Nije bilo udruženog zločinačkog poduhvata

Banjaluka - Sudija Haškog tribunala iz Zambije Priske Nijambe istakla je u izdvojenom mišljenju na prvostepenu presudu penzionisanom generalu Vojske RS Zdravku Tolimiru da u Srebrenici nije bilo udruženog zločinačkog poduhvata i da plan za evakuaciju muslimanskog stanovništva nije nametnula srpska strana, već je on potekao od ratnih čelnika enklave i političkog rukovodstva iz Sarajeva.

Sudija Nijambe, koju su prilikom donošenja presude Tolimiru preglasala preostala dva člana sudskog vijeća, pozivajući se na klasične pravne principe i navodeći dokaze predočene tokom suđenja ubjedljivo dovodi u pitanje osnovanost svih glavnih tačaka presude.

Sudija iz Zambije ne osporava činjenicu da je dolazilo do protivpravnog ubijanja zarobljenika, ali dovodi u pitanje obim i karakter tih postupaka.

- Dokazi ukazuju na to da su na određenim lokalitetima ubistva vršile manje grupe pripadnika Vojske RS i da su oni bili ti koji su odlučivali ko će biti strijeljan. Na osnovu predočenih dokaza, pokazalo se da su na raznim mjestima gdje su obavljana strijeljanja razlog za ubijanje ljudi bili specifični lični motivi, kao što je osveta - istakla je sudija iz Zambije.

Na osnovu navedenog, sudija Nijambe odbacuje zaključak većine u sudskom vijeću da se tu radi o udruženom zločinačkom poduhvatu koji predstavlja efikasno organizovanu operaciju ubijanja iza koje stoji veliki broj oficira Vojske RS visokog ranga, a koju je na terenu sprovodio veliki broj vojnika.

- Po mojoj ocjeni spontanost navodnog udruženog zločinačkog poduhvata, što se ogleda u pozivima na dobrovoljno učešće u strijeljanjima, takođe vodi i razumnom zaključku da je sve počelo u okvirima manje grupe pojedinaca koji su postupali neovlašćeno i u tajnosti - navela je sudija Nijambe.

To znači da pod datim okolnostima ubijanje ne samo da nije moglo biti djelo generala Tolimira, nego čak ni odluka vojnog ili političkog vrha RS.

Oštro kritikujući nalaze na osnovu kojih većina u sudskom vijeću utvrđuje elemente potrebne za konstatovanje genocida, sudija Nijambe ističe da tokom suđenja nisu izneseni dokazi da je postojao udruženi zločinački poduhvat.

- Bez predočene trunke dokaza za formulisani plan koji bi ukazivao na postojanje udruženog zločinačkog poduhvata za vršenje ubistava i bez ikakvih dokaza u vidu izjava koji bi ukazivali na postojanje takvog umišljaja, većina se oslanja na posredne dokaze na osnovu kojih izvodi zaključke o postojanju takve namjere - navodi sudija Nijambe.

Kada je u pitanju prinudno izmještanje stanovništva iz Srebrenice sudija Nijambe ukazuje na činjenicu da su srebrenički muškarci napustili enklavu i krenuli u proboj kroz protivničku teritoriju, prepuštajući svoje žene, djecu i stare samima sebi.

- U takvoj situaciji za ove posljednje bilo je prirodno da žele da se dobrovoljno pridruže članovima svih porodica koji su dospjeli na teritoriju pod kontrolom Armije RBiH. Plan za evakuaciju bio je prihvatljiv većini stanovništva enklava, odnosno izbjeglicama sa drugih lokaliteta, koje nisu bile vezane za Srebrenicu ili Žepu. Oni su smatrali da će biti mnogo bezbjedniji na teritoriji pod kontrolom svoje etničke grupe u Tuzli - navela je Nijambe u izdvojenom mišljenju.

Haški tribunal je osudio Tolimira na doživotni zatvor, proglasivši ga krivim za genocid nad muslimanima u Srebrenici i Žepi 1995. godine. Tolimir je kao član udruženog zločinačkog poduhvata proglašen krivim za genocid, udruživanje radi počinjenja genocida, istrebljenje, ubistva, progon i prisilno premještanje.

Nema dokaza za ubistva

Sudija Nijambe je istakla i vrlo značajnu dimenziju ukupnih događaja koji su uslijedili poslije zauzimanja Srebrenice 11. jula 1995. godine, a koju većina u sudskom vijeću prenebregava da uzme u obzir, kao što se dogodilo i u drugim slučajevima pred Haškim tribunalom.

- Bez daljih forenzičkih istraživanja u vezi sa izvjesnim brojem poginulih u vezi sa kojima su dokazi nejasni, ja ne mogu biti ubijeđena van svake razumne sumnje da te smrti zadovoljavaju kriterijum za ubistvo. Dokazna građa u ovom predmetu pokazuje da je veliki broj pripadnika kolone poginuo u borbenim dejstvima. Njihov broj možda iznosi i do 3.000 ljudi - istakla je sudija Nijambe.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.