživačkih agencija i organizacija, od kojih neke imaju svoje ispostave i u Srbiji.

U tekstu u kojem se analizira uticaj ove Trampove odluke na novinarske organizacije, navodi se da će Trampova odluka svakako uticati na Projekat za prijavljivanje organizovanog kriminala i korupcije (OCCRP) i Globalnu istraživačku novinarsku mrežu (GIJN), jer su, kako se ističe, do sada agencije američke vlade bile značajni donatori ovih organizacija, piše Juronjuz Srbija.

Juronjuz Srbija navodi da je pokušao da utvrdi koliko će izvršna naredba Trampa uticati na pojedine novinarske organizacije u Srbiji i da niko od kontaktiranih novinarskih organizacija nije želio da odgovori na pitanja, ali da se ipak, na osnovu javno dostupnih podataka, može otkriti bar dio finansijskih sredstava koje su, u vidu grantova i donacija, dobile organizacije koje navode da se bave istraživačkim novinarstvom i borbom protiv korupcije.

Dio OCCRP-a u Srbiji je Mreža za istraživanje kriminala i korupcije (KRIK), što je istaknuto i na njihovom sajtu, gdje se navodi da je KRIK „dio međunarodne novinarske mreže Organized Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP), koju čine neprofitni istraživački centri i nezavisni mediji iz dvadesetak zemalja svijeta, od Balkana i Istočne Evrope, do Centralne Azije“, kao i da je „OCCRP pomogao osnivanje KRIK-a i pomaže njegov razvoj“, navodi Juronjuz Srbija.

Kako se dodaje, ICIJ na svom sajtu ima listu donatora, među kojima navode i američki Stejt department, Nacionalni fond za demokratiju (NED), Fondaciju za otvoreno društvo, njemački GIZ itd.

KRIK na svom sajtu navodi i da se finansira iz donacija, a među stranim institucijama i fondacijama koje su pomogle njihov rad, pored OCCRP-a, navode se i NED, Fondacija za otvoreno društvo Džordža Soroša, Fond Braće Rokfeler, Internews itd.

Prema javno dostupnim podacima, KRIK je od 2019. do 2023. godine od donacija prihodovao oko 1,4 miliona evra, navedeno je u tekstu.

Iz redakcije KRIK-a nije stigao odgovor na pitanje Juronjuza Srbija vezano za izvršnu naredbu Donalda Trampa niti koliko su sredstava dobili od NED-a i na kojim projektima su sarađivali sa NED-om.

Pored OCCRP-a, KRIK je dio i Globalne istraživačke novinarske mreže (GIJN), organizacije koja je od svog osnivanja 2003. godine do danas uspjela da okupi 251 grupu u 95 zemalja širom svijeta, sa svojim ispostavama u više od 20 zemalja, dok su u Srbiji pored KRIK-a, drugi članovi GIJN-a BIRN, CINS i Novosadska novinarska škola, navodi se u tekstu i dodaje da je od donacija GIJN za period 2015-2023. godine prihodovao 15.239.464 dolara.

Drugi značajan član GIJN-a u Srbiji je Balkanska istraživačka novinarska mreža (BIRN), koja svoje redakcije ima i u regionu, tj. u Rumuniji, Sjevernoj Makedoniji, Bosni i Hercegovini, Albaniji, ali i na Kosovu i Metohiji, a prema dostupnim finansijskim izvještajima udruženja građana BIRN u Srbiji, od 2019. zaključno sa izvještajem za 2023. godinu organizacija je od donacija dobila oko 2,7 miliona evra, navodi Juronjuz Srbija.

Dodaje se da je u Agenciji za privredne registre Srbije, osim udruženja BIRN, registrovano i društvo sa ograničenom odgovornošću, tj. BIRN DOO Beograd, koje, kako pokazuju podaci, postoji od 2007. godine i koje je, prema dostupnim finansijskim izvještajima, od 2014. do 2023. ostvarilo poslovne prihode od oko 2,2 miliona evra.

Juronjuz Srbija ni od BIRN-a nije dobio odgovor o izvršnoj naredbi Trampa, kao ni na pitanje na kojim projektima je BIRN sarađivao sa USAID-om i NED-om i koliko su sredstava od ovih agencija američke vlade dobili od svog osnivanja.

Kako se navodi, u Srbiji postoji još jedna redakcija istraživačkih novinara, a riječ je o Centru za istraživačko novinarstvo Srbije (CINS), koji je registrovan u APR-u kao fondacija, što je i navedeno na njihovom sajtu.

Prema finansijskim izvještajima CINS-a, organizacija je od 2019. do 2023. godine od donacija prihodovala oko 860.000 evra.

Uvidom u spisak donatora CINS-a, koji je dostupan na njihovom sajtu, primjetno je da se više projekata CINS-a ticalo upravo podrške razvoju i napretku istraživačkog novinarstva u Srbiji, ali i obukama novinara, te da je među donatorima i Internews, koji se takođe navodi i kao donator KRIK-a, navodi u tekstu Juronjuz Srbija.

Kako se ističe, Internews je svjetska mreža za koju Wikileaks tvrdi da je od USAID-a dobila 472,6 miliona dolara, a koja je radila sa 4.291 redakcijom, proizvodeći tokom jedne godine 4.799 sati programa koji je stigao do 778 miliona ljudi, a kroz obuku Internews-a je prošlo oko 9.000 novinara, prema podacima iz 2023. godine.

Projekti Internews-a u Srbiji, u saradnji sa CINS-om, odvijali su se od 2019, pa je tako prvi od njih bio „Produkcija multimedijskih paketa u okviru projekta ’Jačanje nezavisnih medija u Evropi i Evroaziji’“, a za šta je donator bio Internews „Balkan Media Assistance Program“ (BMAP).

Juronjuz Srbija navodi da ni od CINS-a nije dobio odgovor o izvršnoj naredbi Trampa ni na pitanje na kojim projektima je CINS sarađivao sa USAID-om i NED-om i koliko su sredstava od ovih američkih agencija dobili.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.