Svjedoke prošlosti nagrizao zub vremena

ROGATICA - Fond antičkih spomenika u opštini Rogatica je skroman, ali dovoljan da ovaj grad svrsta u red rijetkih u BiH koji posjeduju tako drevna kamena dokumenta.

- Ima ih petnaestak i predstavljaju dragocjen dokaz o bitisanju antičkog grada između brda Ljun i rijeke Rakitnice. Oni su ujedno i svjedočanstvo o shvatanjima i ukusu njegovih davnih stanovnika, pretežno romanizovanih Ilira - tvrdi Ivo Bojanovski u svom radu "Rimski kameni spomenici iz Rogatice".

Najveći dio ovih drevnih spomenika poslije sakupljanja, uglavnom po dvorištima privatnih kuća gdje su upotrebljavani kao klupe za sjedenje ili služili kao binjektaši za jahanje konja, predstavnici Zavoda za zaštitu spomenika kulture bivše SR BiH sada već davne 1962. godine uz podršku tadašnje lokalne vlasti prikupili su i prenijeli u park ispred Doma zdravlja. Računalo se da je to samo prelazno rješenje za spasavanje ovog od neprocjenljive vrijednosti kulturnog blaga.

I kad su ostavljani u park ispred bolnice, kako se tada zvao Dom zdravlja, dobar broj ovih spomenika bio je znatno oštećen. Pošto su rađeni od ovdašnjeg kamena vapnenca, koji je kao što se zna lošeg kvaliteta jedan dio ovih spomenika zbog vjekovnog razornog djelovanja atmosferskih prilika bio je u prilično lošem stanju.

Zato je i preporuka stručnjaka bila da se oni poslije prikupljanja što prije smjeste u natkriveni prostor, a to bi trebalo da bude i početak osnivanja lapidarija koji bi s obzirom na bogatstvo spomenika u ovom kraju bio stalna antička postavka u gradu.

Ali, to privremeno i danas traje. Za novih gotovo 50 godina nemilosrdno ih je mlio zub vremena i oni su sada u lošijem stanju nego što su bili prije donošenja u park Doma zdravlja. To posebno važi za one koji su imali nesreću da padnu "na leđa" pri čemu su neki čak i prebijeni, a od atmosferskih nepogoda stradali su natpisi, crteži i ostala ornamentika. Da su pali na lice, tvrde stručnjaci, čuvala bi ih majka zemlja. Ovako izloženi vjetru, suncu, kiši, snijegu i mrazu neki su već i izgubljeni kao spomenici.

- Zato je krajnje vrijeme da se spasi što se još spasiti može i da se ovi spomenici zaštite smještajem u zatvoreni prostor gdje bi bili sklonjeni od zuba vremena - kazuje direktor Opštinske turističke organizacije Nebojša Golić.

Prema njegovim riječima, u Turističkoj organizaciji za to nemaju ni prostora ni materijalnih mogućnosti da ih zbrinu pa zato misle da bi dobro došle prostorije u Galeriji slika "Radenko Mišević" i uopšte Domu kulture, u holovima Srednje i Osnovne škole, čiji bi profesori i nastavnici trebalo posebno da budu zainteresovani, zgradi Opštine i sličnim prostorijama.

"Vertikalni položaj"

- Ako ovi spomenici ne mogu da se smjeste ispod krova, onda bi trebalo bar da se postave u vertikalni položaj sa betonskim postoljem i krovićima za zaštitu od atmosferskih uticaja u interesu budućih generacija i Rogatice u kulturnom i turističkom miljeu Republike Srpske i BiH - rekao je Nebojša Golić.

Pratite nas na našoj Facebook i Instagram stranici i X nalogu.