Srbi se prisjećaju zloglasne operacije “Sana 95”, Bošnjaci ponovo slave “oslobođenje”: To se teško može nazvati suživot

BANjALUKA - Rane iz septembra 1995. godine još su žive, krvare i četvrt vijka poslije zloglasne operacije “Sana 95”, koju Bošnjaci i danas slave uz prisustvo ratnih starješina, dok Srbi pale svijeće za 357 civila ubijenih u zapadnokrajiškim opštinama.

Zločinačku operaciju, koja je trajala od 13. septembra do 12. oktobra 1995. godine, predvodio je komandant Petog korpusa tzv. Armije BiH Atif Dudaković, kome sude za zločine u Krajini. O zločinima nad Srbima svjedoči veliki broj snimaka, a posebno su upečatljivi oni na kojima Dudaković naređuje da bude spaljeno sve što je srpsko.

Tog kišnog septembarskog dana kolona, mahom staraca, uputila se ka nepoznatom cilju. Pred njima je bila krvava Petrovačka cesta, iza njih je ostalo sve što su imali. Na traktorima u koloni uglavnom su bili mladići, koji su još sanjali dječačke snove i koji su odrasli preko noći.

- Čuo se samo zvuk granata koje su padale po Petrovcu i poneki jecaj. Ostavili smo sve što smo imali i krenuli u nepoznato, samo žive glave da iznesemo. Otac je bio na ratištu, majka, baka i ja morali smo krenuti da bismo preživjeli. Prvi put sam tada sjeo sam za volan. Ne znam kako smo stigli živi do Dervente. Te rane nikada nisu zarasle - ispričao je Mišo P. prisjetivši se jednog od najtužnijih dana u svom životu.

Ni danas, nakon 25 godina, nije mu lako da priča o tom septembru, koji budi nemir i sjećanja na rođake i komšije koji su poginuli.

U znak sjećanja na sve stradale, u Sabornom Petropavlovom hramu u Bosanskom Petrovcu danas u 17 časova biće služen parastos. Svega stotinak metara od hrama, u organizaciji bošnjačkog udruženja boraca, biće slavljeno se “oslobođenje”, kao što je bila praksa svih 25 godina, a organizatori su najavili i prisustvo svojih ratnih starješina.

Profesor istorije na banjalučkom Filozofskom fakultetu Boško Branković rekao je za “Glas Srpske” da operacija “Sana 95” za rezultat nije imala oslobođenje, već etničko čišćenje i masovna ubistva Srba.

- U Drvaru, Bihaću, Bosanskom Petrovcu, Ključu, Bosanskoj Krupi, Novom Gradu, Sanskom Mostu i Prijedoru, u toj akciji ubijeno je 357 civila. Najmlađa žrtva bila je devetogodišnja Bobana Zorić, a najstarija Mika Grubiša (99). Ubijani su i zarobljeni pripadnici Vojske RS - rekao je Branković.

Dodao je da su srpska sela spaljena, a hramovi uništeni. On je istakao da Srbi povratnici danas imaju veoma mala politička prava.

- Sve je zamagljeno kvazi-pričom o suživotu, koji postoji dok Srbi poštuju bošnjačku verziju istorije iz devedesetih. U suprotnom slučaju budu, kako se to voli reći, “postavljeni na svoje mjesto”. Nažalost, Bošnjaci su za svoje ciljeve našli podobne Srbe, poluobrazovane, koji misle da znaju da vode politiku - upozorio je Branković, izrazivši nadu da će mlađi naraštaji prevazići podjele i okrenuti se ekonomskom napretku.

Da povratnici zaista žive teško potvrđuje podatak da i dalje postoje sela u kojima nema struje, a od ove školske godine zatvorene su još tri područne škole, jer nema đaka. Predsjednik Udruženja “Povratnici” Nemanja Davidović kaže da je ova opština zaboravljena od svih, što potvrđuju i problemi koje je donijela migrantska kriza.

- Loša infrastruktura, ekonomska situacija, nepostojanje uslova za školovanje i napredak mladih, nepostojanje saradnje između Srba i Bošnjaka, stvarna je slika života u ovoj opštini, u kojoj su povratnici i jedni i drugi - rekao je Davidović. Ističe da trenutno stanje u opštini nije dobro ni za jedne ni za druge.

- Uvjeren sam da su i Srbi i Bošnjaci koji žele da žive normalno i u miru spremni da razgovaraju o budućnosti i napretku, a ne o ratu, jer sve dok budemo pričali o ratu, ići ćemo slijepim putem - poručio je Davidović.

Načelnik Bosanskog Petrovca Dejan Prošić ističe da je 14. septembar dan kada najviše dolazi do izražaja podijeljenost po nacionalnoj osnovi.

- Bošnjaci slave dan “oslobođenja”, a Srbi se sjećaju jednog od najtužnijih dana u svojoj bližoj istoriji. Oni će slaviti uz vatromet, a mi polagati cvijeće i paliti svijeće za naše ubijene - rekao je Prošić.

Sjećajući se poginulih, pod sloganom: “Da se nikada ne zaboravi, da se nikada ne ponovi”, 25 godina od progona srpskog stanovništva juče je obilježeno u Drvaru.

Masovne grobnice

Boško Branković je kazao da je samo na teritoriji Bosanskog Petrovca do sada pronađeno deset masovnih i 22 pojedinačne grobnice. Osim toga, dodao je, u Ključu je otkrivena jedna masovna i 62 pojedinačne grobnice, u Sanskom Mostu dvije masovne i 57 pojedinačnih i u Bosanskoj Krupi dvije masovne i 72 pojedinačne grobnice.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.