Veliki brijeg iznad Sane čuva tajnu

PRIJEDOR - Jedan veliki brijeg iznad doline Sane krije tajnu staru oko 3.000 godina. Posebno atraktivan je lokalitet sela Zecovi. Mi smo domaćini arheološkoj ekipi profesora sa Kembridža koja u saradnji sa Republičkim zavodom za zaštitu kulturno-istorijskog i prirodnog nasljeđa Republike Srpske još od 2006. godine istražuje doba paleolita sjevera RS.

Izjavio je ovo juče direktor Muzeja "Kozare" Milenko Radivojac napomenuvši da je do sada ova ekipa istraživala obale rijeke Bosne i Ukrine.

- Sljedećih pet dana ovaj arheološki tim će uz našu pomoć obići obale rijeka Sane i Une, lokalitete Zecovi i Čarakovo, kao najznačajnije lokalitete na ovom području, gdje će prikupljati arheološku građu. Ujedno očekujemo da će dalja geoarheološka istraživanja potvrditi neka naša saznanja o tim lokalitetima, da je život ovdje trajao sa prekidima gotovo 3.000 godina - kazao je Radivojac.

On je dodao da stručnjaci sa Kembridža primjenjuju najsavremenije arheološke metode i da će njihovim dolaskom dobiti puno, jer Muzej "Kozara" nema posebna sredstva za takvu vrstu istraživanja.

Jedan od profesora sa Kembridža, magistar Tonko Rajkovača istakao je da je cilj ovog projekta koji traje nekoliko godina da istraže nastanak evropske civilizacije u periodu između neandertalca i homosapiensa.

- Na lokalitetima koje smo locirali istraživaćemo geološku interpretaciju terena i ponijeti uzorke zemlje koje ćemo idućih mjeseci analizirati u mikromorfološkoj laboratoriji na Kembridžu - kazao je Rajkovača.

Viši stručni saradnik za arheologiju Ljubica Srdić potvrdila je da projekat traje pet godina i da su do sada obišli 222 lokaliteta, od čega je novopronađenih oko 135.

- Ova istraživanja, koja obuhvataju rekognosciranje, probno iskopavanje i uzimanje geoarheoloških uzoraka na obalama rijeka Sane i Une daće veoma značajne podatke kojima ćemo moći promijeniti sliku koja vlada i o ovom prostoru u paleolitskom periodu - kazala je Srdićeva.

Ona je dodala da ovo izuzetno značajno istraživanje Republika Srpska ne bi mogla finansirati bez podrške Univerziteta u Kembridžu u čijim se laboratorijama vrše izuzetno precizna istraživanja prikupljene građe sa terena.

Među arheolozima sa Kembridža koji od juče istražuju dolinu rijeke Sane su profesori Geri Mariner i Čarli Frenč, koji je jedan od najvećih imena u geoarheologiji. 

Zaostavština

- Arheološka istraživanja na području Prijedora sprovode se još od 19. vijeka. Tokom rada otkrili smo nekoliko nekropola. Istraživanjima je potvrđeno da je života bilo od bakarnog, bronzanog, gvozdenog doba od kada datiraju nadzemne kuće, pa do rimskog doba. Rimljani su imali stražaru ili utvrdu na obali Sane kojom su kontrolisali jedan od važnih rimskih puteva prema Novom Gradu i Sisciji, današnjem Sisku. Pronađena je kasnije i ranohrišćanska bazilika iz devetog vijeka - rekla je Srdićeva.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.