Hronologija događaja u Srbiji za 2008. godinu

Kosovo jednostrano proglasilo nezavisnost

ZA većinu građana Srbije, godina koja je na izmaku ostaće upamćena po jednostranom proglašenju Kosova, koje je podržala Amerika, ali i sve zemlje u okruženju.

JANUAR

- Stupio je na snagu Sporazum o viznim olakšicama između Srbije i EU.

- Predsjednik Srbije Boris Tadić prisustvovao je u Banjoj Luci proslavi Dana Republike Srpske.

- Skupština Kosova je, u trećem krugu glasanja, ponovo izabrala Fatmira Sejdiua za predsjednika Kosova sa mandatom od pet godina.

- Istovremeno je izabrana i nova Vlada Kosova na čijem je čelu lider Demokratske partije Kosova Hašim Tači.

- Pred specijalnim sudom u Beogradu osuđeni su pripadnici zemunskog klana: Milorad Ulemek Legija, Miloš Simović, Vladimir Miliosavljević i Sretko Kalinić na po 40 godina zatvora za više ubistava, otmica i teroristički napad. Ostali pripadnici tog klana koji su bili dostupni sudskim organima osuđeni su na zatvorske kazne od tri do 35 godina. Ninoslav Konstatinović, Aleksandar Zdravković i Dejan Ranđelović, koji su u bjekstvu, i Nenad Opačić oslobođeni su optužbe zbog zastarjelosti.

- U Srbiji su održani predsjednički izbori. U drugom krugu (3. februar) za predsjednika države ponovo je izabran lider DS Boris Tadić, koji je osvojio 2.303.530, odnosno 50,31 odsto glasova birača. Njegov protivkandidat Tomislav Nikolić iz SRS osvojio je 2.196.670, odnosno 47,97 odsto glasova birača.

- Vlada Srbije usvojila je tekst energetskog sporazuma sa Vladom Rusije, kojim je predviđena prodaja Naftne industrije Srbije ruskom Gaspromu. Sporazum je potpisan 25. januara u Moskvi u prisustvu predsjednika Srbije i Rusije Borisa Tadića i Vladimira Putina i srpskog premijera Vojislava Koštunice.

- EU je ponudila Srbiji politički sporazum o jačanju sveukupne saradnje u trgovini, ekonomiji, obrazovanju i liberalizaciji viznog režima za srpske građane.

FEBRUAR

- Komesar za proširenje Evropske unije Oli Ren izjavio je da se odlaže potpisivanje političkog sporazuma sa Srbijom, koje je bilo planirano za 7. februar, zbog toga što "jedna stranka, DSS premijera Vojislava Koštunice odbija potpisivanje tog sporazuma".

- Vlada Srbije usvojila je Odluku o poništavanju protivpravnih akata privremenih organa samouprave na Kosovu i Metohiji o proglašenju jednostrane nezavisnosti.

- EU odobrila je slanje oko 2.000 pripadnika EULEX-a na Kosovo, koji bi trebalo da zamene dosadašnju misiju UN. Planirano je da u roku od 120 dana misija EU preuzme sve nadležnosti od UNMIK-a. - Piter Fejt imenovan je za specijalnog predstavnika EU na Kosovu i Iv de Kermabon za šefa misije EULEX-a.

- Skupština Kosova usvojila je (17. februara) aklamacijom Deklaraciju o nezavisnosti Kosova.

- Predsjednik Srbije Boris Tadić zatražio je od generalnog sekretara UN Ban Ki Muna da poništi jednostrano proglašenu nezavisnost Kosova i raspusti skupštinu Kosova.

- Na zahtjev Rusije i Srbije održana je sjednica SB. Generalni sekretar UN Ban Ki Mun izjavio je da je Rezolucija 1244 SB UN i dalje pravni okvir za Kosovo.

- Dan kasnije Kosovo je priznalo osam zemalja, prvi je bio Avganistan, zatim SAD, Francuska, Albanija, Turska, Velika Britanija, Australija i Senegal. Kosovo su do kraja 2008. priznale 53 države.

- Više od 15.000 hiljada Srba okupljenih na protestnom skupu u Kosovskoj Mitrovici odbacilo je deklaraciju o nezavisnosti Kosova.

- Na mitingu u Beogradu pod nazivom "Kosovo je Srbija" pred nekoliko stotina hiljada ljudi govorio je i premijer Srbije Vojislav Koštunica, kao i zamjenik predsjednika SRS Tomislav Nikolić.

- U incidentima više hiljada demonstranata pri kraju mitinga, zapaljena je ambasada SAD u Beogradu, a nekoliko drugih je oštećeno.

Tokom izgreda jedna osoba je izgubila život, više od 150 demonstranata i policajaca je povrijeđeno, a u policiju su privedene 192 osobe.

- Delegacija Rusije na čelu sa potpredsjednikom vlade Dmitrijem Medvedevim doputovala je u Beograd na razgovore sa najvišim srpskim zvaničnicima.

MART

- Gradski odbor SRS u Novom Sadu saopštio je da gradonačelnica Novog Sada Maja Gojković više nije članica te partije. Gojkovićeva je 27. oktobra registrovala novu političku partiju pod nazivom Narodna partija.

- Vlada Srbije je donijela Odluku o ukidanju viza za državljane Ruske Federacije.

- U sukobima Srba i policije u sjevernom dijelu Kosovske Mitrovice povrijeđeno je stotinak Srba, 45 pripadnika KFOR-a i 63 pripadnika UNMIK policije. Neredi su počeli nakon što je UNMIK policija uhapsila grupu bivših radnika pravosuđa srpske nacionalnosti koji su ušli u zgradu Međunarodnog suda u Mitrovici i zatražili da se vrate na radna mjesta sa kojih su izbačeni 1999. Od posljedica ranjavanja preminuo je jedan ukrajinski policajac.

- Stojan Župljanin je uhapšen 11. juna u Pančevu i izručen haškom Tribunalu, pred kojim je optužen za ratne zločine počinjene nad nesrpskim stanovništvom na području Bosanske Krajine.

APRIL

- Više hiljada Srba protestovalo je u sjevernoj Kosovskoj Mitrovici zbog jednostranog proglašenja nezavisnosti Kosova.

- Okružno javno tužilaštvo u Smederevu podiglo je optužnicu protiv još 48 osoba umiješanih u aferu prodaje i kupovine ispita na kragujevačkom Pravnom fakultetu. Afera "Indeks" izbila je u sredinom 2007. kada je podignuta prva optužnica protiv 41 osobe.

- Haški tribunal oslobodio je bivšeg vođu OVK Ramuša Haradinaja i saoptuženog Idriza Baljaja krivice za ratne zločine nad Srbima, Romima i Albancima u okolini Dečana 1998, a trećeoptuženi Ljah Brahimaj osuđen je na šest godina zatvora zbog okrutnog postupanja i mučenja zatvorenika.

- SAD su otvorile ambasadu u Prištini i time uspostavile saradnju sa Kosovom na najvišem diplomatskom nivou.  

- U selu Gornja Graštica, u opštini Priština, ubijen je iz vatrenog oružja N. Krasnići.

- Vlada Srbije odlučila je da se i na Kosovu i Metohiji 11. maja održe parlamentarni i lokalni izbori.

- EU je potpisala sa Srbijom Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju. U ime Srbije sporazum je potpisao potpredsjednik Vlade Srbije Božidar Đelić, a u ime EU evropski komesar za proširenje Oli Ren i šef diplomatije Slovenije kao predsjedavajuće EU Dimitrij Rupel.

 - Italijanska kompanija "Fijat" i država Srbija potpisali su Memorandum o razumijevanju o strateškoj saradnji i zajedničkom ulaganju u kragujevačku fabriku automobila Zastava.

MAJ

- Evropska komisija i slovenačko predsjedništvo EU u Briselu pozvali su evropske zemlje da građanima Srbije koji putuju u "šengensku zonu" izdaju besplatne vize.

- Potpredsjednik Evropske komisije Žak Baro uručio je u Beogradu srpskom predsjedniku Borisu Tadiću "mapu puta" za liberalizaciju viznog režima sa Srbijom, istakavši da taj dokument predstavlja "jasan i snažan" dokaz podrške EU Srbiji i njenoj evropskoj perspektivi.

- Okružni sud u Novom Sadu odlučio je da pilotu bivše JNA Emiru Šišiću odobri molbu za uslovni otpust. Šišić je 2005. osuđen u Italiji na 15 godina zatvora, zbog obaranja helikoptera Evropske zajednice 1992, u kojem su poginula četvorica italijanskih i jedan francuski diplomata.

- U Srbiji su održani parlamentarni, pokrajinski i lokalni izbori. Najviše poslaničkih mesta u parlamentu Srbije (102) osvojila je Lista za evropsku Srbiju - Boris Tadić. SRS Vojislava Šešelja je druga partija po broju osvojenih mandata (78). Dva mjeseca kasnije (7. jula) formirana je nova vlada čiji je premijer Mirko Cvetković, bivši ministar finansija. Poslije osam godina Socijalistička partija Srbije ponovo je postala dio vlasti. Vladu čine DS, G17 Plus, SPO, SDP, SDA Sandžak i Koalicija SPS, PUPS, JS.

JUN

- U sjevernom dijelu Kosovske Mitrovice Srbi su, poslije devet godina, konstituisali Skupštinu opštine.

- U nedostatku dokaza Opštinski sud u Požarevcu oslobodio je svih optužbi Marka Miloševića, sina bivšeg jugoslovenskog predsjednika Slobodana Miloševića, i petoricu njegovih saradnika koji su učestvovali u tuči ispred kafea "Pasaž" u tom gradu.

- Vrhovni sud Srbije osudio je na po 40 godina zatvora bivšeg načelnika Državne bezbednosti Radomira Markovića, bivšeg pukovnika DB-a i komandanta JSO Milorada Ulemeka, Nenada Ilića i Branka Berčeka za četvorostruko ubistvo na Ibarskoj magistrali. Pripadnik rasformiranog JSO-a Nenad Bujošević osuđen je na 35, kao i Dušan Maričić Gumar, a Leonid Milivojević na 30, dok je bivši direktor Savezne carine Mihalj Kertes osuđen na godinu i šest mjeseci zatvora.

- Novi šef UNMIK-a Lamberto Zanier preuzeo dužnost u Prištini od Joahima Rikera.

- Muškarac star oko 40 godina pokušao je da izvrši samoubistvo na Brankovom mostu, a od ove namjere ga je odgovorila slučajna prolaznica, manekenka Katarina Vučetić.

- Miladin Kovačević, osumnjičen da je pretukao studenta  pobjegao je iz Sjedinjenih Američkih Država u Njemačku sa "pasošem", odnosno sa putnim listom Republike Srbije tri dana nakon što je za njega uplaćena kaucija od 100.000 dolara, saopšteno je iz policije okruga Brum u američkom gradu Bingamtonu

JUL

- Na Saboru Islamske zajednice u Srbiji u Novom Pazaru, za glavnog muftiju ponovo je izabran Muamer Zukorlić.

- Haški tribunal je pravosnažno osudio penzionisanog generala JNA Pavla Strugara na sedam i po godina zatvora zbog granatiranja Starog grada u Dubrovniku u decembru 1991, umanjivši tako prvostepenu kaznu za pola godine.

- Vlada Srbije imenovala je Sašu Vukadinovića za novog direktora Bezbednosno informativne agencije. Raniji direktor te agencije Rade Bulatović podneo je ostavku nakon formiranja nove vlade.

- Poslije 13 godina skrivanja u Beogradu je uhapšen haški optuženik, bivši predsjednik Republike Srpske Radovan Karadžić.

- Zbog njegovog hapšenja predstavnici više nacionalističkih organizacija i SRS organizovali su proteste u Beogradu. Haškom tribunalu Karadžić je izručen 30. jula.

- Vlada Srbije donijela je odluku da se ambasadori Srbije vrate u zemlje EU iz kojih su bili povučeni nakon što su one priznale jednostrano proglašenu nezavisnost Kosova.

AVGUST

- Za gradonačelnika Beograda izabran je Dragan Đilas iz DS, a za njegovog zamjenika Milan Krkobabić iz PUPS-a.

SEPTEMBAR

- Zamjenik predsjednika SRS i šef poslaničke grupe te stranke u srpskom parlamentu Tomislav Nikolić podnio je ostavku na sve stranačke funkcije. Novi šef poslaničke grupe SRS postao je Dragan Todorović. - Šest dana kasnije Centralna otadžbinska uprava SRS isključila je Tomislava Nikolića iz stranke, kao i ostale članove tog stranačkog tijela, koji su prešli u njegov poslanički klub "Napred Srbijo". U Nikolićev novoformirani poslanički klub u republičkom parlamentu u međuvremenu je prešao 21 poslanik SRS.

- Skupština Srbije ratifikovala je Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju sa EU i Energetski sporazum sa Rusijom.

 - Vlada Srbije i italijanski Fijat potpisali su ugovor o osnivanju zajedničke kompanije i ulaganju 700 miliona evra u proizvodnju automobila.

- Vlada Srbije zabranila upotrebu Fejzbuka za vrijeme radnog vremena. Na Fejsbuku svoj profil imaju ministri Icica Dačić, Mlađan Dinkić, Božidar Đelić, Milutin Mrkonjić, pa i premijer Mirko Cvetković

OKTOBAR

- Pripadnici policije MUP-a Srbije uhapsili su 11 članova organizovane kriminalne grupe osumnjičene za primanje i davanje mita i zloupotrebu službenog položaja. Među uhapšenima je i predsjednik opštine Zrenjanin Goran Knežević.

- Dosadašnja glavna i odgovorna urednica lista "Politika" Ljiljana Smajlović razrešena je dužnosti, a potom imenovana za ambasadorku Srbije u Kanadi. Za novog glavnog i odgovornog urednika "Politike" izabran je novinar Dragan Bujošević.

- Na zahtjev Srbije, Generalna skupština UN usvojila je rezoluciju kojom se od Međunarodnog suda pravde traži savjetodavno mišljenje o zakonitosti proglašenja nezavisnosti Kosova.

- U Beogradu je osnovana Srpska napredna stranka (SNS), otcijepljeno krilo SRS.

- Vlada Srbije je odlučila da Srbija od 1. januara 2009. počne da jednostrano primjenjuje Prelazni trgovinski sporazum sa EU, koja nije donela formalnu odluku o primeni tog sporazuma sa Srbijom zbog protivljenja Holandije.

18 - Lideri DS i SPS, Boris Tadić i Ivica Dačić, potpisali su Deklaraciju o političkom pomirenju tih stranaka.

- Vlada Srbije uskratila je gostoprimstvo ambasadoru Crne Gore Anki Vojvodić nakon što su Crna Gora i Makedonija u četvrtak priznale Kosovo kao nezavisnu državu.

- Patrijarh srpski Pavle podnio je molbu da mu se na predstojećem Saboru SPC odobri "povlačenje iz aktivne službe".

NOVEMBAR

- Tri osobe su ubijene (Anđelka Š, Despot i Radivoje R.) sa više uboda nožem u ataru selu Kuzmin kod Sremske Mitrovice

 - EU je prihvatila uslove Beograda za razmještanje misije EU na Kosovu

- SB UN jednoglasno je podržao izvještaj i plan generalnog sekretara UN Ban Ki Muna o rekonfiguraciji međunarodnog civilnog prisustva na Kosovu.

- Umro Nikola Kavaja, "državni neprijatelj broj jedan" u SFR Jugoslaviji i četvorostruki neuspjeli atentator na Josipa Broza Tita

- Ministar spoljnih poslova Srbije Vuk Jermić ponovio je optužbe da je Hrvatska "etnički očistila" 250.000 ljudi sa svoje teritorije i ocijenio da bi bilo dobro da svi u regionu prihvate realnosti.

- Međunarodni sud pravde u Hagu oglasio se nadležnim za tužbu Hrvatske protiv Srbije, kojom se tvrdi da je zvanični Beograd odgovoran za genocid navodno počinjen nad nesrbima u toj republici 1991-1995. godine.

- Prištinski list "Ekspres" objavio je da su trojica Njemačkih državljana, osumnjičenih da su podmetnuli bombu pred sjedište Međunarodne civilne kancelarije, zapravo pripadnici njemačke tajne službe BND.

DECEMBAR

- U selu Osojane u blizini Kosovske Mitrovice pucano je na kuću srpskog povratnika Tomislava Piškulića.

- U porodičnoj kući u selu Kriljevo u opštini Kosovska Kamenica pronađena su tijela dvoje staraca, supružnici Bogdan i Stanica Stanković.

- Misija EULEX-a je počela i zvanično dvogodišnji mandat na Kosovu. Misija Evropske unije sada ima 1.400 pripadnika, a dostići će broj od 1.900.

- Vještak za balistiku Vlada Kostić utvrdio je da je novinarka Radislava Dada Vujasinović najvjerovatnije ubijena, isključivši mogućnost da je iz vršila samoubistvo.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.