Helez najpametniji kad ćuti

BANjALUKA - Ministar odbrane BiH Zukan Helez (SDP) nema ovlašćenje da zvaničnicima Republike Srpske zabrani ulazak u objekte Oružanih snaga (OS) tako da je i njegova posljednja naredba, koja ide u tom pravcu, samo mrtvo slovo na papiru i svjesna provokacija pred 12. maj, kada će u banjalučkoj kasarni biti obilježen Dan Vojske Republike Srpske i Trećeg pješadijskog (Republika Srpska) puka u prisustvu republičkog političkog vrha.

Tim riječima su u petak zvaničnici Srpske i najbliži saradnici Heleza u resoru odbrane odgovorili na naredbu koju je izdao načelniku Zajedničkog štaba Oružanih snaga (OS) BiH da pripadnici OS ne smiju dozvoliti predsjedniku Srpske Miloradu Dodiku, predsjedniku Narodne skupštine Nenadu Stevandiću te premijeru Radovanu Viškoviću ulazak na vojne lokacije.

U naredbi je, kako su objavili mediji, navedeno da im je zabranjen ulazak s ciljem otklanjanja "bilo kakvog mogućeg političkog uticaja na nesmetan rad i život OS, njihovu destabilizaciju i eventualno gubljenje povjerenja građana u OS" te da će kršenje naredbe od bilo kojeg člana OS biti smatrano kršenjem odredaba člana 84. Zakona o službi u OS koje uključuju podnošenje krivične prijave, disciplinski postupak i udaljenje iz službe.

Srpski član i predsjedavajuća Predsjedništva BiH Željka Cvijanović je poručila da bi mu bilo pametnije da prestane sa uzurpatorskim namjerama.

- Helez ne može nikome ništa zabranjivati, jer je vrhovni komandant OS Predsjedništvo, a ne on - istakla je Cvijanovićeva za  Srnu.

To je podvukao i Helezov zamjenik Aleksandar Goganović.

- Moj kabinet nije dao saglasnost na ovu odluku, niti Helez ima zakonska ovlašćenja da izdaje ovakva naređenja, jer je Predsjedništvo BiH, po zakonu, vrhovni komandant OS - naveo je Goganović uz poruku Helezu da će 12. maja biti časno obilježen Dan VRS i Trećeg pješadijskog (RS) puka kao znak sjećanja na najbolje srpske sinove koji su ugradili živote u temelje Srpske.

Uloge u lancu odbrane su, naime, propisane Ustavom i Zakonom o odbrani. U Ustavu piše da će svaki član Predsjedništva BiH, po službenoj dužnosti, vršiti funkciju civilnog komandanta OS, a detalji o zadacima, ulogama i nadležnostima su propisani navedenim zakonom.

- Lanac komandovanja i kontrole počinje od Predsjedništva do ministra, pa preko načelnika Zajedničkog štaba, komandanata Operativne komande i Komande za podršku OS do komandanata podređenih komandi i jedinica - navedeno je u zakonu.

Ministar ima komandne nadležnosti "koje su predmet vrhovne komande i kontrole Predsjedništva".

- On izdaje naređenje načelniku Zajedničkog štaba za razmještaj ili upotrebu bilo koje jedinice u zemlji ili van zemlje da bi se omogućilo sprovođenje odluka Predsjedništva, naređenje načelniku Zajedničkog štaba za aktiviranje rezervnih jedinica i kategorija rezervista, u skladu s ovim zakonom, izdaje naređenje za razmještaj ili upotrebu bilo kojeg dijela OS, s ciljem pomoći civilnim organima u reagovanju na prirodne i druge katastrofe i nesreće, vrši komandu i kontrolu nad vojnoobavještajnim poslovima koje obavljaju OS - navedeno je u zakonu.

Sa načelnikom Zajedničkog štaba general-pukovnikom Gojkom Kneževićem nismo uspjeli da stupimo u kontakt, a član Zajedničke komisije za odbranu i bezbjednost u Parlamentarnoj skupštini BiH Sanja Vulić je poručila da Helez može da priča i piše šta god hoće.

- Očekivala sam više od Heleza kada je riječ o poštovanju drugih naroda. On bi trebalo da poštuje legitimno izabrane predstavnike Srpske kao što mi poštujemo legitimno izabrane predstavnike FBiH. Jesmo glasali da dođe u fotelju, ali nismo da bi pravio cirkus - rekla je Vulićeva za "Glas".

Dodala je da se moraju poštovati Dejtonski mirovni sporazum i nadležnosti.

- Da li je to njegova nadležnost? Nije, i vrijeme je da prestane sa prijetnjama i budalaštinama - rekla je Vulićeva (SNSD) dok njen kolega iz te komisije Želimir Nešković (SDS) nije htio da komentariše naredbu.

Oglasio se i premijer Radovan Višković.

 -  Ne idem ni u Konjic, ni u Mostar, ni u Sarajevo, već u Banjaluku, a Helezu je zabranjen dolazak u Banjaluku. Helez nije u vinklu, ne zna šta priča, niti koja su mu ovlašćenja. Baca političke pamflete i lažne bombe, želi da bude medijski eksponiran, ali mu je najpametnije da ćuti. Jedino tako daje utisak normalnosti. Kad progovori, priča nebuloze - naglasio je Višković.

Ponašanje Heleza najoštrije su osudili i iz SPS-a, uz poruku da pročita zakon umjesto što jednostranim potezima dodatno produbljuje podjele i institucionalnu krizu.

Po čemu se "proslavio"?

Zukan Helez je, otkako obavlja dužnost ministra odbrane, u dosta navrata podigao tenzije u BiH i postao prepoznatljiv, prema ocjenama iz Srpske, po otvorenoj mržnji koju javno iskazuje prema Srbima i svemu što nosi srpski predznak. Srbe je nedavno uporedio sa Hitlerom, naljutilo ga je usvajanje Zakona o upotrebi zastave, grba i himne u Narodnoj skupštini, a takođe je prilikom sastanka sa predstavnikom Alijanse izjavio da je integrisanje u NATO jedini cilj njegovog ministarstva. Na to su, takođe, odgovorili republički zvaničnici. 

Pismo generala

Generali OS BiH iz reda srpskog naroda uputili su otvoreno pismo Zukanu Helezu gdje, pojašnjavajući sistem komandovanja, navode da sa zabrinutošću prate njegove odluke i javne istupe "koji duži period ozbiljno ugrožavaju profesionalizam i koheziju Ministarstva odbrane i OS BiH".

- Nedavni pokušaj da, pozivajući se na Krivični zakon BiH i pravosudne institucije, onemogućite prisustvo legitimnih političkih predstavnika Srpske - aktivnosti koja predstavlja očuvanje identiteta, tradicije i kulture sjećanja srpskog naroda, za čiju realizaciju ste potpisali odluku i odobrili sprovedbene planove, doživljavamo kao diskriminišući odnos prema pripadnicima jednog od tri konstitutivna naroda, što je, pored ostalog, zabranjeno Etičkim kodeksom u MO i OS - istakli su generali.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.