Mandati stranih sudija obilježeni aferama i skandalima

BANjALUKA - Pravosudne institucije na nivou BiH prvi put poslije rata trebalo bi da ostanu bez često osporavanih i u skandale upletenih međunarodnih članova kojima do kraja godine ističu mandati.

U pravosudnim institucijama na nivou BiH radi 12 stranih sudija, tužilaca i službenika koji će, ukoliko budu ispoštovane preporuke iz strukturalnog dijaloga sa Evropskom unijom o reformi pravosuđa BiH, do kraja godine morati da napuste te pozicije i prepuste ih domaćem kadru.

Evropska komisija je u preporukama datim vlastima u BiH jasno stavila do znanja da je potrebno nastaviti rad na ukidanju pozicija međunarodnog osoblja u pravosuđu na nivou BiH.

U Sudu BiH od 37 zaposlenih sudija četvorica su stranci, a zajedničko im je da su odlično plaćeni i da su vodili neke od najvećih slučajeva ratnih zločina i organizovanog kriminala.

Jedan od njih je Slovenac Mitja Kozamernik, kojeg je na tu funkciju 7. juna 2006. godine imenovao visoki predstavnik Kristijan Švarc Šiling. On je imenovan na funkciju međunarodnog sudije u odjeljenju za ratne zločine i odjeljenju za organizovani kriminal, privredni kriminal i korupciju Krivičnog i Apelacionog odjeljenja Suda BiH. Njemu je odlukama visokih predstavnika u dva navrata produžavan mandat, a posljednji put to je učinio Valentin Incko u januaru 2010. godine.

Kerol Majkl Paralta sa Malte obavlja dužnost sudije od 1. februara 2008. godine. I njemu je odlukom visokog predstavnika produžen mandat, koji mu ističe 4. februara 2012. godine.

Sudija Filip Vajner imenovan je 2008. godine, a nakon što mu je mandat u dva navrata produžen on bi Sud BiH trebalo da napusti 4. septembra 2012. godine.

Amerikanka Patrišia En Velen imenovana je za sudiju u Sudu BiH u maju 2007. godine. I njoj je u dva navrata produžavan mandat koji traje do kraja ove godine.

U Tužilaštvu BiH angažovana su takođe četiri međunarodna člana koja rade u odjeljenjima za ratne zločine i organizovani kriminal, privredni kriminal i korupciju.

Erik Larson iz SAD imenovan je 30. marta 2010. godine, a zanimljivo je da je do tada radio kao pravnik pri OHR-u.

Filipinac Džud Romano prvi mandat počeo je 9. februara 2006. godine, ali mu je on po isteku produžen. Romano se nalazi u centru pažnje zbog "predmeta Dobrovoljačka ulica", gdje se godinama čeka procesuiranje odgovornih za ubistvo vojnika JNA. Osim što je zataškavao ovaj slučaj Romano je bio upleten i u aferu sa Filipinkom Ane Mari Malari koja je radila kao kućna pomoćnica u rezidenciji atašea Saudijske Arabije u Sarajevu.

Marjan Pogačnik iz Slovenije je imenovan za međunarodnog tužioca 14. oktobra 2010. poslije čega je raspoređen u Posebno odjeljenje za ratne zločine. Prije toga je bio sudija u Sudu BiH.

Rut Lej iz Njemačke posao tužioca u Tužilaštvu BiH preuzela je 1. avgusta 2010. godine, a na tu dužnost je stigla iz Haškog tribunala.

U Visokom sudskom i tužilačkom savjetu (VSTS) BiH, zaduženom za imenovanje sudija i tužilaca, kazali su da mandat svim međunarodnim tužiocima u Tužilaštvu BiH ističe do kraja 2012. godine.

U Ustavnom sudu BiH od devet sudija trećina dolazi iz inostranstva. Konstans Griv iz Njemačke obavlja dužnost potpredsjednika Ustavnog suda BiH od 30. maja 2009. godine.

Tudor Pantiru iz Moldavije sudija je od septembra 2002. godine, a prethodno je bio i potpredsjednik suda. Margarita Caca-Nikolovska iz Makedonije imenovana je 1. februara 2011. godine.

- Sve izabrane sudije, uključujući inostrane, imaju pravo da budu na sudijskoj funkciji do napunjene 70. godine života. To je ustavna odredba - rekli su u Ustavnom sudu BiH.

Delegati i poslanici iz RS u Parlamentu BiH smatraju da bi bilo skandalozno da stranim sudijama i tužiocima bude ponovo produžen mandat.

Delegat SNSD-a Krstan Simić pozdravio je preporuku Evropske komisije da se BiH stranim sudijama i tužiocima zahvali na pomoći za koju kaže da i nije bila velika.

- Sve velike afere sa bombastično najavljenim istragama i suđenjima režirali su strani tužioci, a kasnije su u tim procesima sudile strane sudije. Sve su završavale fijaskom i skandalima - rekao je Simić.

On je naglasio da je dobro da se što prije završi ta neuspješna epizoda sa strancima u pravosuđu.

- Nije ni bilo potrebe da se u Sudu i Tužilaštvu BiH angažuju strane sudije i tužioci. Inicijative za produžetak mandata uglavnom su dolazile iz Sarajeva i bošnjačkih krugova. To je potvrda da su ti krugovi očekivali njihovu podršku u ostvarivanju svojih ciljeva. Zbog toga očekujem da će biti pokušaja sa njihove strane da se zadrži status tih sudija unutar institucija BiH - smatra Simić.

Poslanik SDS-a Aleksandra Pandurević smatra da se ne može govoriti o nezavisnom pravosuđu u BiH dok god u njemu sjede stranci.

- Osim pristrasnosti sporni su i kredibilitet i stručnost tih sudija i tužilaca. Čast izuzecima, ali koliko su stručni najbolje pokazuju optužnice u slučajevima navodnog kriminala koje su sve od reda padale u vodu - rekla je Pandurevićeva.

VSTS

Prvi mandat međunarodnog člana VSTS-a Svena Marijusa Urkea iz Norveške istekao je 30. juna 2008. godine, ali je u dva navrata produžavan i ističe mu na kraju godine.

"Glas Srpske" je pisao da je Urke siva eminencija u pravosuđu na nivou i da je imenovan nezakonito zahvaljujući vezama iz OHR-a.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.