Stevandić: Srpska podržava evropski put, problem nedosljednost EU

BUDIMPEŠTA - Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić danas je u Budimpešti izjavio da je jedan od ključnih problema EU njena nedosljednost i poručio da Srpska podržava evropski put BiH, ali da to ne može biti put ustavne erozije, niti političke centralizacije.

Stevandić je naveo da proces evropskih integracija nije sporno pitanje za Republiku Srpsku, ali da se stabilnost BiH ne može graditi na instrumentu bonskih ovlaštenja, već isključivo na unutrašnjem dogovoru konstitutivnih naroda i entiteta.

Institucija visokog predstavnika

Učestvujući na 12. konferenciji predsjednika parlamenata zemalja Jugoistočne Evrope, Stevandić je ukazao da u praksi postoji institucija visokog predstavnika sa takozvanim bonskim ovlašćenjima koja omogućava nametanje zakona i direktne intervencije u zakonodavni proces - ovlaštenja kakva ne postoje u institucionalnom okviru EU.

Stoga se, naglasio je Stevandić, postavlja suštinsko pitanje - kako je moguće zahtijevati pune evropske standarde, a istovremeno održavati mehanizam koji odstupa od principa vladavine prava i demokratskog legitimiteta?

- Ako Evropa insistira na vladavini prava, onda ona mora biti univerzalna, a ako govorimo o demokratiji, odluke moraju donositi izabrane institucije - rekao je Stevandić.

On je naglasio da se zemlje ne primaju u EU tako što im se ukidaju specifičnosti, već upravo sa svojim specifičnostima - ustavnim, kulturnim i institucionalnim.

- BiH ima specifičnu ustavnu strukturu utemeljenu Dejtonskim mirovnim sporazumom. Republika Srpska je njen ustavni entitet sa jasno definisanim nadležnostima koje nisu predmet političkog eksperimenta, već međunarodno i pravno utvrđena činjenica - istakao je Stevandić.

Dvostruki aršini

Ukazao je na to da se, sa jedne strane, od zemalja kandidata zahtijeva puna primjena evropskih standarda, vladavine prava i institucionalne transparentnosti, dok se, s druge strane, u pojedinim slučajevima tolerišu ili čak podržavaju mehanizmi koji nisu u skladu sa tim istim principima.

Stevandić je istakao dosljednu politiku premijera Mađarske Viktora Orbana, koji je u više navrata jasno naglasio da je proširenje EU prema Jugoistočnoj Evropi pitanje strateške vizije, a ne kratkoročne političke taktike.

- Ta dosljednost u stavovima, bez obzira na pritiske i promjenjive političke okolnosti, pokazuje da se evropska politika može voditi principijelno i dugoročno - naglasio je Stevandić, govoreći o temi “Stanje proširenja u regionu Jugoistočne Evrope”.

On je upozorio da EU ne smije stvarati utisak podjele na zemlje prvog i drugog reda, nego proces proširenja mora biti zasnovan na ravnopravnosti i poštovanju specifičnosti svake države, a ne na evropskom fanatizmu koji podstiče isključivost, produbljuje podjele i udaljava Uniju od njenih izvornih principa mira i dogovora.

O Srpskoj ne odlučujte bez nje

On je poručio predstavnicima EU da ne odlučuju o Republici Srpskoj bez nje.

- Republika Srpska ostaje posvećena dijalogu. Mi ne odbijamo razgovore. Naprotiv, mi ih tražimo. Ali dijalog podrazumijeva ravnopravnost, a ravnopravnost znači da niko nema pravo da odlučuje u ime drugih. Jugoistočna Evropa nije periferija Evrope. Ona je njen istorijski i geopolitički dio. Dugotrajna neizvjesnost u procesu proširenja slabi reformsku motivaciju i stvara prostor za nestabilnost - napomenuo je Stevandić.

U aktuelnim globalnim okolnostima, u kojima su brojna žarišta nestabilnosti van Evrope izrazito neizvjesna, kaže Stevandić, primjetno je da su SAD pokazale pragmatizam kada je riječ o očuvanju mira na evropskom prostoru. On smatra da takav pristup, usmjeren ka stabilnosti i izbjegavanju eskalacija, zaslužuje ozbiljnu pažnju.

On je izrazio uvjerenje da je današnja rasprava o proširenju EU istovremeno rasprava o principima na kojima Evropa počiva.

Stevandić je podsjetio da EU počiva na principu poštovanja nacionalnog identiteta i ustavnih struktura zemalja članica, dodavši da Ugovor o EU, u svom članu četiri, jasno predviđa da Unija poštuje nacionalni identitet država članica, uključujući njihove osnovne političke i ustavne strukture.

- Ako se taj princip primjenjuje na države članice, onda mora biti poštovan i u procesu pristupanja - istakao je Stevandić na konferenciji na kojoj učestvuju i predsjednici parlamenata zemalja Višegradske grupe.

Diskusija Kemala Ademovića

Predsjednik Narodne skupštine Republike Srpske ogradio se od dijela diskusije predsjedavajućeg Doma naroda Parlamentarne skupštine BiH Kemala Ademovića, navodeći da je u BiH stav samo ono što se dogovore tri naroda i dva entiteta, te da ovo nije mjesto za iznošenje pojedinačnih ocjena.

Stevandić je rekao da je saglasan sa onim što je rekla predsjednik Narodne skupštine Srbije Ana Brnabić i predsjedavajući Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH Marinko Čavara, te kolege iz Sjeverne Makedonije i Crne Gore.

- O Republici Srpskoj i BiH mora se razgovarati sa nama, a ne o nama. Bez uključivanja legitimno izabranih institucija nema trajnog rješenja. Bez unutrašnjeg dogovora nema stabilnosti. Bez poštovanja ustavnih specifičnosti nema uspješne integracije. Evropa se gradi na raznolikosti, a ne na uniformnosti. Gradi se na principima, a ne na izuzecima. Gradi se na dogovoru, a ne na nametanju. I zato dozvolite da zaključim jasnom i nedvosmislenom porukom Evropskoj uniji - razgovarajte sa nama, ne odlučujte o nama bez nas! -  naglasio je Stevandić.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.