Srbi u BiH i dalje meta Berlina i Londona

BEOGRAD - Globalni sukob velikih sila i njegova dinamika na Balkanu doveli su do novih, neprikrivenih pritisaka i nastojanja da srpski narod koji živi izvan granica Srbije, u devet susjednih i obližnjih država i teritorija, bude dodatno obespravljen.

Istaknuto je to u novom izvještaju o političkim pravima Srba u regionu Naprednog kluba iz Beograda, na čelu sa istoričarom Čedomirom Antićem.

Riječ je o 18. analizi stanja u Republici Srpskoj, BiH, Crnoj Gori, Hrvatskoj, Autonomnoj pokrajini Kosovo i Metohija (Kosovo-UMNIK) kao i Sjevernoj Makedoniji, Albaniji, Sloveniji, Rumuniji i Mađarskoj tokom 2025/2026. godine.

U dijelu koji se odnosi na politička prava srpskog naroda u Republici Srpskoj, odnosno u BiH, naglašeno je da je, situacija tokom 2025. i 2026. nešto bolja zahvaljujući odluci SAD i dijela saveznika da ukinu sankcije vođstvu Republike Srpske i zamijene nelegalnog visokog predstavnika Kristijana Šmita.

- SAD su izjavile da ne žele više da stvaraju nacije i države. Ipak, Nemačka i Britanija i dalje žele stvaranje sekularne "bosanske nacije". Nastavljeni su i pokušaji otimanja ustavnih nadležnosti i vlasništva samo Republici Srpskoj - navedeno je u analizi.

USTAVNI SUD BiH

Od posebne važnosti je, navode autori izvještaja, nastojanje Ustavnog suda BiH da izmijeni Ustav države i to kršenjem procedura i većinom koja nema legitimitet.

- U vreme Svetskog prvenstva u fudbalu povećan je broj etnički motivisanih incidenata. Obespravljivanje Srba sprovode i nelegalnim i nelegitimnim pritiscima u vezi zločina počinjenog u Srebrenici, koja predstavlja krunu političke i rasističke zloupotrebe stradanja naroda i sudstva - naglašeno je u dokumentu.

Kada je riječ o položaju Srba u Hrvatskoj, autori naglašavaju da je nastavljena politika asimilacije i obespravljivanja Srba.

- Iako imaju široka prava, Srbi su predmet sistematskog obespravljivanja, kampanji mržnje, a i dalje su žrtve svakodnevnih incidenata na nacionalnoj osnovi - piše u izvještaju, u kojem podsjećaju da u Hrvatskoj nisu ispunjene odredbe Erdutskog sporazuma, te da je ćirilica, uprkos zakonu, i dalje potisnuta.

CRNA GORA

U Crnoj Gori, navode autori, Srbi imaju nešto veća prava i manje su neravnopravni nego prije 2024. godine. Uprkos tome, cjelokupan srpski narod i dalje je meta kampanji mržnje i državne asimilacije u toj državi.

Na teritoriji Kosovo-UNMIK Srbi su i dalje meta policijskog i etničkog progona.

- SPC je i dalje predmet napada i pitanje svojine manastira Dečani dovelo je do presude Ustavnog suda Kosova-UNMIK koju albanske vlasti ne poštuju. Protivno sporazumima i uz formalnu kritiku SAD i EU ugašeno je 59 ustanova srpskog naroda na Severu Kosova, a oko 50 Srba leži u kosovskim zatvorima od optužbama koje su političke ili ispolitizovane - piše u dokumentu.

Nastavljeni su napadi i na pošte, zdravstveni i obrazovni sistem, a albanske ustanove Kosova-UNMIK počele su albansku kolonizaciju srpskih opština o trošku svih građana.

U Sjevernoj Makedoniji srpski narod je i dalje obespravljen te nema ista prava kao nacionalne manjine u drugim bivšim jugoslovenskim republikama.

Slično je i u Sloveniji gdje Srbi i dalje ne uživaju status nacionalne manjine, za razliku od nekih drugih, malobrojnijih, naroda. Ni u Albaniji srpski narod ne uživa prava nacionalne manjine, dok je položaj Srba u Rumuniji i Mađarskoj tokom protekle godine bio zadovoljavajući.

 - Posle promene vlasti u Mađarskoj očekujemo smanjenje budžeta i manju institucionalnu podršku srpskom narodu u ovoj državi - navode u Naprednom klubu.

POZIV NA PROMJENU

Napredni klub predlaže značajniju podršku, veća ulaganja, politiku širih osnova, demokratsku i institucionalnu, po uzoru na politike država sa sličnim problemima: Mađarske, Izraela, Hrvatske i Bugarske.

- Zahtevamo i, gde god je to moguće, vođenje politike reciprociteta.

Takođe, verujemo da je, nakon decenija naših nastojanja, izvesno da SAD i saveznici ne žele da srpskom narodu pruže ravnopravnost, čak ni u uslovima koje su sami stvorili ratovima protiv Srbije i Jugoslavije tokom devedesetih godina 20. veka - poručeno je iz Naprednog kluba te su dodali da je zbog svega neophodna radikalna promjena politike Srbije, izmjena kulturnog obrasca, demokratizacija države i stavljanje nacionalnog i državnog pitanja u središte njene politike.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.