Odškrinuta vrata zavišu granicu za penziju

Banjaluka - Fond penzijsko-invalidskog osiguranja RS najavio je usaglašavanje uslova za ostvarivanje prava na starosnu penziju za zemljama okruženja i članicama EU, što otvara vrata produžavanju radnog vijeka zaposlenih u Srpskoj, po svemu sudeći, za dvije godine.

Prema važećim propisima, uslov za odlazak u starosnu penziju za muškarce je 65, a za žene 58 godina, uz minimalno 15 godina radnog staža. S druge strane, u većini zemalja okruženja i EU te granice su više ili su donesene odluke o njihovom podizanju. Kada je u pitanju redovna penzija, uslovi u RS su 40 godina staža osiguranja i 60 godina života za muškarce, te 35 godina staža i 58 godina života za žene.

Vlasti u RS obavezale su se nedavno usvojenom reformskom agendom na kojoj insistira EU na sprovođenje dodatnih reformi u oblasti penzijsko-invalidske zaštite, uključujući i ispitivanje potrebe za reformom parametara penzijskog sistema.

Direktor Fonda PIO RS Mladen Milić rekao je da stalno prate parametre i predlažu nova rješenja s ciljem prevencije i smanjenja potencijalnih opasnosti koje mogu predstavljati probleme za samoodrživost penzijskog sistema.

- Na svakih pet do deset godina treba da budu preispitani parametarski sistemi, da se vidi u kom pravcu se kreće penzijski sistem i da li je on samoodrživ. Ono što nas sasvim sigurno očekuje u idućem periodu je usaglašavanje uslova za ostvarivanje prava na starosnu penziju za zemljama okruženja i članicama EU - rekao je Milić.

On je pojasnio da je u Hrvatskoj, Sloveniji, Crnoj Gori i Makedoniji kao uslov za odlazak u penziju već podignuta granica na 67 godina starosti ili je definisano da se do nje dođe kroz postepeno povećanje tokom nekoliko godina.

- Crnogorci već razmišljaju o podizanju granice na 68 godina. Nas realno nakon sprovođenja parametarske reforme očekuje povećanje granice sa 65 na 67 godina iz prostog razloga jer je životni vijek čovjeka produžen, a medicina i tehničko-tehnološki razvoj su napredovali - kaže Milić.

Predsjednik Saveza sindikata RS Ranka Mišić rekla je da je i prilikom donošenja Zakona o PIO prije nekoliko godina pokušano podizanje granice za odlazak u starosnu penziju.

- Mi nismo dozvolili da to bude urađeno. Zamislite radnika koji ima 67 godina, a penje se na skelu i zida, učiteljicu koja drhti u učionici ili medicinsku sestru koja treba da previje bolesnika. Radnik sa 67 godina u RS ne može biti radnik. Mi smo apsolutno protiv podizanja granica za odlazak u penziju - istakla je Mišićeva.

Dodala je da podizanje starosne granice ne znači veću produktivnost i nova radna mjesta, već bi imalo potpuno suprotne efekte.

- To nije ništa drugo nego put ka tome da radnici koji sada rade nikada ne odu u penziju jer je to jedini način da se spasi Fond PIO - istakla je Mišićeva.

Predsjednik Udruženja penzionera RS Rade Rakulj kazao je da evropske zemlje teže ka granici od 67 godina, ali upozorava da prilike u RS nisu ni blizu onima u kojima rade i žive stanovnici zapadne Evrope.

- U RS je niži prosjek dužine životnog vijeka od većine zemalja Evrope. Imamo i teže mogućnosti zapošljavanja i uvođenja mladih u posao i ljudi kasno počinju da rade. U zapadnoj Evropi radni vijek počinje u prosjeku šest do sedam godina ranije. Ne bi bilo objektivno i opravdano da kod nas granica sa 65 bude pomjerena na 67 godina - rekao je Rakulj.

Prema njegovim riječima, sada nije vrijeme za podizanje granice za odlazak u starosnu penziju i umjesto toga bi trebalo razmotriti druge promjene.

- Mi ćemo svakako kraće koristiti penzije. Možda ih sada koristimo duže, ali to je zbog postojanja posebnih prava na osnovu učešća u ratu, a ne prava iz rada. Imamo i 40 odsto stanovništva koje ne radi i zato sadašnje vrijeme nije vrijeme za tu vrstu promjena. Vrijeme je za suzbijanje posebnih prava. Zašto vojno lice koje duže živi od prosječnog radnika ima pravo da ranije ode u penziju - upitao je Rakulj.

Za najvećim promjenama u zakonodavstvu koje se tiču odlaska u starosnu penziju u Evropi posegli su Crna Gora i Poljska, koje su granicu za penzionisanje podigle sa 67 godina starosti za oba pola. Propisi u mnogim zemljama nalažu povećanje starosne granice u periodu od nekoliko godina - Italiji na 66 godina, Norveškoj, Njemačkoj, Španiji i SAD na 67, a u Velikoj Britaniji na 68 godina starosti.

Reforma

Reforma penzijskog sistema u RS je obavljena prije nekoliko godina i Srpska je u toj oblasti znatno ispred FBiH. Taj proces, međutim, nije doveden do kraja jer nije usvojen novi zakon o radu.

- Promijenjeni su propisi o PIO, doprinosima, pravima boraca i o zdravstvenoj i socijalnoj zaštiti, a da bi bilo sve zaokruženo, neophodno je donošenje novog zakona o radu - istakao je Mladen Milić.

Donošenje novog zakona o radu već godinama je kamen spoticanja između Vlade, poslodavaca i sindikata. Iz Vlade su najavili da će, čim prođu godišnji odmori, to pitanje vratiti na sto kako bi zakon bio usvojen do kraja godine.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.